Przejdź do treści

Czym jest klomifen i jakie działania niepożądane może wywołać?  

Klomifen
Czym jest klomifen - poznaj przeciwwskazania do jego stosowania oraz ewentualne skutki uboczne.

Klomifen jest substancją – lekiem hormonalnym – którą zna zapewne większość kobiet leczących się z powodu niepłodności wywołanej brakiem owulacji. Jest to związek oddziałujący bezpośrednio na podwzgórze, który hamuje działanie estradiolu i tym samym umożliwia zwiększenie produkcji hormonów gonadotropowych – przede wszystkim lutropiny (LH). Zamierzonym skutkiem przyjmowania klomifenu jest wywołanie owulacji.

Zapisz się do newslettera

Jakie są przeciwwskazania do stosowania klomifenu?

Klomifen, jak każdy inny farmaceutyk, ma swoje przeciwwskazania do stosowania. Standardowo jest to oczywiście uczulenie bądź nadwrażliwość na jakikolwiek składnik danego leku oraz zaburzenia w pracy wątroby, dodatkowo: ciąża, torbiele jajników (chociaż nie we wszystkich przypadkach), zaburzenia w pracy tarczycy, nowotwory (m.in. jajnika lub piersi), krwawienia z dróg rodnych, których przyczyny nie określono i inne.

Należy pamiętać, że rozpoczęcie terapii klomifenem powinny poprzedzać: szczegółowy wywiad z pacjentką, badanie ginekologiczne oraz inne, dodatkowe testy, które będą dobierane w zależności od potrzeb, stanu zdrowia i etapu leczenia danej kobiety. Należy do nich np. USG, które powinno wykonywać się także w trakcie leczenia opisywaną tu substancją (m.in. ze względu na konieczność kontroli wielkości jajników). Podawanie leku zaczyna się zwykle w 2-3 dniu cyklu i trwa przez 5 kolejnych dni.

Zobacz też: Nieudana stymulacja do in vitro. Jakie mogą być przyczyny?

Najczęstsze działania niepożądane klomifenu – czego można się spodziewać?

Ewentualne wystąpienie skutków ubocznych stosowania klomifenu zależne jest m.in. od aplikowanej dawki leku oraz czasu jego stosowania – im jest ona wyższa, a terapia dłuższa, tym większe prawdopodobieństwo zaobserwowania niepożądanych działań. W większości są one jednak łagodne. Wśród nich wymienia się:

uderzenia gorąca – niektóre dane wskazują, że doświadcza ich nawet 1 na 10 kobiet stosujących klomifen. Może towarzyszyć im wzmożone pocenie, czerwienienie się twarzy, przyspieszone bicie serca;

zaburzenia widzenia – prawdopodobieństwo ich wystąpienia rośnie wraz z dawką przyjmowanego leku. Przed oczami pacjentki mogą pokazywać się rozmazany obraz, migające punkty, pływające szlaczki etc. Może stanowić to istotną przeszkodę w prowadzeniu samochodu. Należy jednak podkreślić, że generalnie są to objawy rzadkie, dotyczą ok. 1,5 proc. kobiet.

bóle oraz zawroty głowy –  sposobem na ich złagodzenie może być przyjmowanie leku w godzinach wieczornych. Należy jednak wcześniej dopytać lekarza prowadzącego, czy taka pora nie zaszkodzi leczeniu. Warto pamiętać także o regularnym nawadnianiu organizmu, bowiem brak odpowiedniej ilości płynów (niezależnie od tego, czy przyjmujemy jakiekolwiek leki czy nie) może skutkować właśnie bólem głowy;

wzdęcia – zwykle mijają po zakończeniu leczenia. Należy jednak mieć na nie dodatkową uważność, bowiem mogą być objawem zespołu hiperstymulacji jajników (więcej: TUTAJ);

nudności – jeśli nudnościom towarzyszą wymioty i występują z dużą intensywnością, koniecznie należy zgłosić problem lekarzowi. Po pierwsze, dlatego że może powodować odwodnienie lub zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Po drugie, może świadczyć o wspomnianym już zespole hiperstymulacji jajników;

wahania nastroju – może pojawić się większa drażliwość, płaczliwość, trudności w regulacji emocji, a nawet stany depresyjne. Na pewno sytuacji nie ułatwia sam fakt leczenia niepłodności, co może silnie wpływać na stan psychiczny. Niezależnie jednak od przyczyny zaburzeń nastroju, jeśli tego typu problem występuje, warto mieć go na uwadze lub skonsultować ze specjalistą (psychologiem, psychoterapeutą, psychiatrą);

tkliwość piersi i uczucie suchości pochwy – w drugim z wymienionych tu objawów pomocne mogą być różnego rodzaju lubrykanty, przy czym należy dokładnie sprawdzać ich skład (niektóre z nich mogą działać szkodliwie na plemniki).

