Przejdź do treści

Diagnostyka przed in vitro. Jakie badania przed in vitro zleci Ci lekarz?

Diagnostyka przed in vitro
fot. Fotolia – Para u lekarza omawia diagnostykę przed in vitro.

Diagnostyka przed in vitro czyli ustalenie przyczyny niepłodności powinno obejmować kobietę i mężczyznę, najlepiej gdy diagnostyka odbywa się równocześnie. Diagnostyka przed in vitro składa się z szeregu badań, jednak warto – ze względu na upływający czas – wykonać ją jak najszybciej. Najlepiej w ciągu dwóch cykli miesięcznych.

Zapisz się do newslettera

Podstawowa diagnostyka przed in vitro dla kobiet czyli jakie badania przed in vitro warto wykonać

  • Badanie AMH (Anti-Müllerian Hormone) – określa rezerwę jajnikową kobiety, czyli pozwala ocenić jej potencjał rozrodczy
  • Monitoring owulacji – pozwala na stwierdzenie, czy występuje owulacja. Umożliwia również określenie dni płodnych i wskazania dnia, w którym dojrzała komórka jajowa jest uwalniana przez jajnik. Monitoring owulacji jest wykonywany za pomocą USG, dopochwowo.
  • FSH – Hormon FSH wytwarzany jest przez przysadkę mózgową. Jest odpowiedzialny za prawidłowe działanie układu rozrodczego u kobiet i mężczyzn. FSH pobudza dojrzewanie pęcherzyków Graafa i produkcję estrogenów.
  • Sono – HSG – To badanie ma za zadanie ocenić prawidłowość w budowie macicy i drożność jajowodów. Polega na obserwacji przepływu soli fizjologicznej w narządach rodnych kobiety. Badania wykonywane za pomocą USG.
  • LH (hormon luteinizujący) – hormon ten odpowiada za właściwy przebieg cyklu. Najwyższe stężenie we krwi osiąga w fazie pęcherzykowej cyklu i doprowadza do pęknięcia pęcherzyka Graffa.
  • Testosteron – testosteron to męski hormon. Badanie TST pozwala określić, czy nie występuje jego nadmiar, który może wpływać na cykl miesiączkowy.

W zależności od stanu zdrowia kobiety lekarz może zlecić większą ilość badań. Przedstawione powyżej to tylko minimalny proponowany zakres. Ich zakres może różnić się również w zależności od kliniki.

Podstawowa diagnostyka przed in vitro dla mężczyzn. Jakie badania przed in vitro powinien wykonać mężczyzna.

Diagnostyka mężczyzn to w przeważającej większości ocena stanu nasienia.

  • Badanie nasienia – Jest to podstawowe badanie, które pozwala na ocenę liczby plemników, ich jakości i aktywności. Ocena jest wydawana na podstawie normy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
  • MSOME – 6000 – badanie to pozwala na obserwację budowy żywego plemnika w 6000-krotnym powiększeniu. Takie powiększenia daje możliwość stwierdzenia czy budowa plemnika jest prawidłowa, i daje możliwość wyboru najlepszego plemnika.
  • Biopsja jądra lub najądrza – pozwala na ustalenie czy są plemniki, a po ich znalezieniu, staje się możliwe przeprowadzenie procedury in vitro.
  • USG – badanie USG moszny wykonuje się po to, by ocenić budowę jąder, nadjądrzy i powrózków nasiennych. Dzięki badaniu można stwierdzić występowanie niepożądanych zmian, takich jak torbiele, żylaki powrózka nasiennego, guzki

Podstawowa diagnostyka pary przed in vitro

Oprócz badań charakterystycznych dla płci, przyszli rodzice zostają także poddani badaniom ogólnym takim jak:

  • Morfologia
  • Badanie moczu
  • Glukoza

W przypadku nieudanego in vitro, przed kolejną procedurą do diagnostyki pary przed in vitro mogą dołączyć badania genetyczne takie jak

