Przejdź do treści

Diagnostyka przed in vitro. Jakie badania przed in vitro zleci Ci lekarz?

Diagnostyka przed in vitro
fot. Fotolia – Para u lekarza omawia diagnostykę przed in vitro.

Diagnostyka przed in vitro czyli ustalenie przyczyny niepłodności powinno obejmować kobietę i mężczyznę, najlepiej gdy diagnostyka odbywa się równocześnie. Diagnostyka przed in vitro składa się z szeregu badań, jednak warto – ze względu na upływający czas – wykonać ją jak najszybciej. Najlepiej w ciągu dwóch cykli miesięcznych.

Zapisz się do newslettera

Podstawowa diagnostyka przed in vitro dla kobiet czyli jakie badania przed in vitro warto wykonać

  • Badanie AMH (Anti-Müllerian Hormone) – określa rezerwę jajnikową kobiety, czyli pozwala ocenić jej potencjał rozrodczy
  • Monitoring owulacji – pozwala na stwierdzenie, czy występuje owulacja. Umożliwia również określenie dni płodnych i wskazania dnia, w którym dojrzała komórka jajowa jest uwalniana przez jajnik. Monitoring owulacji jest wykonywany za pomocą USG, dopochwowo.
  • FSH – Hormon FSH wytwarzany jest przez przysadkę mózgową. Jest odpowiedzialny za prawidłowe działanie układu rozrodczego u kobiet i mężczyzn. FSH pobudza dojrzewanie pęcherzyków Graafa i produkcję estrogenów.
  • Sono – HSG – To badanie ma za zadanie ocenić prawidłowość w budowie macicy i drożność jajowodów. Polega na obserwacji przepływu soli fizjologicznej w narządach rodnych kobiety. Badania wykonywane za pomocą USG.
  • LH (hormon luteinizujący) – hormon ten odpowiada za właściwy przebieg cyklu. Najwyższe stężenie we krwi osiąga w fazie pęcherzykowej cyklu i doprowadza do pęknięcia pęcherzyka Graffa.
  • Testosteron – testosteron to męski hormon. Badanie TST pozwala określić, czy nie występuje jego nadmiar, który może wpływać na cykl miesiączkowy.

W zależności od stanu zdrowia kobiety lekarz może zlecić większą ilość badań. Przedstawione powyżej to tylko minimalny proponowany zakres. Ich zakres może różnić się również w zależności od kliniki.

Podstawowa diagnostyka przed in vitro dla mężczyzn. Jakie badania przed in vitro powinien wykonać mężczyzna.

Diagnostyka mężczyzn to w przeważającej większości ocena stanu nasienia.

  • Badanie nasienia – Jest to podstawowe badanie, które pozwala na ocenę liczby plemników, ich jakości i aktywności. Ocena jest wydawana na podstawie normy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
  • MSOME – 6000 – badanie to pozwala na obserwację budowy żywego plemnika w 6000-krotnym powiększeniu. Takie powiększenia daje możliwość stwierdzenia czy budowa plemnika jest prawidłowa, i daje możliwość wyboru najlepszego plemnika.
  • Biopsja jądra lub najądrza – pozwala na ustalenie czy są plemniki, a po ich znalezieniu, staje się możliwe przeprowadzenie procedury in vitro.
  • USG – badanie USG moszny wykonuje się po to, by ocenić budowę jąder, nadjądrzy i powrózków nasiennych. Dzięki badaniu można stwierdzić występowanie niepożądanych zmian, takich jak torbiele, żylaki powrózka nasiennego, guzki

Podstawowa diagnostyka pary przed in vitro

Oprócz badań charakterystycznych dla płci, przyszli rodzice zostają także poddani badaniom ogólnym takim jak:

  • Morfologia
  • Badanie moczu
  • Glukoza

W przypadku nieudanego in vitro, przed kolejną procedurą do diagnostyki pary przed in vitro mogą dołączyć badania genetyczne takie jak