Co o przyjmowaniu klomifenu mówią kobiety?

Na różnego rodzaju grupach w mediach społecznościowych kobiety otwarcie dzielą się swoimi doświadczeniami z opisywanym tu lekiem. Wiele z nich zaznacza, że nie odczuwało żadnych skutków ubocznych, inne wspominają przede wszystkim o uderzeniach gorąca, zaburzeniach nastroju, wzdęciach:

Uderzenia gorąca, przytyłam, ogólne samopoczucie też tragiczne. Pęcherzyki rosły, ale owulacji nie było nawet przy większej dawce.

Jedyne, co się zmieniło, to dosyć mocny ból dzień przed i w dniu owulacji, poprawa jakości śluzu i endometrium. Udało się w pierwszym cyklu.

Bolą mnie sutki, mam wzdęty brzuch.

Nawet te nieliczne komentarze pokazują, jak indywidualną sprawą jest dobranie odpowiednich leków. Należy o tym pamiętać także przy wdrażaniu terapii klomifenem.

  • Powyższy artykuł nie wyczerpuje tematu i opisał tylko niektóre z możliwych skutków ubocznych. Jeżeli jakikolwiek z nich – lub inny – pojawi się w trakcie Twojego leczenia, koniecznie skonsultuj to ze specjalistą. Co jednak ważne, owe skutki mogą nie wystąpić wcale i idąc tym tropem, warto zachować spokój.

Źródła: verywellfamily.commp.pl / chbr.pl

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, redaktorka prowadząca e-magazyn oraz portal "Chcemy Być Rodzicami", absolwentka UW. Obecnie studentka V roku psychologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS oraz była słuchaczka studiów podyplomowych Gender Studies na UW.

Insulinooporność – czym jest i jak wpływa na płodność?

insulinooporność pcos
fot.123rf.com

Gdy ktoś nie cierpi na cukrzycę, bywa że o insulinooporności dowiaduje się, szukając przyczyny problemów z poczęciem dziecka. Insulinooporność to zaburzenie, które ma wpływ zarówno na płodność kobiet, jak i mężczyzn. To temat szczególnie ważny dla kobiet z szeroko pojętymi zaburzeniami miesiączkowania i owulacji, jak i tych, które mają już zdiagnozowany zespół policystycznych jajników (PCOS).

Zapisz się do newslettera

Mniejsza wrażliwość na insulinę

Insulinooporność to zaburzenie metabolizmu glukozy, polegające na zmniejszonej wrażliwości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby oraz innych tkanek na działanie insuliny, pomimo jej prawidłowego lub podwyższonego stężenia we krwi. Insulina za pośrednictwem swoistych receptorów obecnych na powierzchni większości komórek organizmu, odpowiedzialna jest za utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi.

Przyczyny insulinooporności

Insulinoporność może być uwarunkowana genetycznie lub nabyta. Najczęstszą przyczyną jest otyłośćnadmierne nagromadzenie brzusznej tkanki tłuszczowej. Istotnie mniejszą wrażliwość na insulinę prezentują kobiety z zaburzeniami odżywiania pod postacią anoreksji czy bulimii. Stan ten utrzymuje się nawet wiele lat po normalizacji masy ciała.

Insulinoporność rozwija się również w szeregu schorzeń endokrynologicznych związanych z obecnością we krwi substancji lub hormonu o działaniu antagonistycznym wobec insuliny. Insulinoporność towarzyszy wielu chorobom związanym z zaburzoną funkcją hormonalną, takim jak: akromegalia czy deficyt hormonu wzrostu, hiperkortyzolemia w zespole Cushinga, zaburzenia funkcji tarczycy, hiperprolaktynemia, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia na poziomie gonad (głównie PCOS – zespół policystcznych jajników), ale również zespołach związanych z niedoczynnością jajników i jąder.

Zobacz też: PCOS – kiedy potrzebne jest in vitro?

Objawy insulinooporności

Objawem zmniejszonej wrażliwości na insulinę może być patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej na brzuchu, ciemne przebarwienia na skórze karku, a u kobiet także zaburzenia miesiączkowania oraz nadmierne owłosienie w miejscach typowych dla mężczyzn, np. pod nosem.