  • Kariotyp – za pomocą tego badania wykluczone zostaną nieprawidłowości w budowie i liczbie chromosomów, które mogą być przyczyną niepłodności lub nawracających poronień.
  • PGD – Embriolodzy badają zarodki przed umieszczeniem ich w macicy kobiety. Badanie PGD może wykluczyć dużą liczbę chorób, między innymi takich jak: zespoły Patau, Downa, Edwardsa, Klinefeltera, Turnera, mukowiscydoza, anemia sierpowata, rdzeniowy zanik mięśni, choroba Huntingtona czy hemofilia.
  • PGS NGS – to badanie genetyczne umożliwia wykrywanie nieprawidłowej liczby wszystkich chromosomów z pojedynczej komórki. Zalecana jest pacjentom w zaawansowanym wieku, którym powtarzają się niepowodzenia implantacji zarodka oraz poronienia. Wskazana jest również dla pacjentów z ciężkim czynnikiem niepłodności męskiej.

Wymienione powyżej badania genetyczne to tylko podstawowy ich zakres, w zależności od wywiadu i przebiegu leczenia lekarz może zlecić również inne badania.

 

Insulinooporność – czym jest i jak wpływa na płodność?

insulinooporność pcos
fot.123rf.com

Gdy ktoś nie cierpi na cukrzycę, bywa że o insulinooporności dowiaduje się, szukając przyczyny problemów z poczęciem dziecka. Insulinooporność to zaburzenie, które ma wpływ zarówno na płodność kobiet, jak i mężczyzn. To temat szczególnie ważny dla kobiet z szeroko pojętymi zaburzeniami miesiączkowania i owulacji, jak i tych, które mają już zdiagnozowany zespół policystycznych jajników (PCOS).

Zapisz się do newslettera

Mniejsza wrażliwość na insulinę

Insulinooporność to zaburzenie metabolizmu glukozy, polegające na zmniejszonej wrażliwości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby oraz innych tkanek na działanie insuliny, pomimo jej prawidłowego lub podwyższonego stężenia we krwi. Insulina za pośrednictwem swoistych receptorów obecnych na powierzchni większości komórek organizmu, odpowiedzialna jest za utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi.

Przyczyny insulinooporności

Insulinoporność może być uwarunkowana genetycznie lub nabyta. Najczęstszą przyczyną jest otyłośćnadmierne nagromadzenie brzusznej tkanki tłuszczowej. Istotnie mniejszą wrażliwość na insulinę prezentują kobiety z zaburzeniami odżywiania pod postacią anoreksji czy bulimii. Stan ten utrzymuje się nawet wiele lat po normalizacji masy ciała.

Insulinoporność rozwija się również w szeregu schorzeń endokrynologicznych związanych z obecnością we krwi substancji lub hormonu o działaniu antagonistycznym wobec insuliny. Insulinoporność towarzyszy wielu chorobom związanym z zaburzoną funkcją hormonalną, takim jak: akromegalia czy deficyt hormonu wzrostu, hiperkortyzolemia w zespole Cushinga, zaburzenia funkcji tarczycy, hiperprolaktynemia, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia na poziomie gonad (głównie PCOS – zespół policystcznych jajników), ale również zespołach związanych z niedoczynnością jajników i jąder.

Zobacz też: PCOS – kiedy potrzebne jest in vitro?

Objawy insulinooporności

Objawem zmniejszonej wrażliwości na insulinę może być patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej na brzuchu, ciemne przebarwienia na skórze karku, a u kobiet także zaburzenia miesiączkowania oraz nadmierne owłosienie w miejscach typowych dla mężczyzn, np. pod nosem.

Insulinooporność to nie choroba

Insulinooporność sama w sobie nie jest chorobą – jest objawem towarzyszącym otyłości czy szeregowi chorób o odwracalnym i nieodwracalnym charakterze.

Gdy istnieje pewna skłonność genetyczna do zaburzonej funkcji receptorów dla insuliny, dieta i normalizacja masy ciała oraz leczenie farmakologiczne sprzyjają jedynie poprawie wrażliwości na insulinę.

