Przejdź do treści

Diagnostyka przed in vitro. Jakie badania przed in vitro zleci Ci lekarz?

Diagnostyka przed in vitro
fot. Fotolia – Para u lekarza omawia diagnostykę przed in vitro.

Diagnostyka przed in vitro czyli ustalenie przyczyny niepłodności powinno obejmować kobietę i mężczyznę, najlepiej gdy diagnostyka odbywa się równocześnie. Diagnostyka przed in vitro składa się z szeregu badań, jednak warto – ze względu na upływający czas – wykonać ją jak najszybciej. Najlepiej w ciągu dwóch cykli miesięcznych.

Zapisz się do newslettera

Podstawowa diagnostyka przed in vitro dla kobiet czyli jakie badania przed in vitro warto wykonać

  • Badanie AMH (Anti-Müllerian Hormone) – określa rezerwę jajnikową kobiety, czyli pozwala ocenić jej potencjał rozrodczy
  • Monitoring owulacji – pozwala na stwierdzenie, czy występuje owulacja. Umożliwia również określenie dni płodnych i wskazania dnia, w którym dojrzała komórka jajowa jest uwalniana przez jajnik. Monitoring owulacji jest wykonywany za pomocą USG, dopochwowo.
  • FSH – Hormon FSH wytwarzany jest przez przysadkę mózgową. Jest odpowiedzialny za prawidłowe działanie układu rozrodczego u kobiet i mężczyzn. FSH pobudza dojrzewanie pęcherzyków Graafa i produkcję estrogenów.
  • Sono – HSG – To badanie ma za zadanie ocenić prawidłowość w budowie macicy i drożność jajowodów. Polega na obserwacji przepływu soli fizjologicznej w narządach rodnych kobiety. Badania wykonywane za pomocą USG.
  • LH (hormon luteinizujący) – hormon ten odpowiada za właściwy przebieg cyklu. Najwyższe stężenie we krwi osiąga w fazie pęcherzykowej cyklu i doprowadza do pęknięcia pęcherzyka Graffa.
  • Testosteron – testosteron to męski hormon. Badanie TST pozwala określić, czy nie występuje jego nadmiar, który może wpływać na cykl miesiączkowy.

W zależności od stanu zdrowia kobiety lekarz może zlecić większą ilość badań. Przedstawione powyżej to tylko minimalny proponowany zakres. Ich zakres może różnić się również w zależności od kliniki.

Podstawowa diagnostyka przed in vitro dla mężczyzn. Jakie badania przed in vitro powinien wykonać mężczyzna.

Diagnostyka mężczyzn to w przeważającej większości ocena stanu nasienia.

  • Badanie nasienia – Jest to podstawowe badanie, które pozwala na ocenę liczby plemników, ich jakości i aktywności. Ocena jest wydawana na podstawie normy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
  • MSOME – 6000 – badanie to pozwala na obserwację budowy żywego plemnika w 6000-krotnym powiększeniu. Takie powiększenia daje możliwość stwierdzenia czy budowa plemnika jest prawidłowa, i daje możliwość wyboru najlepszego plemnika.
  • Biopsja jądra lub najądrza – pozwala na ustalenie czy są plemniki, a po ich znalezieniu, staje się możliwe przeprowadzenie procedury in vitro.
  • USG – badanie USG moszny wykonuje się po to, by ocenić budowę jąder, nadjądrzy i powrózków nasiennych. Dzięki badaniu można stwierdzić występowanie niepożądanych zmian, takich jak torbiele, żylaki powrózka nasiennego, guzki

Podstawowa diagnostyka pary przed in vitro

Oprócz badań charakterystycznych dla płci, przyszli rodzice zostają także poddani badaniom ogólnym takim jak:

  • Morfologia
  • Badanie moczu
  • Glukoza

W przypadku nieudanego in vitro, przed kolejną procedurą do diagnostyki pary przed in vitro mogą dołączyć badania genetyczne takie jak

  • Kariotyp – za pomocą tego badania wykluczone zostaną nieprawidłowości w budowie i liczbie chromosomów, które mogą być przyczyną niepłodności lub nawracających poronień.
  • PGD – Embriolodzy badają zarodki przed umieszczeniem ich w macicy kobiety. Badanie PGD może wykluczyć dużą liczbę chorób, między innymi takich jak: zespoły Patau, Downa, Edwardsa, Klinefeltera, Turnera, mukowiscydoza, anemia sierpowata, rdzeniowy zanik mięśni, choroba Huntingtona czy hemofilia.
  • PGS NGS – to badanie genetyczne umożliwia wykrywanie nieprawidłowej liczby wszystkich chromosomów z pojedynczej komórki. Zalecana jest pacjentom w zaawansowanym wieku, którym powtarzają się niepowodzenia implantacji zarodka oraz poronienia. Wskazana jest również dla pacjentów z ciężkim czynnikiem niepłodności męskiej.

