Przejdź do treści

In vitro a emocje – wywiad z psycholożką doktor Agatą Juruć

in vitro psycholog
Istnieją różne formy pomocy psychologicznej dla osób borykających się z problemem niepłodności, wizyta u psychologa jest jedną z nich. || Fot Dmytro/ 123RF

Dlaczego in vitro budzi tyle emocji, jakie są i jak można sobie z nimi radzić? O aspektach psychologicznych leczenia niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego rozmawiamy z doktor Agatą Juruć, psycholożką z kliniki leczenia niepłodności InviMed w Poznaniu.

Zapisz się do newslettera

In vitro to procedura medyczna, podobnie jak stymulacja owulacji czy usuwanie mięśniaków z macicy. A jednak budzi więcej emocji. Dlaczego tak jest?

Dr Agata Juruć: Istnieje wiele różnic pomiędzy procedurą in vitro a innymi procedurami medycznymi. Jedną z cech wyróżniających jest czas trwania całej procedury. O ile w przypadku usunięcia mięśniaków macicy cała procedura jest w miarę szybko zakończona, tak in vitro nierzadko jest długotrwałym procesem, którego zarówno czas trwania, jak i efekt końcowy, są trudne do przewidzenia.

Wiele osób traktuje także konieczność korzystania z możliwości zapłodnienia pozaustrojowego w sposób bardzo personalny, zapominając o tym, że jest to jedna z form leczenia, a trudności z zajściem w ciążę w zdecydowanej większości przypadków nie były zależne od pacjentów.

Istnieją także osoby, które traktują procedurę in vitro jako tzw. osobistą porażkę i już sam fakt konieczności korzystania z niej budzi wiele nieprzyjemnych emocji. Ponadto, procedura in vitro dotyka bardzo ważnego, a zarazem wrażliwego obszaru, jakim jest planowanie rodziny, stąd wachlarz emocjonalny może być po prostu większy niż w przypadku innych zabiegów ginekologicznych.

Warto również podkreślić, że z uwagi na to, że wokół in vitro pojawia się bardzo wiele mitów i pacjenci nie zawsze spotykają się z akceptacją ze strony otoczenia społecznego, to zmaganie się z całym procesem stanowi dla nich jeszcze większe wyzwanie.

Każdy człowiek jest inny, każdy doświadcza leczenia niepłodności inaczej. Jakie emocje są wspólne dla większości pacjentów?

Wiele osób w sytuacji konfrontacji z trudnościami związanymi z poczęciem odczuwa bardzo podobne emocje, które pojawiają się także w innych sytuacjach kryzysowych. Na początku może pojawić się szok, frustracja, złość i próby odpowiedzenia sobie na pytanie: „Dlaczego my?!”. W miarę upływu czasu może pojawić się tzw. etap układów i pertraktacji, w trakcie którego wiele osób próbuje tłumaczyć sobie aktualną sytuację. Wielu pacjentom towarzyszy także smutek, który odczuwany w dużym natężeniu może prowadzić nawet do depresji.

Bardzo charakterystycznym stanem, towarzyszącym pacjentom, jest także poczucie winy, szczególnie charakterystyczne dla tej osoby z pary, której dotyczy problem (np. nieprawidłowe parametry nasienia i poczucie winy u partnera lub niedrożność jajowodów i poczucie winy ze strony partnerki). Jednak warto zaznaczyć, że większość barier biologicznych nie jest zależnych od pacjentów i nie mieli oni żadnego wpływu na to, że się pojawiły.

Przede wszystkim niepłodność powinna być traktowana jako wspólna trudność, która dotyczy całej pary, a nie tylko pojedynczej osoby. Przechodzenie wspólnie przez ten trudny czas daje większe szanse na poradzenie sobie z różnymi przeciwnościami.
Borykanie się z problemem niepłodności może także wzbudzać bardzo często poczucie bezsilności (szczególnie w sytuacji konfrontowania się z niepowodzeniami przy podchodzeniu do kolejnych prób) oraz lęk o przyszłość. Lęk nierzadko związany jest z wyżej wspominanym faktem, że niezwykle trudno przewidzieć jak długo będzie trwało leczenie i z jakim efektem finalnym będzie ono związane.