Insulinooporność to nie choroba

Insulinooporność sama w sobie nie jest chorobą – jest objawem towarzyszącym otyłości czy szeregowi chorób o odwracalnym i nieodwracalnym charakterze.

Gdy istnieje pewna skłonność genetyczna do zaburzonej funkcji receptorów dla insuliny, dieta i normalizacja masy ciała oraz leczenie farmakologiczne sprzyjają jedynie poprawie wrażliwości na insulinę.

W przypadku insulinooporności nabytej, wywołanej nagromadzeniem tkanki tłuszczowej, skuteczna dieta i reedukacja masy ciała może prawie całkowicie wyeliminować ten problem.

Przy czym trzeba pamiętać, że normalizacja zaburzeń gospodarki węglowodanowej zależy od wielu czynników takich jak: wiek, czas trwania i stopień nasilenia zaburzeń hormonalnych czy metabolicznych, predyspozycji genetycznych.

Przykre konsekwencje

Wieloletni stan zmniejszonej wrażliwości na insulinę może w konsekwencji prowadzić do rozwoju hiperglikemii, zaburzonej tolerancji glukozy i jawnej cukrzycy typu 2. W stanie insulinoporności częściej stwierdza się również hiperlipidemię (głównie hipertriglicerydemię), nadciśnienie tętnicze, które obok otyłości brzusznej stanowią składowe tak zwanego “zespołu metabolicznego”. Zespół metaboliczny jest natomiast silnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i przedwczesnej miażdżycy. U kobiet zaobserwowano ponadto, że insulinooporność i podwyższone stężenie insuliny mogą być istotnym elementem wpływającym na płodność.

Niepłodność

Insulinooporność i podwyższone stężenie insuliny mogą być istotnym elementem w patogenezie PCOS, czyli zespołu policystycznych jajników. Hiperinsulinemia powoduje wzrost aktywności osi przysadka–podwzgórze–nadnercza, co skutkuje wzrostem wytwarzania androgenów. Zaobserwowano również niekorzystny wpływ hiperinsulinemii na jajniki. Poprzez wzrost liczby receptorów dla hormonu luteinizującego (LH) oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1) dochodzi do nasilonej produkcji testosteronu.

Podwyższony poziom hormonów, takich jak: testosteron, insulina, IGF-1, blokuje dojrzewanie pęcherzyków jajnika w kierunku pęcherzyka dojmującego i hamuje wystąpienie owulacji.

Zwiększone stężenie insuliny hamuje dodatkowo syntezę białka wiążącego hormony płciowe (SHBG), co w efekcie prowadzi do zwiększonego stężenia frakcji czynnego biologicznie wolnego testosteronu.

Dieta zalecana przy PCOS jest pomocna również dla osób z insulinoopornością.
Bezpłatny ebook „Dieta w PCOS – zapanuj nad hormonami” pobierzesz TUTAJ.

Wpływ na czynnik męski

Również u otyłych mężczyzn z zespołem metabolicznym i insulinoopornością obserwuje się niższy poziom testosteronu i gorszą jakość plemników. Wyższy poziom tkanki tłuszczowej sprzyja nadmiernym przemianom testosteronu do estradiolu. U starszych mężczyzn insulinooporność i związany z nią przewlekły stan zapalny są przyczynami przedwczesnej miażdżycy odpowiedzialnej za zaburzenia wzwodu.

Szansa na ciążę

Kobiety z insulinopornością i z zespołem policystycznych jajników, podobnie jak mężczyźni z insolinoopornością, mają obniżoną płodność i często są diagnozowane albo leczone z powodu niepłodności. Nie wyklucza to jednak możliwości spontanicznego zajścia w ciążę. U znacznego odsetka kobiet z PCOS występują cykle owulacyjne, a u panów obniżenie parametrów nasienia spowodowane insulinoopornością nie musi być na tyle znaczące, by utrudnić naturalne zapłodnienie.

invimed

Zobacz też: Przeciwwskazania do in vitro

dr n. med. Anita Rogowicz-Frontczak

Ekspert

dr n. med. Anita Rogowicz-Frontczak

Diabetolog, endokrynolog, specjalista chorób wewnętrznych. Absolwentka Akademii Medycznej w Poznaniu. Autorka wielu publikacji naukowych dotyczących diabetologii i endokrynologii, współautorka portalu cukrzyca.pl i mamhashi.pl W klinice leczenia niepłodności InviMed Poznań konsultuje pary zgłaszające problemy z poczęciem dziecka lub utrzymaniem ciąży na tle endokrynologicznym i cukrzycowym.

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.