Przejdź do treści

Dziecko na zamówienie? Edycja genów zarodka stwarza nowe, potencjalnie niebezpieczne możliwości

edycja genów
Fot. 123rf

Modyfikacja genów embrionów ludzkich staje się faktem, w związku z czym pilnie potrzebne są wytyczne regulujące postęp w medycynie rozrodu – do takich wniosków doszli naukowcy podczas światowej konferencji na temat płodności człowieka.

Zapisz się do newslettera

W maju 2021 roku odbył się 10. Kongres Asia Pacific Initiative on Reproduction (ASPIRE), na którym eksperci dzielili się m.in. informacjami na temat rozwoju w zakresie technologii wspomaganego rozrodu. Pisaliśmy o tym TUTAJ.

Podczas kongresu zostały dostrzeżone ogromne wyzwania społeczne i etyczne, przed którymi stoimy.

Postęp w edycji genów embrionów

Dr Catherine Racowsky, konsultantka uniwersytecka Hospital Foch we Francji, emerytowana profesor położnictwa i ginekologii z Harvard Medical School oraz była prezes Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu, była główną prelegentką kongresu.

Zwróciła uwagę na to, że ​​wśród najnowszych postępów w IVF, znaczący wpływ na ludzkość może mieć edycja genów embrionów.

Społeczność międzynarodowa ciężko pracuje nad opracowaniem wytycznych regulujących dopuszczalne zmiany w genetyce człowieka, ale pozostaje duży znak pytania dotyczący tego, jak i gdzie będą one stosowane – powiedziała dr Racowsky, jej słowa cytuje News Medical.

Należy tutaj przypomnieć ​​pierwsze narodziny z genetycznie zmodyfikowanego zarodka w Chinach w 2018 roku, które wywołały globalne oburzenie ze względu na naruszenie międzynarodowego stanowiska w sprawie edycji ludzkich genów.

Zobacz też: Hodowla zarodków dłuższa niż 14 dni? Naukowcy zastanawiają się, czy przesunąć granicę

Dopuszczalna edycja genów embrionów

Dotychczas akceptowane są przedimplantacyjne testy genetyczne (PGD). Testy te wykonuje się podczas procedury IVF w celu selekcji zarodków zagrożonych chorobami genetycznymi przenoszonymi na potomstwo.

Kolejnym krokiem w edycji genów jest mitochondrialna terapia zastępcza (MRT), którą również stosuje się w celu ograniczenia przenoszenia chorób genetycznych na potomstwo. MRT polega na zastąpieniu lub zmniejszeniu wpływu zmutowanych mitochondriów poprzez przeniesienie chromosomów z chorego jaja do zdrowego (od dawcy). 

Modyfikacje genetyczne służą szczytnym celom (tj. urodzeniu zdrowego dziecka), jednak torują również drogę do selekcji zarodków pod kątem pożądanych cech u potomstwa, takich jak wzrost, kolor oczu, sprawność fizyczna i iloraz inteligencji.

Nowy człowiek nadchodzi?

Dr Racowsky powiedziała, że istnieje potrzeba kontynuowania szeroko zakrojonej debaty na temat kwestii etycznych, społecznych i religijnych związanych z tymi technologiami, aby uniknąć możliwości zmian w składzie genetycznym Homo sapiens.

„Ogromne przeszkody naukowe, kliniczne, finansowe i społeczne zostały pokonane w ciągu 43 lat, które upłynęły od narodzin pierwszego dziecka z in vitro. Pojawienie się nowych technologii, w tym mitochondrialnej terapii zastępczej i edycji genów zarodka, stwarza nowe wyzwania i obawy. Jesteśmy na wczesnym etapie tej dziedziny i musimy uważać, aby te metody zostały odpowiednio sprawdzone” – podsumowała prelegentka.

Źródło: News Medical

Zobacz też: Sztuczna inteligencja w służbie in vitro

Alina Windyga-Łapińska

Dziennikarka portalu In Vitro Online. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Copywriterka medyczna.

Jak wygląda wczesna embriogeneza człowieka?

gastrulacja in vitro zapłodnienie embrion rozwój gastrulacja badania naukowcy komórki macierzyste

Naukowcy rzucili światło na ważny etap wczesnego rozwoju embrionalnego, który nigdy wcześniej nie został w pełni odwzorowany u ludzi. Dotychczasowe badania koncentrowały się na pierwszym tygodniu po zapłodnieniu oraz na późniejszych etapach, po miesiącu ciąży, podczas których narządy formują się i dojrzewają.

Zapisz się do newslettera

Analiza dokonana przez naukowców z Wydziału Fizjologii, Anatomii i Genetyki Uniwersytetu Oksfordzkiego i Helmholtz Zentrum München pomaga wypełnić tę lukę w naszej wiedzy na temat wczesnej embriogenezy człowieka. Ich odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Nature, przyczynią się do udoskonalenia eksperymentalnych modeli komórek macierzystych.

Czym jest gastrulacja?

Gastrulacja jest jednym z najważniejszych etapów rozwoju i ma miejsce, mniej więcej między 14 a 21 dniem po zapłodnieniu. Jednowarstwowy zarodek przekształca się w wielowarstwową strukturę, znaną jako gastrula. Na tym etapie powstają trzy główne warstwy komórek, z których później powstają tkanki, narządy i układy ludzkiego ciała.

Nasze ciało składa się z setek typów komórek. To na tym etapie kładzie się fundament pod generowanie ogromnej różnorodności ich funkcji w naszym ciele – to jak eksplozja różnorodności typów komórek.

-wyjaśnia profesor Shankar Srinivas, główny autor badania.

Zespół badawczy uzyskał próbkę od anonimowej dawczyni, która wyraziła świadomą zgodę na badawcze wykorzystanie materiału embrionalnego pochodzącego z przerwanej ciąży. Szacuje się, że próbka pochodzi z około 16-19 dni po zapłodnieniu. To tak wczesny etap rozwoju, że wiele osób nie wiedziałoby, że jest w ciąży. Po raz pierwszy embrion na tym etapie rozwoju został tak szczegółowo scharakteryzowany przy użyciu nowoczesnej technologii.

Zobacz też: Niezdiagnozowana endometrioza utrudnia leczenie niepłodności

Zasada 14 dni nieaktualna?

Naukowcy mogą legalnie hodować ludzkie embriony tylko do równowartości 14 dni rozwoju, czyli tuż przed rozpoczęciem gastrulacji. W związku z tym nasza wiedza o zdarzeniach po 14 dniach od zapłodnienia jest w dużej mierze oparta na badaniach na modelach zwierzęcych, takich jak mysz i kurczak. Wykorzystując potężną technikę sekwencjonowania pojedynczych komórek do dokładnego profilowania poszczególnych komórek embrionu, naukowcy byli w stanie zidentyfikować 11 różnych typów komórek.

Chociaż większość tych komórek była jeszcze niedojrzała, odkryto obecność zarówno krwinek, jak i pierwotnych komórek rozrodczych, które dają początek gametom (komórki jajowe i plemniki). Zespół nie znalazł żadnych dowodów na istnienie dojrzałych komórek nerwowych ani innych typów komórek związanych z ośrodkowym układem nerwowym. To badanie wyszczególniające typy komórek w gastruli może stanowić przyczynek do trwającej w środowisku naukowym debaty na temat ponownego rozważenia „zasady 14 dni”, która wyznacza granicę hodowli nienaruszonych ludzkich embrionów.

Źródło: News Medical

Zobacz też: Naukowcy ustalili „złote okno” na sukces zapłodnienia in vitro