Zobacz też: Historia in vitro – jak to wszystko się zaczęło?

W którym momencie warto skorzystać z pomocy psychologa? Jak rozpoznać odpowiedni moment?

Trudno jest określić jednoznaczny i odpowiedni moment zgłoszenia się na wizytę psychologiczną. Każda osoba ma indywidualną tolerancję dyskomfortu psychicznego i różne potrzeby z tym związane. Niestety wiele osób czeka do ostatniej chwili, kiedy praktycznie już nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i zgłaszają się na wizytę dopiero w dużym kryzysie. Wówczas czas potrzebny na pomoc jest zazwyczaj dłuższy, ponieważ pierwsze wizyty nierzadko przybierają charakter interwencji kryzysowej, a dopiero później możliwe jest prowadzenie terapii. Stąd też warto pomyśleć o konsultacji psychologicznej już nieco wcześniej, kiedy jeszcze emocje nie osiągnęły apogeum i można przyjrzeń im się w czasie wizyt.
Dotyczy to szczególnie okresu, w którym doświadczanie nieprzyjemnych emocji utrudnia codzienne funkcjonowanie. Psycholog może być wówczas cennym wsparciem w konfrontowaniu się z własnymi uczuciami i nazywaniu ich, dzięki czemu rozmowa o tym, co trudne i niekomfortowe, staje się o wiele łatwiejsza. Konsultacje z psychologiem mogą mieć formę spotkań indywidualnych lub w parach. W sytuacji, gdy dana para/osoba odczuwa dyskomfort psychiczny i pomimo rozmów z bliskimi jej stan nie ulega poprawie, warto rozważyć taką wizytę.

Czy konsultacja z psychologiem to jedyna forma pomocy psychologicznej dla osób borykających się z problemem niepłodności?

Istnieją różne formy pomocy psychologicznej dla osób borykających się z problemem niepłodności, wizyta u psychologa jest jedną z nich. Dla osób, które szukają innych form pomocy, dostępne są jeszcze grupy wsparcia (obejmujące zazwyczaj 8-12 spotkań raz w tygodniu), warsztaty psychologiczne (będące zazwyczaj jednorazowym spotkaniem lub zawierające się w cyklu spotkań) lub wykłady psychoedukacyjne. W tych innych formach można uczestniczyć samodzielnie lub w parach, w zależności od charakteru spotkania.

W InviMed każda para, która ma za sobą pierwszą konsultację niepłodnościową, może skorzystać z jednej bezpłatnej konsultacji z psychologiem. Dlaczego warto skorzystać z tej opcji?


Wiele par często postrzega konsultację psychologiczną jako spotkanie zarezerwowane wyłącznie dla osób z problemami natury psychicznej. Warto jednak podkreślić, że skorzystanie z takiej formy pomocy nie zawsze jest jednoznacznym dowodem na to, że dana para/osoba sobie nie radzi, ale często jest po prostu przejawem troski o siebie i dbania o prawidłową higienę psychiczną.
Skorzystanie z bezpłatnej konsultacji psychologicznej może ułatwić uporządkowanie wielu różnych emocji, które naturalnie pojawiają się na początku leczenia. Spotkanie może również pomóc zadbać o odpowiedni poziom motywacji do leczenia i wskazać sposoby komunikacji z partnerem/partnerką w tym szczególnym czasie, aby móc wzajemnie się wspierać. Pierwsza wizyta u psychologa może też być pomocna w rozmowie o różnych obawach lub wątpliwościach, o których czasem trudno rozmawiać w domu. Są one naturalne i pojawiają się u wielu osób, zwłaszcza na początku drogi związanej z leczeniem, która jest jeszcze nowa i niepoznana.

Zobacz też: Witaminy i minerały, które wspomagają płodność (i nie tylko)

Ekspert

dr n. med. Agata Juruć 

Psycholog, terapeuta par, coach. Pracuje indywidualnie oraz z parami w obszarze leczenia niepłodności, kryzysu w związku i trudności w relacjach interpersonalnych. Prowadzi także liczne szkolenia, kursy, warsztaty oraz wykłady zarówno dla pacjentów jak i profesjonalistów. W klinice InviMed prowadzi konsultacje i terapie indywidualne oraz terapię par, jak również warsztaty dla pacjentów i grupę wsparcia.

