Przejdź do treści

Ciąża mnoga po transferze pojedynczego zarodka

Ciąża bliźniacza po transferze pojedynczego zarodka
Przy in vitro zalecay jest SET, czyli pojedynczy transfer zarodka – fot. Pixabay

Pojedynczy transfer zarodka to rekomendowana praktyka w programach zapłodnienia pozaustrojowego, mająca na celu ograniczenie ryzyka wystąpienia ciąży mnogiej. Okazuje się jednak, że podanie jednego zarodka wcale nie wyklucza powstania ciąży wielopłodowej. Dlaczego?

Zapisz się do newslettera

Badania w tym kierunku przeprowadził zespół naukowców pod kierunkiem dr Keiji Kuroda z Sugiyama Clinic Shinjuku i Juntendo University Faculty of Medicine w Japonii.

Według badań Japończyków prawdopodobieństwo uzyskania ciąży mnogiej po transferze pojedynczego zarodka (tzw. SET) wynosi 1,6 proc., z czego w 1,36 proc. przypadków ciąża ta występuje w wyniku podziału zygoty.

Powodem podziału może być wydłużenie w warunkach laboratoryjnych hodowli zarodkowej do stadium blastocysty i stosowanie procedury nacięcia osłonki przejrzystej zarodka bezpośrednio przed transferem.

Naukowcy zauważyli również, że zwiększona częstotliwość ciąż mnogich wiąże się z kriotransferem.

Zobacz też: Czy dzięki in vitro można zajść w ciążę z bliźniakami obu płci?

Ciąża mnoga po transferze pojedynczego zarodka

Zygota, czyli inaczej zapłodniona komórka jajowa, zawiera wszystkie informacje genetyczne dostarczone od obojga rodziców. Zygota zaczyna się dzielić na wiele innych komórek zwanych blastomerami, które ostatecznie tworzą zarodek.

Czasem zygota może się podzielić (zazwyczaj na dwa, rzadziej na trzy i więcej części). Z tych komórek rozwiną się następnie zarodki, z których powstaną bliźnięta (lub trojaczki, czworaczki, itd.) jednojajowe.

W swoim badaniu japońscy naukowcy przestudiowali 937848 cykli SET przeprowadzonych w latach 2007-2014. Po transferze pojedynczego zarodka (świeżego lub mrożonego) odnotowano blisko 27700 ciąż.

W 4310 przypadkach były to ciąże bliźniacze (1,56 proc. ciąż) oraz 109 ciąż trojaczych (0,04 proc. ciąż). Częstotliwość wystąpienia podziału zygoty wynosiła zatem 1,36 proc. Eksperci odkryli też, że transfer mrożonego zarodka zwiększał szanse na uzyskanie ciąży wielopłodowej aż o 34 proc.

Wyniki badania ukazały się w 2018 roku na łamach magazynu „Human Reprduction”.

Źródło: www.ncbi.nlm.nih.gov, www.eurekalert.org, nOvum

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.

Techniki wspomagania rozrodu na świecie – jak wygląda Polska na tle innych państw?

Techniki wspomaganego rozrodu na świecie - jak wygląda Polska na tle innych państw?
W Europie problem niepłodności może dotyczyć aż 25 mln obywateli. – fot.Fotolia

Jedna na sześć par na świecie doświadcza jakiejś formy niepłodności. Szacuje się, że w Europie problem ten może dotyczyć aż 25 milionów obywateli. W zależności o miejsca, dostępne są różne techniki wspomaganego rozrodu. Kraje wspólnoty europejskiej również różnią się między sobą pod względem dopuszczalności określonych rozwiązań. Co gdzie jest legalne?

Zapisz się do newslettera

Techniki wspomaganego rozroduART (Assisted Reproductive Techniqes)  – to grupa metod terapeutycznych, których celem jest uzyskanie ciąży.  W zależności od metody, pomijany jest jeden lub kilka etapów naturalnego rozrodu.

