Przejdź do treści

5 zalet adopcji zarodka

adopcja zarodka
fot. Fotolia

Adopcja zarodka to jedna z form adopcji prenatalnej. Ta metoda daje szansę na macierzyństwo parom, u których dotychczasowe próby leczenia niepłodności nie powiodły się.

Zapisz się do newslettera

Adopcja zarodka to jedna spośród trzech opcji adopcji prenatalnej. Oprócz niej wyróżniamy również dawstwo nasienia oraz dawstwo komórki jajowej.

Adopcja zarodka polega na wykorzystaniu nadliczbowych zarodów jednej pary przez inną. Zarodki są przechowywane w ciekłym azocie i można z nich skorzystać nawet wiele lat po zamrożeniu, ponieważ zaawansowane techniki krioprezerwacji pozwalają na bezpieczne mrożenie i przechowywanie embrionów aż do czasu transferu.

Transfer do macicy podczas jednej inseminacji obejmuje zarodki najwyższej jakości. Choć skuteczna i bezpieczna, w Polsce wciąż jest najrzadszą formą adopcji prenatalnej. Przedstawiamy pięć zalet adopcji zarodka.

Zobacz także: Na czym polega dawstwo komórek?

Adopcja zarodka – oszczędność czasu

W przypadku adopcji zarodka nie ma listy oczekujących, zatem proces jest szybki. Zarodki pochodzą zazwyczaj od anonimowych par.

Pierwszym krokiem przed przystąpieniem do procedury jest spotkanie z lekarzem prowadzącym. Po zakwalifikowaniu do procedury i odpowiednim przygotowaniu śluzówki macicy za pomocą leków, pacjentki mogą przystąpić do zabiegu od razu, bez konieczności czekania.

Zobacz także: Lepiej transferować zarodek mrożony czy świeży? Naukowcy już wiedzą!

Adopcja zarodka – bezpieczeństwo i efektywność

Bezpieczeństwo i efektywność to kolejne zalety tej procedury. Przy adopcji prenatalnej konieczne jest przeprowadzenie testu zgodności genetycznej, dzięki któremu można wykluczyć ponad 600 różnych chorób. Przekłada się to na poprawę wskaźników ciąż. Dawcy zarodków przechodzą szczegółowe badania, aby wykluczyć wszelkie fizyczne, psychiczne i dziedziczne patologie.

W roku 2010 w klinice nOvum skuteczność transferów zarodków przeznaczonych do adopcji prenatalnej wynosiła niemal 30 proc. W zagranicznych klinikach odsetek transferów zakończonych ciążą przekracza nawet 50 proc.

Zobacz także: Jak wygląda mrożenie zarodków? Opowiada ekspertka

Adopcja zarodka – prosta metoda leczenia

Adopcja zarodka to jedna z najprostszych metod leczenia niepłodności. To opcja dla par, u których inne metody leczenia zawiodły.

Sprawdzi się przede wszystkim u kobiet z przedwczesnym wygasaniem czynności jajników, menopauzą lub u par, w których mężczyzna ma problem z płodnością.

Zobacz także: Nieudane IVF – co robić

Adopcja zarodka – mniej leków

Zabieg przygotowywany jest w oparciu o stan zdrowia pacjentki. Procedura jest prostsza i mniej wymagająca niż in vitro, a w większości przypadków nie jest też wymagana stymulacja hormonalna. Stosuje się ją zazwyczaj w przypadku kobiet z menopauzą.

Wtedy leczenie rozpoczyna się od przygotowania endometrium, a pacjentce podaje się estrogeny i progesteron. W odpowiednim czasie zarodki są rozmrażane i przenoszone do macicy.

Zobacz także: Objawy zagnieżdżenia się zarodka – wyjaśnia ekspert z Invicta

Adopcja zarodka – mniej wizyt, mniejsze koszty

W przypadku adopcji zarodka mamy do czynienia z mniejszą liczbą wizyt lekarskich niż np. przy in vitro. Do adopcji embrionu potrzebne jest badanie USG.

Liczba przyjmowanych leków również jest mniejsza niż w przypadku innych procedur wspomaganego rozrodu.