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Dieta śródziemnomorska zwiększa szanse na skuteczne in vitro

dieta śródziemnomorska
Dbanie o prawidłowe odżywianie najlepiej zacząć jak najwcześniej. – fot. Canva

Nowe badania wykazały, że kobiety, które stosują dietę śródziemnomorską w ciągu sześciu miesięcy przed leczeniem wspomaganym mają znacznie większe szanse na zajście w ciążę. Dietetycy mówią też od dłuższego czasu, że ten rodzaj żywienia wspiera nasza witalność. 

Zapisz się do newslettera

Naukowcy zapytali kobiety o ich dietę przed poddaniem się zabiegowi zapłodnienia in vitro (IVF). Wyniki pozwoliły by stwierdzili, że te, które jadły więcej świeżych warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych, ryb i oliwy z oliwek oraz mniej czerwonego mięsa, miały o 65-68% większe prawdopodobieństwo pomyślnej ciąży i porodu w porównaniu z kobietami, które najmniej przestrzegają diety śródziemnomorskiej.  

Dieta to podstawa 

Badanie, które zostało opublikowane w Human Reproduction, skupiło się na wzorcach żywieniowych, a nie na poszczególnych składnikach odżywczych, żywności lub grupach żywności. Oceniono dietę 244 kobiet za pomocą kwestionariusza częstotliwości spożywania pokarmów, kiedy zapisały się do Jedności Wspomaganego Poczęcia w Atenach w Grecji, na swój pierwszy zabieg zapłodnienia in vitro.  

W kwestionariuszu zapytano ich o to, jak często jedli określone grupy żywności w ciągu ostatnich sześciu miesięcy; wyniki dały kobietom punktację MedDiet, która wahała się od 0-55, z wyższymi wynikami wskazującymi na większe przestrzeganie diety śródziemnomorskiej. Kobiety były w wieku 22-41 lat i nie były otyłe (wskaźnik masy ciała poniżej 30 kg/m2).  

Zobacz też: In vitro z zamrożonych zarodków niesie ryzyko podwyższonego ciśnienia i zagraża zdrowiu?

Naukowcy, pod kierunkiem profesora nadzwyczajnego Nikosa Yiannakourisa z Wydziału Żywienia i Dietetyki Uniwersytetu Harokopio w Atenach, podzielili kobiety na trzy grupy w zależności od ich wyniku MedDiet. Pierwsza grupa miała wyniki od 18 do 30, druga od 31 do 35 a trzecia grupa zdobyła od 36 do 47 punktów. Okazało się, że w porównaniu z 86 kobietami z grupy o najwyższej punktacji, 79 kobiet z grupy o najniższej punktacji miało znacznie niższy odsetek ciąż (29% w porównaniu z 50%) i żywych urodzeń (26,6% w porównaniu z 48,8%).  

Kiedy naukowcy przyjrzeli się kobietom w wieku poniżej 35 lat, odkryli, że każda pięciopunktowa poprawa wyniku MedDiet wiązała się z około 2,7 razy większym prawdopodobieństwem zajścia w ciążę i porodu żywego.  

Ważnym przesłaniem z naszego badania jest to, że kobiety próbujące płodności powinny być zachęcane do zdrowej diety, takiej jak dieta śródziemnomorska, ponieważ większe przestrzeganie tego zdrowego wzorca żywieniowego może pomóc zwiększyć szanse na udaną ciążę i urodzenie żywego dziecka – wyjaśnia prof. Yiannakouris. – Należy zauważyć, że jeśli chodzi o poczęcie dziecka, dieta i styl życia są tak samo ważne dla mężczyzn jak dla kobiet. Wcześniejsze badania naszej grupy badawczej wśród męskich partnerów naszego badania sugerowały, że przestrzeganie diety śródziemnomorskiej może również pomagają poprawić jakość nasienia. Podsumowując, odkrycia te podkreślają znaczenie wpływu diety i jakości diety na płodność oraz wspierają korzystny wpływ diety śródziemnomorskiej na wyniki wspomaganego rozrodu – dodaje. 

