Przejdź do treści

Endometrioza – jak wpływa na płodność i czy jest wskazaniem do in vitro?

endometrioza
Fot belchonock/ 123RF

Dane wskazują, że endometrioza dotyka około 6-15 proc. kobiet. Za główny jej objaw uważa się ogromny ból, zwłaszcza podczas miesiączki. Co jednak najważniejsze w kontekście płodności, uważa się, że opisywana tu choroba wpływa na nią negatywnie na co najmniej kilka sposobów. Czy zatem in vitro może okazać się konieczne?

Zapisz się do newslettera

Objawy i diagnostyka endometriozy

Endometrioza to choroba, w której przebiegu błona śluzowa macicy występuje poza obrębem owego narządu. Jak to zostało wspomniane, głównym symptomem jest ogromna bolesność, która może wręcz uniemożliwiać kobiecie codzienne funkcjonowanie. Co jednak ważne, zdarza się, że choroba przebiega bezobjawowo lub symptomy są na tyle nieswoiste, że postawienie odpowiedniej diagnozy trwa latami! Tym bardziej, że nie istnieje jeden konkretny test, mogący jednoznacznie dać rozpoznanie endometriozy.

Do jego postawienia konieczne są wywiad lekarski oraz badanie ginekologiczne, które poparte będą dodatkowymi badaniami, np. USG (chociaż jego prawidłowy wynik nie zawsze pozwala wykluczyć chorobę), rezonans magnetyczny czy laparoskopia, uznawana za “złoty standard” w diagnostyce endometriozy.

Zobacz też: Badania przed in vitro. Zobacz, które koniecznie musisz wykonać

Jak endometrioza wpływa na płodność?

Po pierwsze, pojawiające się w przebiegu choroby torbiele endometrialne czy zrosty w jamie otrzewnej, mogą wpływać na istotne zmiany w narządach. Torbiele mogą niszczyć tkankę jajnikową, zaś pojawiające się zrosty mogą np. doprowadzić do niedrożności jajowodów. Po drugie, endometrioza wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym. W związku z nim dochodzi do wytwarzania substancji toksycznie wpływających m.in. na komórki jajowe, plemniki, a nawet samo zapłodnienie oraz implantację zarodka.

Czy zatem endometrioza od razu oznacza niepłodność? Nie jest to jednoznaczne, ponieważ wiele zależy od stopnia zaawansowania choroby, wieku kobiety oraz innych, dodatkowych czynników.

Co jednak ciekawe, wskazuje się, że u pacjentek, które leczone są z powodu niepłodności, endometrioza występuje znamiennie częściej niż u kobiet w populacji ogólnej. Niektóre dane mówią, iż chorobę rozpoznaje się nawet u 35-50 proc. pacjentek z niepłodnością.

Endometrioza a in vitro

  • Łagodna postać endometriozy nie wyklucza zajścia w ciążę w naturalny sposób (I i II stopień endometriozy). Konieczne może być przy tym odpowiednie leczenie, w tym zabiegi laparoskopowe, a w niektórych przypadkach większe zaangażowanie terapeutyczne, np. inseminacja domaciczna. Jeśli nie przynosi to skutku, a ciąży nie udaje uzyskać po około pół roku, parze proponuje się zapłodnienie pozaustrojowe.
  • Jeśli zaś u kobiety rozpoznano III lub IV stopień endometriozy, jest to bezpośrednie wskazanie do procedury in vitro.
Źródła:

Czym jest ENDOMETRIOZA? Wiedza od podstaw chcemybycrodzicami.pl

Endometrioza – leczenie i uzyskanie ciąży chcemybycrodzicami.pl

Endometrioza – leczenie, diagnoza, objawy. Sprawdź, co mówi lekarz! chcemybycrodzicami.pl

LIVE Facebook Chcemy Być Rodzicami – rozmowa z drem Robertem Gizlerem, ginekologiem-położnikiem z kliniki InviMed we Wrocławiu LINK

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, redaktorka prowadząca e-magazyn oraz portal "Chcemy Być Rodzicami", absolwentka UW. Obecnie studentka V roku psychologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS oraz była słuchaczka studiów podyplomowych Gender Studies na UW.