W przypadku insulinooporności nabytej, wywołanej nagromadzeniem tkanki tłuszczowej, skuteczna dieta i reedukacja masy ciała może prawie całkowicie wyeliminować ten problem.

Przy czym trzeba pamiętać, że normalizacja zaburzeń gospodarki węglowodanowej zależy od wielu czynników takich jak: wiek, czas trwania i stopień nasilenia zaburzeń hormonalnych czy metabolicznych, predyspozycji genetycznych.

Przykre konsekwencje

Wieloletni stan zmniejszonej wrażliwości na insulinę może w konsekwencji prowadzić do rozwoju hiperglikemii, zaburzonej tolerancji glukozy i jawnej cukrzycy typu 2. W stanie insulinoporności częściej stwierdza się również hiperlipidemię (głównie hipertriglicerydemię), nadciśnienie tętnicze, które obok otyłości brzusznej stanowią składowe tak zwanego “zespołu metabolicznego”. Zespół metaboliczny jest natomiast silnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i przedwczesnej miażdżycy. U kobiet zaobserwowano ponadto, że insulinooporność i podwyższone stężenie insuliny mogą być istotnym elementem wpływającym na płodność.

Niepłodność

Insulinooporność i podwyższone stężenie insuliny mogą być istotnym elementem w patogenezie PCOS, czyli zespołu policystycznych jajników. Hiperinsulinemia powoduje wzrost aktywności osi przysadka–podwzgórze–nadnercza, co skutkuje wzrostem wytwarzania androgenów. Zaobserwowano również niekorzystny wpływ hiperinsulinemii na jajniki. Poprzez wzrost liczby receptorów dla hormonu luteinizującego (LH) oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1) dochodzi do nasilonej produkcji testosteronu.

Podwyższony poziom hormonów, takich jak: testosteron, insulina, IGF-1, blokuje dojrzewanie pęcherzyków jajnika w kierunku pęcherzyka dojmującego i hamuje wystąpienie owulacji.

Zwiększone stężenie insuliny hamuje dodatkowo syntezę białka wiążącego hormony płciowe (SHBG), co w efekcie prowadzi do zwiększonego stężenia frakcji czynnego biologicznie wolnego testosteronu.

Dieta zalecana przy PCOS jest pomocna również dla osób z insulinoopornością.
Bezpłatny ebook „Dieta w PCOS – zapanuj nad hormonami” pobierzesz TUTAJ.

Wpływ na czynnik męski

Również u otyłych mężczyzn z zespołem metabolicznym i insulinoopornością obserwuje się niższy poziom testosteronu i gorszą jakość plemników. Wyższy poziom tkanki tłuszczowej sprzyja nadmiernym przemianom testosteronu do estradiolu. U starszych mężczyzn insulinooporność i związany z nią przewlekły stan zapalny są przyczynami przedwczesnej miażdżycy odpowiedzialnej za zaburzenia wzwodu.

Szansa na ciążę

Kobiety z insulinopornością i z zespołem policystycznych jajników, podobnie jak mężczyźni z insolinoopornością, mają obniżoną płodność i często są diagnozowane albo leczone z powodu niepłodności. Nie wyklucza to jednak możliwości spontanicznego zajścia w ciążę. U znacznego odsetka kobiet z PCOS występują cykle owulacyjne, a u panów obniżenie parametrów nasienia spowodowane insulinoopornością nie musi być na tyle znaczące, by utrudnić naturalne zapłodnienie.

invimed

Zobacz też: Przeciwwskazania do in vitro

dr n. med. Anita Rogowicz-Frontczak

Ekspert

dr n. med. Anita Rogowicz-Frontczak

Diabetolog, endokrynolog, specjalista chorób wewnętrznych. Absolwentka Akademii Medycznej w Poznaniu. Autorka wielu publikacji naukowych dotyczących diabetologii i endokrynologii, współautorka portalu cukrzyca.pl i mamhashi.pl W klinice leczenia niepłodności InviMed Poznań konsultuje pary zgłaszające problemy z poczęciem dziecka lub utrzymaniem ciąży na tle endokrynologicznym i cukrzycowym.

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.