Źródło: Fertility Road, nOvum, Gameta

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.

Techniki wspomagania rozrodu na świecie – jak wygląda Polska na tle innych państw?

Techniki wspomaganego rozrodu na świecie - jak wygląda Polska na tle innych państw?
W Europie problem niepłodności może dotyczyć aż 25 mln obywateli. – fot.Fotolia

Jedna na sześć par na świecie doświadcza jakiejś formy niepłodności. Szacuje się, że w Europie problem ten może dotyczyć aż 25 milionów obywateli. W zależności o miejsca, dostępne są różne techniki wspomaganego rozrodu. Kraje wspólnoty europejskiej również różnią się między sobą pod względem dopuszczalności określonych rozwiązań. Co gdzie jest legalne?

Zapisz się do newslettera

Techniki wspomaganego rozroduART (Assisted Reproductive Techniqes)  – to grupa metod terapeutycznych, których celem jest uzyskanie ciąży.  W zależności od metody, pomijany jest jeden lub kilka etapów naturalnego rozrodu.

Inseminacja

ICIinseminacja do szyjki macicy oraz IUI/AIDinseminacja do jamy macicy nasieniem partnera/dawcy to techniki legalne właściwie wszędzie na świecie. Nie wszędzie jednak są refundowane lub dofinansowywane przez państwo i nie wszędzie są dostępne dla wszystkich zainteresowanych – na przykład samotnych matek lub par homoseksualnych. Inseminacji samotnym kobietom i parom kobiet zakazuje na przykład Polska, Włochy, Francja, dopuszcza się ją między innymi w Niemczech, Hiszpanii, Danii, UK, Czechach, Szwecji, USA.

Zobacz też: Inseminacja (IUI): jak się do niej przygotować, ile trwa i jak przebiega?

Dawstwo nasienia i komórek jajowych

Dopuszczane są wszędzie tam, gdzie legalna jest inseminacjain vitro. W większości krajów handel organami i częściami ciała jest nielegalny, w związku z tym wypłacanie wynagrodzenia za pobranie komórek jajowych jest również nielegalne. Wynagrodzenie jest przyznawane za poddanie się procedurom medycznym, nie za samo oddanie komórek. Stąd też, w większości przypadków, zapłata jest stała, nie proporcjonalna do ilości oddanych komórek jajowych. Dawcy nasienia i komórek jajowych podpisują kontrakt, w którym, między innymi, zawarte jest zastrzeżenie, że dawca nie ma żadnych praw do opieki nad dzieckiem poczętym z oddanego materiału, ani nie ponosi żadnej odpowiedzialności za urodzone dziecko, ani za niewykorzystane zamrożone komórki i embriony.

Regulowanym przez prawo aspektem dawstwa spermy i komórek jajowych jest też  anonimowość dawcy oraz możliwość uzyskania danych dawcy przez poczęte z oddanego nasienia lub komórki jajowej potomstwo. W konflikcie pozostają tu dwa interesy: dawcy, by pozostać anonimowy/anonimową oraz dziecka, by znać swoje pochodzenie. Posiadanie informacji o korzeniach jest ważne dla kształtowania się własnej tożsamości dziecka, może okazać także się przydatne w sytuacji wystąpienia określonych chorób. Dawca z kolei może życzyć sobie anonimowości, ze względu na swoją sytuację rodzinną, czy życiową. W Stanach Zjednoczonych dawca ma wybór, czy chce pozostać anonimowy, a jeśli tak to do jakiego stopnia. Jednak w 2002 roku sąd w USA, powołując się na Europejską Konwencję Praw Człowieka, uznał, że interes dziecka ma większą wagę, przyznając dorosłemu dziecku prawo do poznania danych dawcy nasienia, mimo, że były one zastrzeżone przez centrum leczenia niepłodności. Od tamtej pory tendencje są takie, by orzekać na korzyść prawa dzieci do poznania biologicznych rodziców.