Dla kogo mrożenie nasienia? Sprawdź, przed czym warto zabezpieczyć męską płodność

mrożenie nasienia

Najbezpieczniejszą metodą przechowywania plemników jest kriokonserwacja, czyli ich powolne mrożenie w oparach ciekłego azotu. Właśnie tę metodę najczęściej stosuje się w celu zachowania męskiej płodności. Kiedy warto zamrozić nasienie? Czy jedynym wskazaniem do mrożenia nasienia jest leczenie onkologiczne? Temat rozwija doktor Andrzej Rogoza z kliniki InviMed w Gdyni.

Zapisz się do newslettera

Techniki kriokonserwacji, czyli skutecznego zabezpieczenia materiału biologicznego w niskich i ekstremalnie niskich temperaturach, są nieodłączną częścią wielu procedur wspomaganego rozrodu oraz zachowania płodności. Pozwalają przechować gamety aż do momentu, w którym będzie można je wykorzystać.

Obecnie mrożenie nasienia męskiego jest dość dobrze opanowane. Proces rozmrażania nasienia przeżywa od 50 do 60 proc. plemników. Większość z nich jest po rozmrożeniu zdolna do zapłodnienia, a uzyskiwane z nich ciąże niczym nie różnią się od tych uzyskanych z nasienia świeżego.

Po co mrozić nasienie?

Standardowo, w klinikach leczenia niepłodności, nasienie mrożone jest z różnych przyczyn w ramach procedur wspomaganego rozrodu. U pacjentów nowotworowych lub u mężczyzn szczególnie eksponowanych na czynniki zwiększające ryzyko utraty płodności mrożenie nasienia stosuje się w celu zabezpieczenia płodności na przyszłość.

Do sytuacji, w których uzasadnione jest zabezpieczenie nasienia należą:

  • stosowanie niektórych leków na łysienie,
  • stosowanie niektórych leków w chorobach autoimmunologicznych,
  • leczenie niektórych chorób pasożytniczych i tropikalnych.

W tych wszystkich przypadkach warto dowiedzieć się o wpływie danego leczenia na płodność. Przyjmowane leki najlepiej jest skonsultować z andrologiem z kliniki leczenia niepłodności.

Codziennością w praktyce klinik leczenia niepłodności jest mrożenie i przechowywanie nasienia mężczyzn zawodowo podróżujących, takich jak marynarze czy kierowcy samochodów ciężarowych jeżdżący w długie międzynarodowe trasy. Mężczyźni, którzy zawodowo są eksponowani na warunki szkodliwe dla funkcji jader to m.in. kierowcy, hutnicy, osoby pracujące z substancjami toksycznymi. Osoby uprawiające sporty ekstremalne, alpiniści, ale także żołnierze wyjeżdżający na wojenne misje, co wiąże się z wyskokiem ryzykiem utraty płodności, to kolejni kandydaci do procedury zachowania płodności za pomocą mrożenia nasienia.

Oncofertility

Leczenie onkologiczne stanowi główny powód, dla którego nie tylko można, ale należy mrozić nasienie. Dotyczy to zwłaszcza tych pacjentów, którzy planują powiększenie rodziny lub w przyszłości chcieliby mieć dzieci. Mrożenie nasienia przed leczeniem onkologicznym jest jedną z procedur oncofertility. Dzięki niej wielu pacjentów onkologicznych zyskuje szansę na posiadanie biologicznego potomstwa.