  • Kariotyp – za pomocą tego badania wykluczone zostaną nieprawidłowości w budowie i liczbie chromosomów, które mogą być przyczyną niepłodności lub nawracających poronień.
  • PGD – Embriolodzy badają zarodki przed umieszczeniem ich w macicy kobiety. Badanie PGD może wykluczyć dużą liczbę chorób, między innymi takich jak: zespoły Patau, Downa, Edwardsa, Klinefeltera, Turnera, mukowiscydoza, anemia sierpowata, rdzeniowy zanik mięśni, choroba Huntingtona czy hemofilia.
  • PGS NGS – to badanie genetyczne umożliwia wykrywanie nieprawidłowej liczby wszystkich chromosomów z pojedynczej komórki. Zalecana jest pacjentom w zaawansowanym wieku, którym powtarzają się niepowodzenia implantacji zarodka oraz poronienia. Wskazana jest również dla pacjentów z ciężkim czynnikiem niepłodności męskiej.

Wymienione powyżej badania genetyczne to tylko podstawowy ich zakres, w zależności od wywiadu i przebiegu leczenia lekarz może zlecić również inne badania.

 

Czym jest klomifen i jakie działania niepożądane może wywołać?  

Klomifen
Czym jest klomifen - poznaj przeciwwskazania do jego stosowania oraz ewentualne skutki uboczne.

Klomifen jest substancją – lekiem hormonalnym – którą zna zapewne większość kobiet leczących się z powodu niepłodności wywołanej brakiem owulacji. Jest to związek oddziałujący bezpośrednio na podwzgórze, który hamuje działanie estradiolu i tym samym umożliwia zwiększenie produkcji hormonów gonadotropowych – przede wszystkim lutropiny (LH). Zamierzonym skutkiem przyjmowania klomifenu jest wywołanie owulacji.

Zapisz się do newslettera

Jakie są przeciwwskazania do stosowania klomifenu?

Klomifen, jak każdy inny farmaceutyk, ma swoje przeciwwskazania do stosowania. Standardowo jest to oczywiście uczulenie bądź nadwrażliwość na jakikolwiek składnik danego leku oraz zaburzenia w pracy wątroby, dodatkowo: ciąża, torbiele jajników (chociaż nie we wszystkich przypadkach), zaburzenia w pracy tarczycy, nowotwory (m.in. jajnika lub piersi), krwawienia z dróg rodnych, których przyczyny nie określono i inne.

Należy pamiętać, że rozpoczęcie terapii klomifenem powinny poprzedzać: szczegółowy wywiad z pacjentką, badanie ginekologiczne oraz inne, dodatkowe testy, które będą dobierane w zależności od potrzeb, stanu zdrowia i etapu leczenia danej kobiety. Należy do nich np. USG, które powinno wykonywać się także w trakcie leczenia opisywaną tu substancją (m.in. ze względu na konieczność kontroli wielkości jajników). Podawanie leku zaczyna się zwykle w 2-3 dniu cyklu i trwa przez 5 kolejnych dni.

Zobacz też: Nieudana stymulacja do in vitro. Jakie mogą być przyczyny?

Najczęstsze działania niepożądane klomifenu – czego można się spodziewać?

Ewentualne wystąpienie skutków ubocznych stosowania klomifenu zależne jest m.in. od aplikowanej dawki leku oraz czasu jego stosowania – im jest ona wyższa, a terapia dłuższa, tym większe prawdopodobieństwo zaobserwowania niepożądanych działań. W większości są one jednak łagodne. Wśród nich wymienia się:

uderzenia gorąca – niektóre dane wskazują, że doświadcza ich nawet 1 na 10 kobiet stosujących klomifen. Może towarzyszyć im wzmożone pocenie, czerwienienie się twarzy, przyspieszone bicie serca;

zaburzenia widzenia – prawdopodobieństwo ich wystąpienia rośnie wraz z dawką przyjmowanego leku. Przed oczami pacjentki mogą pokazywać się rozmazany obraz, migające punkty, pływające szlaczki etc. Może stanowić to istotną przeszkodę w prowadzeniu samochodu. Należy jednak podkreślić, że generalnie są to objawy rzadkie, dotyczą ok. 1,5 proc. kobiet.

