Przejdź do treści

Czym jest klomifen i jakie działania niepożądane może wywołać?  

Klomifen
Czym jest klomifen - poznaj przeciwwskazania do jego stosowania oraz ewentualne skutki uboczne.

Klomifen jest substancją – lekiem hormonalnym – którą zna zapewne większość kobiet leczących się z powodu niepłodności wywołanej brakiem owulacji. Jest to związek oddziałujący bezpośrednio na podwzgórze, który hamuje działanie estradiolu i tym samym umożliwia zwiększenie produkcji hormonów gonadotropowych – przede wszystkim lutropiny (LH). Zamierzonym skutkiem przyjmowania klomifenu jest wywołanie owulacji.

Zapisz się do newslettera

Jakie są przeciwwskazania do stosowania klomifenu?

Klomifen, jak każdy inny farmaceutyk, ma swoje przeciwwskazania do stosowania. Standardowo jest to oczywiście uczulenie bądź nadwrażliwość na jakikolwiek składnik danego leku oraz zaburzenia w pracy wątroby, dodatkowo: ciąża, torbiele jajników (chociaż nie we wszystkich przypadkach), zaburzenia w pracy tarczycy, nowotwory (m.in. jajnika lub piersi), krwawienia z dróg rodnych, których przyczyny nie określono i inne.

Należy pamiętać, że rozpoczęcie terapii klomifenem powinny poprzedzać: szczegółowy wywiad z pacjentką, badanie ginekologiczne oraz inne, dodatkowe testy, które będą dobierane w zależności od potrzeb, stanu zdrowia i etapu leczenia danej kobiety. Należy do nich np. USG, które powinno wykonywać się także w trakcie leczenia opisywaną tu substancją (m.in. ze względu na konieczność kontroli wielkości jajników). Podawanie leku zaczyna się zwykle w 2-3 dniu cyklu i trwa przez 5 kolejnych dni.

Zobacz też: Nieudana stymulacja do in vitro. Jakie mogą być przyczyny?

Najczęstsze działania niepożądane klomifenu – czego można się spodziewać?

Ewentualne wystąpienie skutków ubocznych stosowania klomifenu zależne jest m.in. od aplikowanej dawki leku oraz czasu jego stosowania – im jest ona wyższa, a terapia dłuższa, tym większe prawdopodobieństwo zaobserwowania niepożądanych działań. W większości są one jednak łagodne. Wśród nich wymienia się:

uderzenia gorąca – niektóre dane wskazują, że doświadcza ich nawet 1 na 10 kobiet stosujących klomifen. Może towarzyszyć im wzmożone pocenie, czerwienienie się twarzy, przyspieszone bicie serca;

zaburzenia widzenia – prawdopodobieństwo ich wystąpienia rośnie wraz z dawką przyjmowanego leku. Przed oczami pacjentki mogą pokazywać się rozmazany obraz, migające punkty, pływające szlaczki etc. Może stanowić to istotną przeszkodę w prowadzeniu samochodu. Należy jednak podkreślić, że generalnie są to objawy rzadkie, dotyczą ok. 1,5 proc. kobiet.

bóle oraz zawroty głowy –  sposobem na ich złagodzenie może być przyjmowanie leku w godzinach wieczornych. Należy jednak wcześniej dopytać lekarza prowadzącego, czy taka pora nie zaszkodzi leczeniu. Warto pamiętać także o regularnym nawadnianiu organizmu, bowiem brak odpowiedniej ilości płynów (niezależnie od tego, czy przyjmujemy jakiekolwiek leki czy nie) może skutkować właśnie bólem głowy;

wzdęcia – zwykle mijają po zakończeniu leczenia. Należy jednak mieć na nie dodatkową uważność, bowiem mogą być objawem zespołu hiperstymulacji jajników (więcej: TUTAJ);

nudności – jeśli nudnościom towarzyszą wymioty i występują z dużą intensywnością, koniecznie należy zgłosić problem lekarzowi. Po pierwsze, dlatego że może powodować odwodnienie lub zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Po drugie, może świadczyć o wspomnianym już zespole hiperstymulacji jajników;

wahania nastroju – może pojawić się większa drażliwość, płaczliwość, trudności w regulacji emocji, a nawet stany depresyjne. Na pewno sytuacji nie ułatwia sam fakt leczenia niepłodności, co może silnie wpływać na stan psychiczny. Niezależnie jednak od przyczyny zaburzeń nastroju, jeśli tego typu problem występuje, warto mieć go na uwadze lub skonsultować ze specjalistą (psychologiem, psychoterapeutą, psychiatrą);

tkliwość piersi i uczucie suchości pochwy – w drugim z wymienionych tu objawów pomocne mogą być różnego rodzaju lubrykanty, przy czym należy dokładnie sprawdzać ich skład (niektóre z nich mogą działać szkodliwie na plemniki).

