Przejdź do treści

Endometrioza – jak wpływa na płodność i czy jest wskazaniem do in vitro?

endometrioza
Fot belchonock/ 123RF

Dane wskazują, że endometrioza dotyka około 6-15 proc. kobiet. Za główny jej objaw uważa się ogromny ból, zwłaszcza podczas miesiączki. Co jednak najważniejsze w kontekście płodności, uważa się, że opisywana tu choroba wpływa na nią negatywnie na co najmniej kilka sposobów. Czy zatem in vitro może okazać się konieczne?

Zapisz się do newslettera

Objawy i diagnostyka endometriozy

Endometrioza to choroba, w której przebiegu błona śluzowa macicy występuje poza obrębem owego narządu. Jak to zostało wspomniane, głównym symptomem jest ogromna bolesność, która może wręcz uniemożliwiać kobiecie codzienne funkcjonowanie. Co jednak ważne, zdarza się, że choroba przebiega bezobjawowo lub symptomy są na tyle nieswoiste, że postawienie odpowiedniej diagnozy trwa latami! Tym bardziej, że nie istnieje jeden konkretny test, mogący jednoznacznie dać rozpoznanie endometriozy.

Do jego postawienia konieczne są wywiad lekarski oraz badanie ginekologiczne, które poparte będą dodatkowymi badaniami, np. USG (chociaż jego prawidłowy wynik nie zawsze pozwala wykluczyć chorobę), rezonans magnetyczny czy laparoskopia, uznawana za “złoty standard” w diagnostyce endometriozy.

Zobacz też: Badania przed in vitro. Zobacz, które koniecznie musisz wykonać

Jak endometrioza wpływa na płodność?

Po pierwsze, pojawiające się w przebiegu choroby torbiele endometrialne czy zrosty w jamie otrzewnej, mogą wpływać na istotne zmiany w narządach. Torbiele mogą niszczyć tkankę jajnikową, zaś pojawiające się zrosty mogą np. doprowadzić do niedrożności jajowodów. Po drugie, endometrioza wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym. W związku z nim dochodzi do wytwarzania substancji toksycznie wpływających m.in. na komórki jajowe, plemniki, a nawet samo zapłodnienie oraz implantację zarodka.

Czy zatem endometrioza od razu oznacza niepłodność? Nie jest to jednoznaczne, ponieważ wiele zależy od stopnia zaawansowania choroby, wieku kobiety oraz innych, dodatkowych czynników.

Co jednak ciekawe, wskazuje się, że u pacjentek, które leczone są z powodu niepłodności, endometrioza występuje znamiennie częściej niż u kobiet w populacji ogólnej. Niektóre dane mówią, iż chorobę rozpoznaje się nawet u 35-50 proc. pacjentek z niepłodnością.

Endometrioza a in vitro

  • Łagodna postać endometriozy nie wyklucza zajścia w ciążę w naturalny sposób (I i II stopień endometriozy). Konieczne może być przy tym odpowiednie leczenie, w tym zabiegi laparoskopowe, a w niektórych przypadkach większe zaangażowanie terapeutyczne, np. inseminacja domaciczna. Jeśli nie przynosi to skutku, a ciąży nie udaje uzyskać po około pół roku, parze proponuje się zapłodnienie pozaustrojowe.
  • Jeśli zaś u kobiety rozpoznano III lub IV stopień endometriozy, jest to bezpośrednie wskazanie do procedury in vitro.
Źródła:

Czym jest ENDOMETRIOZA? Wiedza od podstaw chcemybycrodzicami.pl

Endometrioza – leczenie i uzyskanie ciąży chcemybycrodzicami.pl

Endometrioza – leczenie, diagnoza, objawy. Sprawdź, co mówi lekarz! chcemybycrodzicami.pl

LIVE Facebook Chcemy Być Rodzicami – rozmowa z drem Robertem Gizlerem, ginekologiem-położnikiem z kliniki InviMed we Wrocławiu LINK

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, redaktorka prowadząca e-magazyn oraz portal "Chcemy Być Rodzicami", absolwentka UW. Obecnie studentka V roku psychologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS oraz była słuchaczka studiów podyplomowych Gender Studies na UW.

Insulinooporność – czym jest i jak wpływa na płodność?

insulinooporność pcos
fot.123rf.com

Gdy ktoś nie cierpi na cukrzycę, bywa że o insulinooporności dowiaduje się, szukając przyczyny problemów z poczęciem dziecka. Insulinooporność to zaburzenie, które ma wpływ zarówno na płodność kobiet, jak i mężczyzn. To temat szczególnie ważny dla kobiet z szeroko pojętymi zaburzeniami miesiączkowania i owulacji, jak i tych, które mają już zdiagnozowany zespół policystycznych jajników (PCOS).

Zapisz się do newslettera

Mniejsza wrażliwość na insulinę

Insulinooporność to zaburzenie metabolizmu glukozy, polegające na zmniejszonej wrażliwości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby oraz innych tkanek na działanie insuliny, pomimo jej prawidłowego lub podwyższonego stężenia we krwi. Insulina za pośrednictwem swoistych receptorów obecnych na powierzchni większości komórek organizmu, odpowiedzialna jest za utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi.

Przyczyny insulinooporności

Insulinoporność może być uwarunkowana genetycznie lub nabyta. Najczęstszą przyczyną jest otyłośćnadmierne nagromadzenie brzusznej tkanki tłuszczowej. Istotnie mniejszą wrażliwość na insulinę prezentują kobiety z zaburzeniami odżywiania pod postacią anoreksji czy bulimii. Stan ten utrzymuje się nawet wiele lat po normalizacji masy ciała.