Adopcja embrionów

W trakcie leczenia niepłodności metodą in vitro materiał genetyczny par jest przechowywany, by w razie potrzeby posłużyć do przyszłego zapłodnienia. Często zdarza się, że zapłodnione komórki jajowe nie są wykorzystywane przez genetycznych rodziców i pozostają w biobankach. Są cztery drogi postępowania z tym materiałem: utylizacja, oddanie na cele naukowe, dalsze przechowywanie w banku, oddanie innym starającym się o dziecko ludziom. Każda z tych strategii budzi kontrowersje, występują ogromne różnice w prawnych regulacjach postępowania z niewykorzystanymi zapłodnionymi komórkami jajowymi. Adopcja embrionów jest legalna na przykład Australii, USA,  Polsce, Hiszpanii, Czechach, Niemczech, UK.

Zobacz też: Jak wygląda mrożenie zarodków? Opowiada ekspertka

Surogacja

Surogacja, potocznie “wynajem brzucha” to technika, która budzi zdecydowanie najwięcej skrajnych emocji. Polega na tym, że kobieta godzi się być matką zastępczą dla płodu na czas ciąży. Dziecko po urodzeniu zostaje przekazane innej osobie lub parze. Wyróżnia się dwa rodzaje surogacji: tradycyjną, która polega na sztucznym zapłodnieniu surogatki nasieniem mężczyzny, który będzie wychowywał dziecko oraz pełną, w przypadku której surogatce wszczepia się komórkę jajową kobiety, która będzie wychowywała dziecko, zapłodnioną przez jej męża, partnera lub anonimowego dawcę. W różnych miejscach na świecie przyjmowane są oba jej rodzaje, jeden z nich lub żaden z nich. Brane jest pod uwagę kryterium finansowe: czy jest to surogacja altruistyczna, za którą surogatka nie pobiera opłaty, czy komercyjna, kiedy surogatka dostaje wynagrodzenie za noszenie ciąży. Ma to znaczenie ponieważ zakłada się, że w przypadku surogacji komercyjnej dochodzić może do nadużyć wobec osób, które ze względu na swoją złą sytuację ekonomiczną podejmują decyzję o zostaniu surogatką, podczas gdy nie jest to działanie zgodne z ich najlepszym interesem, sumieniem, czy innym istotnym dla ich życia czynnikiem. Różnice w prawie również zdarzają się jeśli chodzi o regulację kwestii rodzicielstwa i opieki nad dzieckiem. Najczęściej rozwiązuje się te kwestie poprzez adopcję dziecka już po urodzeniu. Natomiast przed ciążą lub w czasie ciąży spisuje się kontrakt dotyczący utrzymania surogatki od zapłodnienia do porodu,ewentualnego wynagrodzenia i deklaracji zrzeczenia się praw do dziecka po urodzeniu.

Altruistyczna surogacja jest legalna w: Australii, Belgii, Kanadzie (z wyłączeniem Quebecu), Danii, Nowej Zelandii. Finlandia dopuszcza zarówno altruistyczną jak i komercyjną surogację. Podobnie Rosja, Portugalia, Iran, Ukraina, Indie i Gruzja. Grecja dopuszcza obie formy i precyzyjnie reguluje dostępność surogacji (tylko heteroseksualne pary lub samotne kobiety) i ochronę surogatki oraz przyszłych rodziców. Podobnie Izrael –  cały proces zorganizowany jest podobnie do adopcji i znajduje się pod kontrolą Państwa. W niektórych stanach USA surogacja altruistyczna i komercyjna jest legalna (Kalifornia), niektóre dopuszczają tylko altruistyczną surogację (Nowy Jork), w innych wszystkie formy surogacji są surowo zabronione (Michigan). Są też kraje takie, jak Czechy, gdzie prawo nie odnosi się do surogacji wprost, ale zwyczajowo uważana jest za legalną. W Polsce surogacja jest nielegalna, matką dziecka w świetle prawa jest tylko osoba, która to dziecko urodziła.

Zobacz też: Szwecja: bezpłatne in vitro dla samotnych kobiet

In vitro – Kto może starać się o dziecko?