Wymienione powyżej badania genetyczne to tylko podstawowy ich zakres, w zależności od wywiadu i przebiegu leczenia lekarz może zlecić również inne badania.

 

Przeciwwskazania do in vitro

Przeciwwskazania do in vitro
Przeciwwskazaniem do in vitro są m.in. choroby internistyczne – fot. Fotolia

Od pierwszego udanego zabiegu in vitro minęło ponad 40 lat. I chociaż przez ten czas medycyna rozrodu znacznie się rozwinęła, wciąż nie wszystkie kobiety mogą zostać zakwalifikowane do procedury zapłodnienia pozaustrojowego. Istnieje szereg chorób towarzyszących niepłodności, które uniemożliwiają pacjentkom podejście do zabiegu.

Zapisz się do newslettera

Niepłodność to choroba, którą obecnie można bezpiecznie i skutecznie leczyć metodą in vitro. U części kobiet, oprócz niepłodności, występują jednak inne internistyczne choroby, które uniemożliwiają wykonanie IVF.

Zobacz też: Pierwsza wizyta w klinice leczenia niepłodności. Jak się do niej przygotować?

Przeciwwskazania do in vitro – otyłość

Otyłość, czyli nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczające jego fizjologiczne potrzeby, to coraz częstsza cecha populacji krajów rozwiniętych, w których dominuje siedzący tryb życia. Ok. 641 mln dorosłych na świecie to ludzie otyli, w tym 375 mln kobiet i 266 mężczyzn.

Otyłość to najczęstsza nieginekologiczna przyczyna dyskwalifikacji z procedury in vitro. Otyłości często towarzyszy insulinooporność, która powoduje z kolei zespół policystycznych jajników (PCOS). Jeżeli PCOS jest przyczyną niepłodności, to modyfikacja diety i stylu życia mogą przywrócić płodność, dzięki czemu naturalne zajście w ciążę będzie możliwe.

Utrata zbędnych kilogramów jest również korzystna w przypadku innych przyczyn niepłodności, ponieważ zmniejsza się zapotrzebowanie na gonadotropiny w czasie stymulacji jajników, co pośrednio ogranicza wystąpienie zespołu hiperstymulacji jajników.

Prawidłowa masa ciała jest też ważna dla prawidłowego przebiegu ciąży. Otyłość to niezależny czynnik ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej, stanu przedrzucawkowego, poronienia czy porodu przedwczesnego oraz wewnątrzmacicznego obumarcia płodu.

Zobacz też: Badania genetyczne przed in vitro

Przeciwwskazania do in vitro – brak równowagi hormonalnej

Zaburzenia funkcji gruczołów dokrewnych to kolejne przeciwwskazanie do podjęcia leczenia niepłodności metodą in vitro.

Hiperprolaktynemia, wielohormonalna niedoczynność przysadki i wrodzony przerost nadnerczy mogą przyczynić się do niepłodności. Z kolei niedoczynność, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, cukrzyca, hiperinsulinizm czy niedoczynność nadnerczy mogą ulec zaostrzeniu pod wpływem dużych dawek gonadotropin.

Szczególnie niebezpieczna może być niedoczynność nadnerczy, która w trakcie leczenia niepłodności może przekształcić się w przełomu nadnerczowego, czyli stanu bezpośredniego zagrożenia życia. Dotyczy to również niedoczynności tarczycy i przełomu tarczycowego.

Zobacz też: Badanie genu MTHFR przed ciążą. Dlaczego warto je wykonywać?

Przeciwwskazania do in vitro – trombofilia

Stany powodujące nadmierną krzepliwość krwi to następny czynnik, na który należy zwrócić szczególną uwagę przy IVF.

Trombofilia wrodzona (mutacje w genach czynnika II i V oraz MTHFR) i trombofilia nabyta (zespół antyfosfolipidowy) wielokrotnie zwiększają ryzyko wystąpienia zakrzepicy żył głębokich, zatoru płucnego, poronień, porodu przedwczesnego, zgonów wewnątrzmacicznych i innych powikłań.