Insulinoporność rozwija się również w szeregu schorzeń endokrynologicznych związanych z obecnością we krwi substancji lub hormonu o działaniu antagonistycznym wobec insuliny. Insulinoporność towarzyszy wielu chorobom związanym z zaburzoną funkcją hormonalną, takim jak: akromegalia czy deficyt hormonu wzrostu, hiperkortyzolemia w zespole Cushinga, zaburzenia funkcji tarczycy, hiperprolaktynemia, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia na poziomie gonad (głównie PCOS – zespół policystcznych jajników), ale również zespołach związanych z niedoczynnością jajników i jąder.

Zobacz też: PCOS – kiedy potrzebne jest in vitro?

Objawy insulinooporności

Objawem zmniejszonej wrażliwości na insulinę może być patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej na brzuchu, ciemne przebarwienia na skórze karku, a u kobiet także zaburzenia miesiączkowania oraz nadmierne owłosienie w miejscach typowych dla mężczyzn, np. pod nosem.

Insulinooporność to nie choroba

Insulinooporność sama w sobie nie jest chorobą – jest objawem towarzyszącym otyłości czy szeregowi chorób o odwracalnym i nieodwracalnym charakterze.

Gdy istnieje pewna skłonność genetyczna do zaburzonej funkcji receptorów dla insuliny, dieta i normalizacja masy ciała oraz leczenie farmakologiczne sprzyjają jedynie poprawie wrażliwości na insulinę.

W przypadku insulinooporności nabytej, wywołanej nagromadzeniem tkanki tłuszczowej, skuteczna dieta i reedukacja masy ciała może prawie całkowicie wyeliminować ten problem.

Przy czym trzeba pamiętać, że normalizacja zaburzeń gospodarki węglowodanowej zależy od wielu czynników takich jak: wiek, czas trwania i stopień nasilenia zaburzeń hormonalnych czy metabolicznych, predyspozycji genetycznych.

Przykre konsekwencje

Wieloletni stan zmniejszonej wrażliwości na insulinę może w konsekwencji prowadzić do rozwoju hiperglikemii, zaburzonej tolerancji glukozy i jawnej cukrzycy typu 2. W stanie insulinoporności częściej stwierdza się również hiperlipidemię (głównie hipertriglicerydemię), nadciśnienie tętnicze, które obok otyłości brzusznej stanowią składowe tak zwanego “zespołu metabolicznego”. Zespół metaboliczny jest natomiast silnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i przedwczesnej miażdżycy. U kobiet zaobserwowano ponadto, że insulinooporność i podwyższone stężenie insuliny mogą być istotnym elementem wpływającym na płodność.

Niepłodność

Insulinooporność i podwyższone stężenie insuliny mogą być istotnym elementem w patogenezie PCOS, czyli zespołu policystycznych jajników. Hiperinsulinemia powoduje wzrost aktywności osi przysadka–podwzgórze–nadnercza, co skutkuje wzrostem wytwarzania androgenów. Zaobserwowano również niekorzystny wpływ hiperinsulinemii na jajniki. Poprzez wzrost liczby receptorów dla hormonu luteinizującego (LH) oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1) dochodzi do nasilonej produkcji testosteronu.

Podwyższony poziom hormonów, takich jak: testosteron, insulina, IGF-1, blokuje dojrzewanie pęcherzyków jajnika w kierunku pęcherzyka dojmującego i hamuje wystąpienie owulacji.

Zwiększone stężenie insuliny hamuje dodatkowo syntezę białka wiążącego hormony płciowe (SHBG), co w efekcie prowadzi do zwiększonego stężenia frakcji czynnego biologicznie wolnego testosteronu.

Dieta zalecana przy PCOS jest pomocna również dla osób z insulinoopornością.
Bezpłatny ebook „Dieta w PCOS – zapanuj nad hormonami” pobierzesz TUTAJ.

Wpływ na czynnik męski

Również u otyłych mężczyzn z zespołem metabolicznym i insulinoopornością obserwuje się niższy poziom testosteronu i gorszą jakość plemników. Wyższy poziom tkanki tłuszczowej sprzyja nadmiernym przemianom testosteronu do estradiolu. U starszych mężczyzn insulinooporność i związany z nią przewlekły stan zapalny są przyczynami przedwczesnej miażdżycy odpowiedzialnej za zaburzenia wzwodu.

Szansa na ciążę

Kobiety z insulinopornością i z zespołem policystycznych jajników, podobnie jak mężczyźni z insolinoopornością, mają obniżoną płodność i często są diagnozowane albo leczone z powodu niepłodności. Nie wyklucza to jednak możliwości spontanicznego zajścia w ciążę. U znacznego odsetka kobiet z PCOS występują cykle owulacyjne, a u panów obniżenie parametrów nasienia spowodowane insulinoopornością nie musi być na tyle znaczące, by utrudnić naturalne zapłodnienie.

invimed

Zobacz też: Przeciwwskazania do in vitro

dr n. med. Anita Rogowicz-Frontczak

Ekspert

dr n. med. Anita Rogowicz-Frontczak

Diabetolog, endokrynolog, specjalista chorób wewnętrznych. Absolwentka Akademii Medycznej w Poznaniu. Autorka wielu publikacji naukowych dotyczących diabetologii i endokrynologii, współautorka portalu cukrzyca.pl i mamhashi.pl W klinice leczenia niepłodności InviMed Poznań konsultuje pary zgłaszające problemy z poczęciem dziecka lub utrzymaniem ciąży na tle endokrynologicznym i cukrzycowym.

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.