W 2016 roku ostatnie państwo, w którym in vitro było całkowicie zabronione – Costa Rica – zniosło zakaz. W wielu krajach funkcjonują natomiast obostrzenia umożliwiające korzystanie z terapii in vitro tylko określonym grupom osób. W większości przypadków, również w Polsce, wspomaganie rozrodu ograniczone jest do par heteroseksualnych. Kobiety pragnące samodzielnie zajść w ciążę oraz pary jednopłciowe mają utrudniony dostęp do wspomaganego rozrodu. Kraje muzułmańskie idą dalej – in vitro jest dostępne tylko dla małżonków. 

W związku z tym, że zakwalifikowanie się do leczenia niepłodności  bywa skomplikowane, a dla niektórych niemożliwe z prawnego punktu widzenia, wiele osób decyduje się na „turystykę reprodukcyjną”. W USA korzystanie z usług klinik zlokalizowanych w bardziej liberalnym stanie jest na porządku dziennym. Podobnie jak wycieczki z Kanady do Stanów Zjednoczonych, czy  z Polski do Czech. Zaskakującą destynacją jest Barbados, gdzie powstała nowoczesna klinika, bank spermy i komórek jajowych oraz swojego rodzaju biuro podróży, oferujące pacjentom gotowe pakiety “wycieczek” z wyżywieniem, zakwaterowaniem i transportem na lotnisko.

Zobacz też: In vitro wyłącznie dla małżeństw? Projekt ustawy trafił do Sejmu

 

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. Zawodowo interesuje się prawami człowieka i etyką medyczną. W czasie wolnym dużo czyta - najchętniej z jednym ze swoich trzech kotów na kolanach, trenuje roller derby i fotografuje.

In vitro z komórką dawczyni

In vitro z komórką dawczyni
Zabieg in vitro z komórką dawczyni to rozwiązanie dla par, które nie mogą posiadać własnego biologicznego potomstwa.

Dla kobiety marzącej o dziecku często adopcja komórki jajowej, może być jedyną nadzieją i rozwiązaniem problemu niepłodności czy bezpłodności. Mimo, że kwestia adopcji komórek rozrodczych budzi wątpliwości etyczne, to dla wielu lekarzy jest to naturalna metoda leczenia niepłodności, podobnie jak transplantologia. Jednak nie można polemizować z faktem, że oddanie przez kobietę swojej komórki jajowej innej kobiecie jest wielkim darem, który zmienia życie. Bez tego daru kobieta pragnąca dziecka nie mogłaby doświadczyć ciąży ani porodu.

Zapisz się do newslettera

Kto może skorzystać z in vitro z wykorzystaniem komórki dawczyni?

Zabieg in vitro z komórką dawczyni to rozwiązanie dla par, które nie mogą posiadać własnego biologicznego potomstwa. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy problem niepłodności leży po stronie kobiety i jest związany z brakiem rezerwy jajnikowej, obniżoną funkcją jajników, przedwczesnym wygaśnięciem czynności jajników czy leczeniem onkologicznym.

Zapłodnienie in vitro z wykorzystaniem komórki dawczyni jest możliwe także w przypadku, gdy kobieta jest obciążona chorobami genetycznymi, ma usunięte jajniki lub poprzednie próby zapłodnienia pozaustrojowego były nieudane.

Zobacz też: Aspekt wsparcia psychologicznego przy zapłodnieniu in vitro

In vitro z komórką dawczyni – jakie są korzyści?

Do przeprowadzenia zabiegu in vitro wykorzystywane są zarówno świeże jak i zamrożone metodą witryfikacji gamety. Użycie tych zamrożonych pozwala znacznie skrócić czas oczekiwania biorczyni.

Dla kobiet nie mogących posiadać własnego biologicznie potomstwa ta metoda leczenia niepłodności ma szczególne znaczenie. Przede wszystkim dziecko będzie posiadać 50% genów od ojca, a doświadczenie ciąży pozwala kobiecie na wczesne budowanie więzi z nienarodzonym jeszcze dzieckiem.

Również polskie przepisy mówią o tym, że matką dziecka jest kobieta, która je urodziła.