Przy prawidłowym dawkowaniu leków przeciwzakrzepowych in vitro jest możliwe.

Zobacz też: Jak wygląda przygotowanie do in vitro? Wyjaśnia lekarz [WIDEO]

Przeciwwskazania do in vitro – alergia

Alergia, podobnie jak otyłość, to narastający problem społeczeństw żyjących na Zachodzie. Należy tu zwrócić uwagę na potencjalne embriotoksyczne i teratogenne działanie leków oraz ryzyko ciężkiej alergii i anafilaksji, a szczególnie na leki podawane podczas stymulacji hormonalnej do in vitro i w czasie znieczulenia ogólnego d punkcji jajników.

Choroby alergiczne o łagodnym i umiarkowanym przebiegu nie są przeciwwskazaniem do in vitro, ale zalecana jest konsultacja alergologa w celu dobrania odpowiednich leków bezpiecznych w czasie ciąży. W przypadku alergii sezonowych wskazane jest zaplanowanie procedury na czas remisji choroby.

Ponadto należy pamiętać, że każda choroba drobnoustrojowa w okresie zaostrzenia jest przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu. In vitro to doświadczenie wyczerpujące zarówno pod względem fizycznym, jak i emocjonalnym. Dlatego tak ważne jest, aby przed procedurą szczególnie zadbać o swoje zdrowie.

Źródło: Chcemy Być Rodzicami Grudzień 2015 – Styczeń 2016

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.

Badanie HSG: kiedy się je wykonuje, na czym polega i jak się do niego przygotować?

Badanie HSG
Badanie HSG jest refundowane, bezpłatne, wykonywane w placówkach, które mają podpisaną umowę z NFZ – fot. Fotolia

Histerosalpingografia (HSG) to badanie rentgenowskie macicy i jajowodów. Polega na robieniu zdjęć po podaniu kontrastu i jest jednym z kluczowych badań w diagnozowaniu niepłodności kobiet.

Zapisz się do newslettera

Badanie HSG polega na wprowadzeniu do dróg rodnych środka kontrastowego (czasami w wyniku przepłukania kanałów jajowodowych środkiem kontrastującym następuje powrót płodności, co może być spowodowane usunięciem mechanicznych uszkodzeń).

Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w przypadku podejrzenia niepłodności żeńskiej HSG powinno być jednym z pierwszych badań, jakie wykonuje się pacjentce.

Badanie HSG – co może wykryć?

Dzięki temu badaniu można ocenić:

  • kształt macicy,
  • stan błony śluzowej macicy,
  • kształt jajowodów oraz ich drożność,
  • stan przydatków.

HSG jest badaniem, dzięki któremu można wykryć zmiany rozwojowe dróg rodnych:

  • obecność polipów, guzów
  • niedorozwój macicy,
  • niewydolność szyjki macicy,
  • niedrożność jajowodów,
  • gruźlicę narządu rodnego.

Zobacz też: Diagnostyka przed in vitro. Jakie badania przed in vitro zleci Ci lekarz?

Badanie HSG – przygotowanie

Przed badaniem należy zrobić:

  • USG narządu rodnego,
  • badanie ginekologiczne,
  • rozmaz mikrobiologiczny z dróg rodnych,
  • morfologia,
  • koagulogram czyli badanie poziomu krzepliwości krwi.

      Przygotowania do badania:

  • można zjeść lekką kolację i mało obfite śniadanie,
  • przed badaniem wykonywana jest lewatywa,
  • 20 minut przed badaniem pacjentka przyjmuje środek rozkurczowy w czopku.

Histerosalpingografia jest zabiegiem inwazyjnym, bezbolesnym. Refundowany, bezpłatny, wykonywany w placówkach, które mają podpisaną umowę z NFZ. Można je zrobić prywatnie – cena od 250 do 900 PLN.

Zobacz też: Badanie HyCoSy: na czym polega i jak się do niego przygotować?

Badanie HSG – przeciwwskazania

Przeciwwskazania do badania:

HSG można przeprowadzić do 10 dnia cyklu, po ustaniu miesiączki. Nie można wykonywać badania jeśli występuje krwawienie z pochwy, w czasie owulacji, kiedy pacjentka jest w ciąży lub jest uczulona na kontrast.

Powikłania zdarzają się bardzo rzadko, ale jeśli następujące objawy utrzymują się ponad 2 dni, należy udać się do lekarza:

–  infekcje pochwy,
–  zapalenie przydatków,
–   krwawienie z dróg rodnych,
–   powikłania spowodowane alergią na kontrast.