Co o przyjmowaniu klomifenu mówią kobiety?

Na różnego rodzaju grupach w mediach społecznościowych kobiety otwarcie dzielą się swoimi doświadczeniami z opisywanym tu lekiem. Wiele z nich zaznacza, że nie odczuwało żadnych skutków ubocznych, inne wspominają przede wszystkim o uderzeniach gorąca, zaburzeniach nastroju, wzdęciach:

Uderzenia gorąca, przytyłam, ogólne samopoczucie też tragiczne. Pęcherzyki rosły, ale owulacji nie było nawet przy większej dawce.

Jedyne, co się zmieniło, to dosyć mocny ból dzień przed i w dniu owulacji, poprawa jakości śluzu i endometrium. Udało się w pierwszym cyklu.

Bolą mnie sutki, mam wzdęty brzuch.

Nawet te nieliczne komentarze pokazują, jak indywidualną sprawą jest dobranie odpowiednich leków. Należy o tym pamiętać także przy wdrażaniu terapii klomifenem.

  • Powyższy artykuł nie wyczerpuje tematu i opisał tylko niektóre z możliwych skutków ubocznych. Jeżeli jakikolwiek z nich – lub inny – pojawi się w trakcie Twojego leczenia, koniecznie skonsultuj to ze specjalistą. Co jednak ważne, owe skutki mogą nie wystąpić wcale i idąc tym tropem, warto zachować spokój.

Źródła: verywellfamily.commp.pl / chbr.pl

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, redaktorka prowadząca e-magazyn oraz portal "Chcemy Być Rodzicami", absolwentka UW. Obecnie studentka V roku psychologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS oraz była słuchaczka studiów podyplomowych Gender Studies na UW.

Dla kogo mrożenie nasienia? Sprawdź, przed czym warto zabezpieczyć męską płodność

mrożenie nasienia

Najbezpieczniejszą metodą przechowywania plemników jest kriokonserwacja, czyli ich powolne mrożenie w oparach ciekłego azotu. Właśnie tę metodę najczęściej stosuje się w celu zachowania męskiej płodności. Kiedy warto zamrozić nasienie? Czy jedynym wskazaniem do mrożenia nasienia jest leczenie onkologiczne? Temat rozwija doktor Andrzej Rogoza z kliniki InviMed w Gdyni.

Zapisz się do newslettera

Techniki kriokonserwacji, czyli skutecznego zabezpieczenia materiału biologicznego w niskich i ekstremalnie niskich temperaturach, są nieodłączną częścią wielu procedur wspomaganego rozrodu oraz zachowania płodności. Pozwalają przechować gamety aż do momentu, w którym będzie można je wykorzystać.

Obecnie mrożenie nasienia męskiego jest dość dobrze opanowane. Proces rozmrażania nasienia przeżywa od 50 do 60 proc. plemników. Większość z nich jest po rozmrożeniu zdolna do zapłodnienia, a uzyskiwane z nich ciąże niczym nie różnią się od tych uzyskanych z nasienia świeżego.

Po co mrozić nasienie?

Standardowo, w klinikach leczenia niepłodności, nasienie mrożone jest z różnych przyczyn w ramach procedur wspomaganego rozrodu. U pacjentów nowotworowych lub u mężczyzn szczególnie eksponowanych na czynniki zwiększające ryzyko utraty płodności mrożenie nasienia stosuje się w celu zabezpieczenia płodności na przyszłość.

Do sytuacji, w których uzasadnione jest zabezpieczenie nasienia należą:

  • stosowanie niektórych leków na łysienie,
  • stosowanie niektórych leków w chorobach autoimmunologicznych,
  • leczenie niektórych chorób pasożytniczych i tropikalnych.

W tych wszystkich przypadkach warto dowiedzieć się o wpływie danego leczenia na płodność. Przyjmowane leki najlepiej jest skonsultować z andrologiem z kliniki leczenia niepłodności.