Przebieg in vitro z komórką dawczyni

Pierwszym etapem jest zakwalifikowanie biorczyni do zabiegu in vitro z komórką jajową dawczyni. Na podstawie wykonanych badania, wywiadu i analizy wyników badań wydawane jest orzeczenie o stanie zdrowia. W przypadku, gdy poprzednie metody leczenia niepłodności zakończyły się niepowodzeniem, a komórki jajowe pacjentki, lub ich brak, nie dają szans na ciążę, wówczas zostaje ona zakwalifikowana do zabiegu z użyciem komórek jajowych anonimowej dawczyni.

Drugim etapem jest wybór dawczyni, który dokonywany jest na podstawie fenotypu. Przy wyborze brane są pod uwagę:

  • Rasa
  • Pochodzenie etniczne
  • Masa ciała
  • Budowa ciała
  • Kolor włosów
  • Kolor oczu
  • Grupa krwi
  • Inne informacje (podane w profilu dawczyni)

Trzeci etap to przygotowanie biorczyni do in vitro. Aby zabieg mógł zakończyć się sukcesem należy przygotować błonę śluzową macicy na przyjęcie zarodka. Zabieg można przeprowadzić na cyklu naturalnym lub cyklu, który wspomaganym jest stymulacją hormonalną. Wówczas podawane są pacjentce odpowiednie leki.

Etap czwarty to przeprowadzenie zapłodnienia in vitro. W określonym momencie mężczyzna jest proszony o oddanie nasienia. Odbywa się to w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu na terenie Kliniki. Następnie w laboratorium embriologicznym komórka dawczyni zostaje zapłodniona nasieniem partnera biorczyni. Zapłodnione komórki jajowe przenoszone są do inkubatorów, gdzie przez kolejne 2-5 dni rozwijają się zarodki.

Piąty etap to transfer. Do jamy macicy kobiety przenoszone są powstałe zarodki. Jeśli kobieta jest młoda (nie ukończyła 35 lat) lub wcześniej przechodziła udane zabiegi in vitro, wówczas najczęściej podawany jest jeden zarodek, by zmniejszyć ryzyko rozwinięcia się ciąży mnogiej.

W sytuacji, gdy kobieta jest starsza, a szanse na zapłodnienie są niższe, dla podniesienia skuteczności zabiegu i zajścia w ciążę mogą zostać podane dwa zarodki.

Transfer polega na przeniesieniu za pomocą cienkiego cewnika bezpośrednio do jamy macicy powstałych zarodków. O ilości transferowanych zarodków decyzję podejmuje lekarz wspólnie z pacjentami.

Kim są dawczynie komórek jajowych?

Dawczyniami komórek jajowych zostają młode kobiety, które z pełną świadomością decydują się podzielić komórkami jajowymi i rozumieją sytuację par zmagających się z niepłodnością. Kobiety te są już matkami i urodziły zdrowe dzieci.

Chcąc zostać dawczynią należy spełnić szereg kryteriów. Przede wszystkim bardzo dokładnie jest weryfikowany stan zdrowia przyszłej dawczyni, sprawdzane są ewentualne obciążenia genetyczne, a także wyniki badań wirusologicznych.

Procedura pozyskiwania komórek jajowych składa się z wielu etapów, w tym: wypełnienia odpowiednich formularzy, wywiadu medycznego, konsultacji lekarskiej oraz szczegółowych badań. Są one istotne, ponieważ klinika musi mieć pewność, że nie ma żadnych przeciwwskazań, by pobrać komórki jajowe, które zostaną przekazane potencjalnej biorczyni.

Zakwalifikowana dawczyni jest poddawana stymulacji hormonalnej. W tym czasie monitorowany jest wzrost jej pęcherzyków jajnikowych. Ostatni etap to pobranie komórek jajowych podczas zabiegu punkcji jajników.

Czy można poznać dawczynię?

Wybór dawczyni na podstawie zdjęcia czy spotkanie z dawczynią nie jest możliwy. Zgodnie z obowiązującą ustawą o leczeniu niepłodności dane dawczyń są niejawne. Ma to gwarantować anonimowość zarówno dawczyni jak i biorczyni. Takie same przepisy stosuje się w przypadku dawców nasienia.