Inseminacja

ICIinseminacja do szyjki macicy oraz IUI/AIDinseminacja do jamy macicy nasieniem partnera/dawcy to techniki legalne właściwie wszędzie na świecie. Nie wszędzie jednak są refundowane lub dofinansowywane przez państwo i nie wszędzie są dostępne dla wszystkich zainteresowanych – na przykład samotnych matek lub par homoseksualnych. Inseminacji samotnym kobietom i parom kobiet zakazuje na przykład Polska, Włochy, Francja, dopuszcza się ją między innymi w Niemczech, Hiszpanii, Danii, UK, Czechach, Szwecji, USA.

Zobacz też: Inseminacja (IUI): jak się do niej przygotować, ile trwa i jak przebiega?

Dawstwo nasienia i komórek jajowych

Dopuszczane są wszędzie tam, gdzie legalna jest inseminacjain vitro. W większości krajów handel organami i częściami ciała jest nielegalny, w związku z tym wypłacanie wynagrodzenia za pobranie komórek jajowych jest również nielegalne. Wynagrodzenie jest przyznawane za poddanie się procedurom medycznym, nie za samo oddanie komórek. Stąd też, w większości przypadków, zapłata jest stała, nie proporcjonalna do ilości oddanych komórek jajowych. Dawcy nasienia i komórek jajowych podpisują kontrakt, w którym, między innymi, zawarte jest zastrzeżenie, że dawca nie ma żadnych praw do opieki nad dzieckiem poczętym z oddanego materiału, ani nie ponosi żadnej odpowiedzialności za urodzone dziecko, ani za niewykorzystane zamrożone komórki i embriony.

Regulowanym przez prawo aspektem dawstwa spermy i komórek jajowych jest też  anonimowość dawcy oraz możliwość uzyskania danych dawcy przez poczęte z oddanego nasienia lub komórki jajowej potomstwo. W konflikcie pozostają tu dwa interesy: dawcy, by pozostać anonimowy/anonimową oraz dziecka, by znać swoje pochodzenie. Posiadanie informacji o korzeniach jest ważne dla kształtowania się własnej tożsamości dziecka, może okazać także się przydatne w sytuacji wystąpienia określonych chorób. Dawca z kolei może życzyć sobie anonimowości, ze względu na swoją sytuację rodzinną, czy życiową. W Stanach Zjednoczonych dawca ma wybór, czy chce pozostać anonimowy, a jeśli tak to do jakiego stopnia. Jednak w 2002 roku sąd w USA, powołując się na Europejską Konwencję Praw Człowieka, uznał, że interes dziecka ma większą wagę, przyznając dorosłemu dziecku prawo do poznania danych dawcy nasienia, mimo, że były one zastrzeżone przez centrum leczenia niepłodności. Od tamtej pory tendencje są takie, by orzekać na korzyść prawa dzieci do poznania biologicznych rodziców.

Adopcja embrionów

W trakcie leczenia niepłodności metodą in vitro materiał genetyczny par jest przechowywany, by w razie potrzeby posłużyć do przyszłego zapłodnienia. Często zdarza się, że zapłodnione komórki jajowe nie są wykorzystywane przez genetycznych rodziców i pozostają w biobankach. Są cztery drogi postępowania z tym materiałem: utylizacja, oddanie na cele naukowe, dalsze przechowywanie w banku, oddanie innym starającym się o dziecko ludziom. Każda z tych strategii budzi kontrowersje, występują ogromne różnice w prawnych regulacjach postępowania z niewykorzystanymi zapłodnionymi komórkami jajowymi. Adopcja embrionów jest legalna na przykład Australii, USA,  Polsce, Hiszpanii, Czechach, Niemczech, UK.