Codziennością w praktyce klinik leczenia niepłodności jest mrożenie i przechowywanie nasienia mężczyzn zawodowo podróżujących, takich jak marynarze czy kierowcy samochodów ciężarowych jeżdżący w długie międzynarodowe trasy. Mężczyźni, którzy zawodowo są eksponowani na warunki szkodliwe dla funkcji jader to m.in. kierowcy, hutnicy, osoby pracujące z substancjami toksycznymi. Osoby uprawiające sporty ekstremalne, alpiniści, ale także żołnierze wyjeżdżający na wojenne misje, co wiąże się z wyskokiem ryzykiem utraty płodności, to kolejni kandydaci do procedury zachowania płodności za pomocą mrożenia nasienia.

Oncofertility

Leczenie onkologiczne stanowi główny powód, dla którego nie tylko można, ale należy mrozić nasienie. Dotyczy to zwłaszcza tych pacjentów, którzy planują powiększenie rodziny lub w przyszłości chcieliby mieć dzieci. Mrożenie nasienia przed leczeniem onkologicznym jest jedną z procedur oncofertility. Dzięki niej wielu pacjentów onkologicznych zyskuje szansę na posiadanie biologicznego potomstwa.

  • Radioterapia w znacznym stopniu uszkadza spermatogenezę (powstawanie plemników). W większości przypadków uszkodzenie nabłonka plemnikotwórczego jest trwałe. Oznacza to, że mężczyzna po wyleczeniu z nowotworu nie odzyska już płodności.
  • Jednolekowa chemioterapia zazwyczaj powoduje odwracalny proces zatrzymania spermatogenezy, ale już wielolekowa może spowodować nieodwracalne zmiany i zatrzymać powstawanie plemników na stałe.
  • Podczas chemioterapii i radioterapii dodatkowo może dochodzić do uszkodzenia materiału genetycznego, co z pewnością utrudni uzyskanie prawidłowej ciąży. Uszkodzenia DNA mogą być przyczyną wczesnej utraty ciąży lub powstania wad wrodzonych dziecka.

Pamiętaj o profilaktyce!

W kontekście chorób nowotworowych, wczesne wykrycie nowotworu u mężczyzny nie tylko ułatwi leczenie choroby zasadniczej, ale da też czas na zabezpieczenie płodności. U młodych mężczyzn najczęściej zabezpieczamy płodność z powodu nowotworów jąder i chorób układu białokrwinkowego. Tak więc okresowe badanie morfologii krwi i wizyta u androloga/urologa przy każdym niepokoju związanym z jądrami, ma głęboki sens zdrowotny.

Zobacz też: Zaburzenia odżywiania i ich wpływ na płodność – sprawdź, co mówią badania!

Co zrobić przed mrożeniem nasienia?

Niezależnie od przyczyn deponowania nasienia w banku, aby podejść do procedury mrożenia nasienia, muszą być spełnione pewne warunki.

  • Badania wirusologiczne

Jeśli mężczyzna zdecyduje się na zamrożenie swojego nasienia w klinice InviMed, konieczne jest wykonanie badań krwi na obecność wirusów: HIV (niedoboru odporności), HBS (zapalenia wątroby typu B), HCV (zapalenia wątroby typu C), odczynu USR lub VDRL (kiły) i CMV (cytomegalowirus, przeciwciała IgM) lub SARS-CoV-2 (Covid-19). Pacjenci onkologiczni, gdzie leczenie chemoterapią i radioterapią przeprowadza się natychmiastowo po diagnozowaniu nowotworu, są zwolnieni od tego obowiązku.

  • Odpowiedni okres abstynencji seksualnej

Abstynencja płciowa przed pobraniem nasienia do mrożenia powinna wynosić od 3 do 5 dni (nie mniej niż 3 i nie więcej niż 5 dni). Okres abstynencji dłuższy niż 5 dni może oznaczać większy odsetek plemników o obniżonej ruchliwości i mniejszy odsetek plemników o prawidłowej budowie morfologicznej. Natomiast przy czasie abstynencji krótszym niż 3 dni obserwujemy niższą koncentrację plemników.

U pacjentów cierpiących na nowotwór zazwyczaj nie ma czasu na długie odstępy czasowe, a leczenie powinno zostać rozpoczęte jak najszybciej. Dlatego towarzystwa andrologiczne dopuszczają kilkukrotne mrożenie w 24-godzinnych odstępach, tyle razy, aby zebrać jak największą ilość próbek.

Ile nasienia do mrożenia?

Ważnym elementem powodzenia w procesie zabezpieczenia płodności jest zamrożenie jak największej ilości ejakulatów. Nawet u mężczyzny z bardzo dobrym nasieniem, bywają ejakulaty o słabszych parametrach. Im więcej mamy zamrożonego nasienia, tym są większe szanse na uzyskanie ciąży w przyszłości.