  • Radioterapia w znacznym stopniu uszkadza spermatogenezę (powstawanie plemników). W większości przypadków uszkodzenie nabłonka plemnikotwórczego jest trwałe. Oznacza to, że mężczyzna po wyleczeniu z nowotworu nie odzyska już płodności.
  • Jednolekowa chemioterapia zazwyczaj powoduje odwracalny proces zatrzymania spermatogenezy, ale już wielolekowa może spowodować nieodwracalne zmiany i zatrzymać powstawanie plemników na stałe.
  • Podczas chemioterapii i radioterapii dodatkowo może dochodzić do uszkodzenia materiału genetycznego, co z pewnością utrudni uzyskanie prawidłowej ciąży. Uszkodzenia DNA mogą być przyczyną wczesnej utraty ciąży lub powstania wad wrodzonych dziecka.

Pamiętaj o profilaktyce!

W kontekście chorób nowotworowych, wczesne wykrycie nowotworu u mężczyzny nie tylko ułatwi leczenie choroby zasadniczej, ale da też czas na zabezpieczenie płodności. U młodych mężczyzn najczęściej zabezpieczamy płodność z powodu nowotworów jąder i chorób układu białokrwinkowego. Tak więc okresowe badanie morfologii krwi i wizyta u androloga/urologa przy każdym niepokoju związanym z jądrami, ma głęboki sens zdrowotny.

Zobacz też: Zaburzenia odżywiania i ich wpływ na płodność – sprawdź, co mówią badania!

Co zrobić przed mrożeniem nasienia?

Niezależnie od przyczyn deponowania nasienia w banku, aby podejść do procedury mrożenia nasienia, muszą być spełnione pewne warunki.

  • Badania wirusologiczne

Jeśli mężczyzna zdecyduje się na zamrożenie swojego nasienia w klinice InviMed, konieczne jest wykonanie badań krwi na obecność wirusów: HIV (niedoboru odporności), HBS (zapalenia wątroby typu B), HCV (zapalenia wątroby typu C), odczynu USR lub VDRL (kiły) i CMV (cytomegalowirus, przeciwciała IgM) lub SARS-CoV-2 (Covid-19). Pacjenci onkologiczni, gdzie leczenie chemoterapią i radioterapią przeprowadza się natychmiastowo po diagnozowaniu nowotworu, są zwolnieni od tego obowiązku.

  • Odpowiedni okres abstynencji seksualnej

Abstynencja płciowa przed pobraniem nasienia do mrożenia powinna wynosić od 3 do 5 dni (nie mniej niż 3 i nie więcej niż 5 dni). Okres abstynencji dłuższy niż 5 dni może oznaczać większy odsetek plemników o obniżonej ruchliwości i mniejszy odsetek plemników o prawidłowej budowie morfologicznej. Natomiast przy czasie abstynencji krótszym niż 3 dni obserwujemy niższą koncentrację plemników.

U pacjentów cierpiących na nowotwór zazwyczaj nie ma czasu na długie odstępy czasowe, a leczenie powinno zostać rozpoczęte jak najszybciej. Dlatego towarzystwa andrologiczne dopuszczają kilkukrotne mrożenie w 24-godzinnych odstępach, tyle razy, aby zebrać jak największą ilość próbek.

Ile nasienia do mrożenia?

Ważnym elementem powodzenia w procesie zabezpieczenia płodności jest zamrożenie jak największej ilości ejakulatów. Nawet u mężczyzny z bardzo dobrym nasieniem, bywają ejakulaty o słabszych parametrach. Im więcej mamy zamrożonego nasienia, tym są większe szanse na uzyskanie ciąży w przyszłości.

***

Jeśli przygotowujesz się do leczenia onkologicznego lub znajdujesz się w grupie ryzyka – np. cierpisz na chorobę autoimmunologiczną, skonsultuj się z urologiem lub andrologiem z kliniki leczenia niepłodności. Aby umówić się na wizytę w InviMed, wystarczy zadzwonić pod numer: 500 900 888 lub napisać na adres invimed@invimed.pl.

Zobacz też: Zdrowie zębów a płodność – są istotne powiązania!