Zobacz też: Jak wygląda mrożenie zarodków? Opowiada ekspertka

Surogacja

Surogacja, potocznie “wynajem brzucha” to technika, która budzi zdecydowanie najwięcej skrajnych emocji. Polega na tym, że kobieta godzi się być matką zastępczą dla płodu na czas ciąży. Dziecko po urodzeniu zostaje przekazane innej osobie lub parze. Wyróżnia się dwa rodzaje surogacji: tradycyjną, która polega na sztucznym zapłodnieniu surogatki nasieniem mężczyzny, który będzie wychowywał dziecko oraz pełną, w przypadku której surogatce wszczepia się komórkę jajową kobiety, która będzie wychowywała dziecko, zapłodnioną przez jej męża, partnera lub anonimowego dawcę. W różnych miejscach na świecie przyjmowane są oba jej rodzaje, jeden z nich lub żaden z nich. Brane jest pod uwagę kryterium finansowe: czy jest to surogacja altruistyczna, za którą surogatka nie pobiera opłaty, czy komercyjna, kiedy surogatka dostaje wynagrodzenie za noszenie ciąży. Ma to znaczenie ponieważ zakłada się, że w przypadku surogacji komercyjnej dochodzić może do nadużyć wobec osób, które ze względu na swoją złą sytuację ekonomiczną podejmują decyzję o zostaniu surogatką, podczas gdy nie jest to działanie zgodne z ich najlepszym interesem, sumieniem, czy innym istotnym dla ich życia czynnikiem. Różnice w prawie również zdarzają się jeśli chodzi o regulację kwestii rodzicielstwa i opieki nad dzieckiem. Najczęściej rozwiązuje się te kwestie poprzez adopcję dziecka już po urodzeniu. Natomiast przed ciążą lub w czasie ciąży spisuje się kontrakt dotyczący utrzymania surogatki od zapłodnienia do porodu,ewentualnego wynagrodzenia i deklaracji zrzeczenia się praw do dziecka po urodzeniu.

Altruistyczna surogacja jest legalna w: Australii, Belgii, Kanadzie (z wyłączeniem Quebecu), Danii, Nowej Zelandii. Finlandia dopuszcza zarówno altruistyczną jak i komercyjną surogację. Podobnie Rosja, Portugalia, Iran, Ukraina, Indie i Gruzja. Grecja dopuszcza obie formy i precyzyjnie reguluje dostępność surogacji (tylko heteroseksualne pary lub samotne kobiety) i ochronę surogatki oraz przyszłych rodziców. Podobnie Izrael –  cały proces zorganizowany jest podobnie do adopcji i znajduje się pod kontrolą Państwa. W niektórych stanach USA surogacja altruistyczna i komercyjna jest legalna (Kalifornia), niektóre dopuszczają tylko altruistyczną surogację (Nowy Jork), w innych wszystkie formy surogacji są surowo zabronione (Michigan). Są też kraje takie, jak Czechy, gdzie prawo nie odnosi się do surogacji wprost, ale zwyczajowo uważana jest za legalną. W Polsce surogacja jest nielegalna, matką dziecka w świetle prawa jest tylko osoba, która to dziecko urodziła.

Zobacz też: Szwecja: bezpłatne in vitro dla samotnych kobiet

In vitro – Kto może starać się o dziecko?

W 2016 roku ostatnie państwo, w którym in vitro było całkowicie zabronione – Costa Rica – zniosło zakaz. W wielu krajach funkcjonują natomiast obostrzenia umożliwiające korzystanie z terapii in vitro tylko określonym grupom osób. W większości przypadków, również w Polsce, wspomaganie rozrodu ograniczone jest do par heteroseksualnych. Kobiety pragnące samodzielnie zajść w ciążę oraz pary jednopłciowe mają utrudniony dostęp do wspomaganego rozrodu. Kraje muzułmańskie idą dalej – in vitro jest dostępne tylko dla małżonków. 

W związku z tym, że zakwalifikowanie się do leczenia niepłodności  bywa skomplikowane, a dla niektórych niemożliwe z prawnego punktu widzenia, wiele osób decyduje się na „turystykę reprodukcyjną”. W USA korzystanie z usług klinik zlokalizowanych w bardziej liberalnym stanie jest na porządku dziennym. Podobnie jak wycieczki z Kanady do Stanów Zjednoczonych, czy  z Polski do Czech. Zaskakującą destynacją jest Barbados, gdzie powstała nowoczesna klinika, bank spermy i komórek jajowych oraz swojego rodzaju biuro podróży, oferujące pacjentom gotowe pakiety “wycieczek” z wyżywieniem, zakwaterowaniem i transportem na lotnisko.