***

Jeśli przygotowujesz się do leczenia onkologicznego lub znajdujesz się w grupie ryzyka – np. cierpisz na chorobę autoimmunologiczną, skonsultuj się z urologiem lub andrologiem z kliniki leczenia niepłodności. Aby umówić się na wizytę w InviMed, wystarczy zadzwonić pod numer: 500 900 888 lub napisać na adres invimed@invimed.pl.

Zobacz też: Zdrowie zębów a płodność – są istotne powiązania!

Ekspert

dr Andrzej Rogoza

Androlog kliniczny i ginekolog-położnik prowadzący leczenie niepłodnych par w klinice InviMed w Gdyni. Członek Europejskiego Stowarzyszenia Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE) oraz Europejskiej Akademii Andrologii (EAA).

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Niedrożność jajowodów a in vitro – co warto wiedzieć?

Niedrożność jajowodów
Fot: – unsplash.com

U kobiet jedną z częstszych przyczyn niepłodności są niedrożne jajowody. Szacuje się, że nieprawidłowości w ich obrębie dotyczą około 13 proc. pań mających problem z płodnością. Dlatego warto znać typowe objawy tej przypadłości i co ważniejsze – wiedzieć, jak ją leczyć.

Zapisz się do newslettera

Jajowody tracą drożność z różnych powodów: na skutek zrostów (np. pooperacyjnych), endometriozy, poronienia lub stanów zapalnych w obrębie miednicy, które wywołać mogło np. zakażenie bakterią Chlamydia trachomatis. Czasem prowadzą one do tego, że z jajowodów nie wydostaje się płyn. Powstaje wówczas tzw. wodniak jajowodu, objawiający się m.in. jego obrzmieniem i intensywnym bólem (choć zdarza się, że nie daje żadnych symptomów).

Leczenie operacyjne

Badanie, pozwalające ocenić drożność jajowodów, to Sono HSG. Gdy w jego przebiegu okazuje się, że niedrożny jest jeden jajowód, szanse na upragnioną ciążę nadal są spore. Zwłaszcza, że może do niej dojść w sposób naturalny, a lekarz ewentualnie przepisuje pacjentce leki wspomagające owulację. Sytuacja staje się trudniejsza, gdy oba jajowody są zablokowane. Wówczas niezbędna jest interwencja chirurga, który przeprowadzi operację laparoskopową (jest ona refundowana przez NFZ) i usunie np. zbliznowacenie będące przyczyną problemu. Niestety to rozwiązanie nie zawsze pomaga, bo – jak wspomnieliśmy we wstępie – niedrożność powstaje z różnych powodów. Co więcej, powodzenie zabiegu zależy m.in. od wieku pacjentki. Czasem nie jest on wskazany. Jeśli niedrożny jajowód poza tym był zdrowy, po operacji szanse na zajście w ciążę wynoszą ok. 20-40 proc.

Zobacz też: PCOS – kiedy potrzebne jest in-vitro?

Niedrożność a in-vitro

Nawet jeśli operacja się nie powiodła lub została wykluczona, kobieta nadal może zostać matką dzięki procedurze in vitro – niedrożność jajowodów nie przekreśla możliwości jej zastosowania. Gorzej, jeśli w wypełnionym płynem jajowodzie powstał stan zapalnym– wówczas lekarz może zalecić nawet jego usunięcie. Po tym zabiegu zastosowanie metody in vitro nadal jest możliwe. Jego skuteczność zależna jest m.in. od wspomnianego już wieku kobiety – największa dotyczy pań poniżej 35. roku życia.

Profilaktyka

Na ogół przyczyną niedrożności jajowodów okazują się infekcje, szczególnie rozprzestrzeniające się drogą płciową, dlatego warto stosować prezerwatywy. Infekcje mogą też rozwijać się w obszarze miednicy, np. wskutek doznanego urazu, i stopniowo obejmować swoim zasięgiem również jajowody. Antybiotykoterapia co prawda zabija bakterie, ale nie usuwa blizn. Czasem niedrożność jest skutkiem poronienia, aborcji lub porodu. Jej objawy nie zawsze są jednoznaczne – do najbardziej charakterystycznych należą bóle w okolicach miednicy i podwyższona temperatura.

Na podstawie: verywellfamily.com / invimed.pl

Zobacz też: Badanie HSG: kiedy się je wykonuje, na czym polega i jak się do niego przygotować?

 

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.