bóle oraz zawroty głowy –  sposobem na ich złagodzenie może być przyjmowanie leku w godzinach wieczornych. Należy jednak wcześniej dopytać lekarza prowadzącego, czy taka pora nie zaszkodzi leczeniu. Warto pamiętać także o regularnym nawadnianiu organizmu, bowiem brak odpowiedniej ilości płynów (niezależnie od tego, czy przyjmujemy jakiekolwiek leki czy nie) może skutkować właśnie bólem głowy;

wzdęcia – zwykle mijają po zakończeniu leczenia. Należy jednak mieć na nie dodatkową uważność, bowiem mogą być objawem zespołu hiperstymulacji jajników (więcej: TUTAJ);

nudności – jeśli nudnościom towarzyszą wymioty i występują z dużą intensywnością, koniecznie należy zgłosić problem lekarzowi. Po pierwsze, dlatego że może powodować odwodnienie lub zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Po drugie, może świadczyć o wspomnianym już zespole hiperstymulacji jajników;

wahania nastroju – może pojawić się większa drażliwość, płaczliwość, trudności w regulacji emocji, a nawet stany depresyjne. Na pewno sytuacji nie ułatwia sam fakt leczenia niepłodności, co może silnie wpływać na stan psychiczny. Niezależnie jednak od przyczyny zaburzeń nastroju, jeśli tego typu problem występuje, warto mieć go na uwadze lub skonsultować ze specjalistą (psychologiem, psychoterapeutą, psychiatrą);

tkliwość piersi i uczucie suchości pochwy – w drugim z wymienionych tu objawów pomocne mogą być różnego rodzaju lubrykanty, przy czym należy dokładnie sprawdzać ich skład (niektóre z nich mogą działać szkodliwie na plemniki).

Co o przyjmowaniu klomifenu mówią kobiety?

Na różnego rodzaju grupach w mediach społecznościowych kobiety otwarcie dzielą się swoimi doświadczeniami z opisywanym tu lekiem. Wiele z nich zaznacza, że nie odczuwało żadnych skutków ubocznych, inne wspominają przede wszystkim o uderzeniach gorąca, zaburzeniach nastroju, wzdęciach:

Uderzenia gorąca, przytyłam, ogólne samopoczucie też tragiczne. Pęcherzyki rosły, ale owulacji nie było nawet przy większej dawce.

Jedyne, co się zmieniło, to dosyć mocny ból dzień przed i w dniu owulacji, poprawa jakości śluzu i endometrium. Udało się w pierwszym cyklu.

Bolą mnie sutki, mam wzdęty brzuch.

Nawet te nieliczne komentarze pokazują, jak indywidualną sprawą jest dobranie odpowiednich leków. Należy o tym pamiętać także przy wdrażaniu terapii klomifenem.

  • Powyższy artykuł nie wyczerpuje tematu i opisał tylko niektóre z możliwych skutków ubocznych. Jeżeli jakikolwiek z nich – lub inny – pojawi się w trakcie Twojego leczenia, koniecznie skonsultuj to ze specjalistą. Co jednak ważne, owe skutki mogą nie wystąpić wcale i idąc tym tropem, warto zachować spokój.

Źródła: verywellfamily.commp.pl / chbr.pl

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, redaktorka prowadząca e-magazyn oraz portal "Chcemy Być Rodzicami", absolwentka UW. Obecnie studentka V roku psychologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS oraz studentka studiów podyplomowych Gender Studies na UW.