Zobacz też: In vitro wyłącznie dla małżeństw? Projekt ustawy trafił do Sejmu

 

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. Zawodowo interesuje się prawami człowieka i etyką medyczną. W czasie wolnym dużo czyta - najchętniej z jednym ze swoich trzech kotów na kolanach, trenuje roller derby i fotografuje.

Hodowla i transfer zarodków – EmbryoGlue wspiera implantację?

Hodowla i transfer zarodków - EmbryoGlue wspiera implantację?
Hodowla zarodków w warunkach laboratoryjnych trwa kilka dni od momentu zapłodnienia in vitro do momentu transferu do jamy macicy. – fot.Pixabay

Implantacja to krytyczny moment w leczeniu niepłodności metodą in vitro. Pożywka, której używa się w trakcie transferu zarodków do macicy może wspierać ten proces, jeśli ma odpowiedni skład i właściwości.

Zapisz się do newslettera

Jak działa EmbryoGlue?

Transfer zarodków do macicy to punkt krytyczny procedury zapłodnienia pozaustrojowego.  Kwestia prawidłowej implantacji zarodka w macicy jest kluczowa dla jego dalszego zdrowego rozwoju i utrzymania ciąży. Po transferze do macicy zarodek nie musi być zdany sam na siebie, możliwe jest wsparcie jego implantacji podłożem o odpowiednim składzie. Po to, by ułatwić zarodkowi zagnieżdżenie, stosuje się płyny transferowe, które stanowią podłoże rozwoju zarodków w laboratorium i później podawane są do macicy razem z zarodkiem.

EmbryoGlue zawiera hialuronian, dzięki któremu podłoże staje się bardziej lepkie. Hialuron występuje naturalnie w płynie jajowodowych i płynie pęcherzykowym. W momencie zapłodnienia jego stężenie wzrasta. Na początku procesu implantacji hialuronian wiąże się ze specyficznymi receptorami, które występują zarówno w zarodkach i endometrium. Po implantacji poziom hialuronianu spada.  

Zobacz też: 7 najważniejszych pytań dawczyni komórek jajowych

Rozwój i transfer zarodków

Hodowla zarodków w warunkach laboratoryjnych trwa kilka dni od momentu zapłodnienia in vitro do momentu transferu do jamy macicy. W zależności od wskazań, transferuje się zarodki 2-3 dniowe lub 5-cio dniowe. W trakcie tych kilku dni zarodek korzysta głównie z materiału, który znajduje się w komórce jajowej, jednak by wszystkie mechanizmy sterujące jego rozwojem działały prawidłowo, otoczenie musi zapewniać mu odpowiednie warunki. W laboratorium konieczne jest odwzorowanie najlepszych możliwych warunków, które zarodek mógłby spotkać w organizmie kobiety. Stąd też ogromną wagę przykłada się na przykład do temperatury, odpowiedniego pH, obniżonego poziomu tlenu. Medium EmbryoGlue zawiera albuminę rekombinowaną – bezpieczne białko, które ogranicza ryzyko zakażenia.

Skuteczność

Według danych opublikowanych w 2010 roku magazynie Fertility and Sterility, transfer rozmrożonych zarodków w stadium blastocysty przy użyciu medium zawierającego hialuron zwiększa ilość skutecznych implantacji, ale nie przekłada się na prawidłowy dalszy rozwój zarodka i donoszenie ciąży. W przypadku transferu świeżych zarodków ilość donoszonych, zdrowych ciąż jest większa.

Z kolei niezależny instytut badawczy Cochrane Collaboration wykonał analizę wyników badań wpływu zwiększonego stężenia hialuronianu podczas transferu zarodka, z której wynika, że medium wzbogacone w hialuronian zwiększa szansę na implantację w porównaniu do przenoszenia zarodka bez hialuronianu, również w przypadku uprzednio zamrożonych zarodków.