Wybór dawczyni jest więc uwarunkowany grupą krwi oraz podobieństwem fenotypowym. Weryfikowane są cechy anatomiczne, takie jak np. budowa ciała, kolor oczu czy włosów, waga oraz wzrost.

Ekspert

Agata Dudek

Koordynator opieki medycznej.

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Jak działają banki nasienia? Zobacz, kto może zostać dawcą

Jak działają banki nasienia

Bank nasienia to miejsce, w którym pozyskuje się i przechowuje komórki rozrodcze dawców. Materiał może posłużyć niepłodnym parom do zapłodnienia i spełnienia marzenia o rodzicielstwie. Jak działają banki nasienia, kto może zostać dawcą i skorzystać z usług tego typu instytucji?

Zapisz się do newslettera

Nie każdy mężczyzna może stać się dawcą nasienia. Materiał przyjmowany do banków spermy musi odznaczać się najwyższą jakością i zdolnością zapładniającą. Kandydaci na dawców są poddawani rygorystycznemu programowi badań obejmującemu badanie fizykalne i laboratoryjne oraz wywiad chorobowy. Ponadto:

  • Wiek dawcy nie powinien być większy niż 35-40 lat
  • W nasieniu musi się znajdować odpowiednia ilość plemników (min. 40 mln w mililitrze spermy)
  • Nasienie musi zostać poddane badaniom:
    * na nosicielstwo chorób przenoszonych drogą płciową oraz krwi (chlamydia, rzeżączka, kiła, wirus HIV, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirus HPV, CISI, WR)
    * pod kątem chorób zakaźnych
    * pod kątem genetycznym (kariotyp, mutacja genu CFTR w kierunku mukowiscydozy i AZF)
  • Dawca musi być w dobrej formie fizycznej, powinien mieć odpowiedni wygląd

Zobacz też: Jakie choroby może przekazać potomstwu dawca nasienia?

Jak działają banki nasienia w Polsce?

Zgodnie z ustawą o leczeniu niepłodności z 2015 r., w Polsce z nasienia dawcy może skorzystać wyłącznie para heteroseksualna. Przyszły ojciec jest zobowiązany do podpisania oświadczenia o uznaniu ojcostwa w urzędzie stanu cywilnego.

Przed przystąpieniem do procedury in vitro lub inseminacji para podpisuje też zgodę na zapłodnienie nasieniem dawcy i wypełnia formularz, w którym znajdują się informacje o grupie krwi i cechach fenotypowych pary.

Należy pamiętać, że banki nasienia pozwalają również zabezpieczyć płodność mężczyzny „na przyszłość”. Najczęściej decyzję o zamrożeniu nasienia podejmują osoby pracujące w szkodliwych warunkach, żołnierze, panowie, którzy odkładają plany rodzicielskie na później, czy osoby chorujące na nowotwory i schorzenia urologiczne.

Zobacz też: In vitro z komórką dawczyni

Do jakich informacji ma wgląd para?

Jeżeli wyniki wstępnych badań okażą się prawidłowe, dawca oddaje nasienie do banku, gdzie zostaje ono zamrożone na sześć miesięcy. Po tym czasie badania są powtarzane i jeśli wyniki są w normie, nasienie przechowywane w banku może zostać użyte do zapłodnienia.

Jak stanowi prawo Unii Europejskiej, oddanie nasienia do banku jest nieodpłatne. Dawcy dostają jednak rekompensatę za poniesione koszty podróży, dzień wolny od pracy itp. Najczęściej jest to suma ok. 700 zł.  Banki komórek jajowych oraz banki spermy dostępne są w klinikach leczenia niepłodności.

Wyboru dawcy można dokonać na podstawie kilku kryteriów. Para starająca się o dziecko ma wgląd w takie informacje jak: grupa krwi, kolor włosów, kolor oczu, waga i wzrost wykształcenie dawcy. Przed podjęciem ostatecznej decyzji para może zdecydować, który kandydat jest najbardziej dopasowany do ich oczekiwań.

Źródło: Salve Medica, European Sperm Bank, BankiNasienia.pl, Invicta, In vitro online,

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.