Ekspert

dr Andrzej Rogoza

Androlog kliniczny i ginekolog-położnik prowadzący leczenie niepłodnych par w klinice InviMed w Gdyni. Członek Europejskiego Stowarzyszenia Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE) oraz Europejskiej Akademii Andrologii (EAA).

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Niedrożność jajowodów a in vitro – co warto wiedzieć?

Niedrożność jajowodów
Fot: – unsplash.com

U kobiet jedną z częstszych przyczyn niepłodności są niedrożne jajowody. Szacuje się, że nieprawidłowości w ich obrębie dotyczą około 13 proc. pań mających problem z płodnością. Dlatego warto znać typowe objawy tej przypadłości i co ważniejsze – wiedzieć, jak ją leczyć.

Zapisz się do newslettera

Jajowody tracą drożność z różnych powodów: na skutek zrostów (np. pooperacyjnych), endometriozy, poronienia lub stanów zapalnych w obrębie miednicy, które wywołać mogło np. zakażenie bakterią Chlamydia trachomatis. Czasem prowadzą one do tego, że z jajowodów nie wydostaje się płyn. Powstaje wówczas tzw. wodniak jajowodu, objawiający się m.in. jego obrzmieniem i intensywnym bólem (choć zdarza się, że nie daje żadnych symptomów).

Leczenie operacyjne

Badanie, pozwalające ocenić drożność jajowodów, to Sono HSG. Gdy w jego przebiegu okazuje się, że niedrożny jest jeden jajowód, szanse na upragnioną ciążę nadal są spore. Zwłaszcza, że może do niej dojść w sposób naturalny, a lekarz ewentualnie przepisuje pacjentce leki wspomagające owulację. Sytuacja staje się trudniejsza, gdy oba jajowody są zablokowane. Wówczas niezbędna jest interwencja chirurga, który przeprowadzi operację laparoskopową (jest ona refundowana przez NFZ) i usunie np. zbliznowacenie będące przyczyną problemu. Niestety to rozwiązanie nie zawsze pomaga, bo – jak wspomnieliśmy we wstępie – niedrożność powstaje z różnych powodów. Co więcej, powodzenie zabiegu zależy m.in. od wieku pacjentki. Czasem nie jest on wskazany. Jeśli niedrożny jajowód poza tym był zdrowy, po operacji szanse na zajście w ciążę wynoszą ok. 20-40 proc.

Zobacz też: PCOS – kiedy potrzebne jest in-vitro?

Niedrożność a in-vitro

Nawet jeśli operacja się nie powiodła lub została wykluczona, kobieta nadal może zostać matką dzięki procedurze in vitro – niedrożność jajowodów nie przekreśla możliwości jej zastosowania. Gorzej, jeśli w wypełnionym płynem jajowodzie powstał stan zapalnym– wówczas lekarz może zalecić nawet jego usunięcie. Po tym zabiegu zastosowanie metody in vitro nadal jest możliwe. Jego skuteczność zależna jest m.in. od wspomnianego już wieku kobiety – największa dotyczy pań poniżej 35. roku życia.

Profilaktyka

Na ogół przyczyną niedrożności jajowodów okazują się infekcje, szczególnie rozprzestrzeniające się drogą płciową, dlatego warto stosować prezerwatywy. Infekcje mogą też rozwijać się w obszarze miednicy, np. wskutek doznanego urazu, i stopniowo obejmować swoim zasięgiem również jajowody. Antybiotykoterapia co prawda zabija bakterie, ale nie usuwa blizn. Czasem niedrożność jest skutkiem poronienia, aborcji lub porodu. Jej objawy nie zawsze są jednoznaczne – do najbardziej charakterystycznych należą bóle w okolicach miednicy i podwyższona temperatura.

Na podstawie: verywellfamily.com / invimed.pl

Zobacz też: Badanie HSG: kiedy się je wykonuje, na czym polega i jak się do niego przygotować?

 

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.