W publikacji, która ukazała się w Journal of Human Reproductive Sciences, zaprezentowane zostały wyniki badań, z których wynika, że świeże zarodki transferowane przy użyciu EmbryoGlue prowadziły do ciąży o 7% częściej w stosunku do grupy kontrolnej. W przypadku kobiet, u których poprzednie leczenie IFV nie kończyło się ciążą, użycie EmbryoGlue doprowadziło do 50% (6/12) skutecznej implantacji. W grupie kontrolnej, w której u kobiet z historią niepowodzenia impantacji nie zastosowano EmbryoGlue żadna implantacja nie przebiegła pomyślnie (0/11). Więcej o tym badaniu przeczytacie tutaj.

Zobacz też: Jak działają banki nasienia? Zobacz, kto może zostać dawcą

Kiedy zaleca się EmbryoGlue?

Niespójność wyników badań nad EmbryoGlue wciąż pozostawia wątpliwości. Część badań wskazuje na korzyści, zwłaszcza u pacjentek z niepłodnością idiopatyczną, w wieku powyżej 35 lat lub wcześniejszymi niepowodzeniami implantacji po IVF. W związku z tym każdy przypadek traktowany jest indywidualnie, lekarze decydują się na zastosowanie lekarze EmbryoGlue do transferu w oparciu o konkretną historię pacjentki.

Zobacz też: Monitoring zarodków Primo Vision

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. Zawodowo interesuje się prawami człowieka i etyką medyczną. W czasie wolnym dużo czyta - najchętniej z jednym ze swoich trzech kotów na kolanach, trenuje roller derby i fotografuje.

Monitoring zarodków Primo Vision

Monitoring zarodków Primo Vision
System mikroskopów-kamer Primo Vision pozwala na ciągłą obserwację embrionów – fot. Fotolia

Obniża odsetek poronień, zwiększa prawdopodobieństwo powodzenia procedury in vitro i wyklucza pewne nieprawidłowości w rozwoju zarodkowym. Jakie jeszcze korzyści niesie monitoring zarodków Primo Vision?

Zapisz się do newslettera

W trakcie procedury zapłodnienia pozaustrojowego niektóre kliniki oferują swoim pacjentom system monitorowania zarodków Primo Vision.

Jest to nowoczesna metoda umożliwiająca stałą obserwację całego procesu rozwoju zarodków. Jego zaletą jest bardzo wysoka dokładność.

Zobacz też: Diagnostyka preimplantacyjna. Kiedy się ją przeprowadza i czemu służy?

Monitoring zarodków Primo Vision

W „klasycznej” hodowli, komórki jajowe są po zapłodnieniu umieszczane w specjalnym inkubatorze. W kolejnych dniach przebieg zapłodnienia, a następnie rozwój zarodków są oceniane raz dziennie pod mikroskopem.

System mikroskopów-kamer Primo Vision pozwala na ciągłą obserwację embrionów, bez konieczności ich wyjmowania z inkubatora. Kamera wykonuje zdjęcia co 5 minut, przesyłając obraz na monitor komputera, dzięki czemu embriolog może obserwować tworzenie przedjądrzy i kolejnych podziałów blastocysty.

Na podstawie tej obserwacji ekspert jest w stanie określić czas pierwszego i następnych podziałów komórkowych. Co ważniejsze, zarodki wyjmowane są z inkubatora dopiero w dniu transferu.

Zobacz też: Zamrożone zarodki – co się z nimi dzieje?

Jakie korzyści niesie hodowla zarodków w systemie Primo Vision?

Dzięki nowoczesnej technologii zarodki mają zapewnione stałe warunki hodowlane, takie jak temperatura czy odpowiednie stężenie gazów. Embriony są niezwykle wrażliwe, zatem nawet niewielka zmiana temperatury może negatywnie wpłynąć na ich rozwój.

Niezwykle precyzyjny system pozwala na zarejestrowanie wszystkich zmian morfologicznych i podziałów komórkowych, wykluczenie pewnych nieprawidłowości w rozwoju embrionu i w efekcie wybranie najlepszego zarodka do transferu. W szerszej perspektywie oznacza to większe szanse na powodzenie in vitro, zwłaszcza po podaniu jednego zarodka.

Źródło: Macierzyństwo, Medical Technologies, Biotechnologia

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.