Źródło: https://sciencedaily.com/ 

Zobacz też: Czynniki wpływające na powodzenie in vitro

  1. Dimitrios Karayiannis, Meropi D Kontogianni, Christina Mendorou, Minas Mastrominas, Nikos Yiannakouris. Adherence to the Mediterranean diet and IVF success rate among non-obese women attempting fertilityHuman Reproduction, 2018; DOI: 10.1093/humrep/dey003
  2. Dimitrios Karayiannis, Meropi D. Kontogianni, Christina Mendorou, Lygeri Douka, Minas Mastrominas, Nikos Yiannakouris. Association between adherence to the Mediterranean diet and semen quality parameters in male partners of couples attempting fertilityHuman Reproduction, 2016; DOI: 10.1093/humrep/dew288

Czynniki wpływające na powodzenie in vitro

powodzenie in vitro
fot. 123rf.com

In vitro, czyli wspomagana technika rozrodu, od dziesiątek lat z powodzeniem stosowana jest na całym świecie. Dla wielu par to właśnie zapłodnienie pozaustrojowe jest jedyną szansą na posiadanie potomstwa. Jak zatem zwiększyć szansę na powodzenie in vitro? Oto czynniki mające istotny wpływ.

Zapisz się do newslettera

Czynniki wpływające na powodzenie IVF

Wiek kobiety

Niestety, wraz z upływem lat (w przypadku kobiet) szanse na powodzenie in vitro maleją. Jednak w przypadku, gdy kobieta zdecyduje się na wykorzystanie oocytów dawcy (komórek dających początek komórce jajowej), wpływ wspomnianego czynnika jest znikomy.

Niepłodność męska

Kobiety, których mężczyźni są bezpłodni, są na ogół młodsze i mają lepszą jakość oocytów w porównaniu z kobietami zmagającymi się z innymi przyczynami niepłodności. Powoduje to wyższy wskaźnik ciąż i żywych urodzeń.

Niepowodzenie zapłodnienia

Słabe lub nieudane zapłodnienie, w którym zapłodniono mniej niż 20 proc. oocytów, wiąże się z następującymi czynnikami:

  • niepłodnością pierwotną,
  • niepłodnością czynnika męskiego,
  • mniejszą liczba pobranych oocytów.

Brak rozwoju embrionalnego

W przypadku od 4 do 5 proc. kobiet, zarodki z zapłodnionych oocytów nie rozwijają się.

Niepowodzenie implantacji

Po rozwoju i implantacji embrionu, aż w około 60 proc. przypadków nie dochodzi do poczęcia. Na niepowodzenie implantacji ma wpływ:

  • wiek kobiety,
  • implantacja więcej niż dwóch zarodków,
  • niepłodność pierwotna,
  • niski wskaźnik odzyskiwania oocytów,
  • niski wskaźnik wykorzystania zarodków.

Zobacz też: Szczepienie na COVID-19 nie ma negatywnego wpływu na nasienie

Niski wskaźnik żywych urodzeń

Na niski wskaźnik żywych urodzeń po transferze zarodków ma wpływ:

  • wiek kobiety,
  • transfer tylko jednego zarodka,
  • niski wskaźnik odzyskiwania oocytów,
  • choroby jajowodów, a dokładniej szkodliwy wpływ wydzielanego płynu nagromadzonego w jajowodzie. Stwierdzono, że salpingektomia podwaja wskaźnik ciąż po zapłodnieniu in vitro.

Niestety, tylko 32 proc. cykli in vitro kończy się żywym porodem, co dowodzi, że większość prób poczęcia za pomocą zapłodnienia pozaustrojowego nadal kończy się niepowodzeniem.

Stosowanie docytoplazmatycznych iniekcji plemników (ICSI)

W nowoczesnej technologii wspomaganego rozrodu, docytoplazmatyczne wstrzyknięcie nasienia (ICSI) stosowane jest rutynowo w większości przypadków IVF i dotyczy ponad połowy wszystkich pacjentów. Dlatego dane dotyczące wyników IVF obejmują również dane ICSI. Stwierdzono jednak, że docytoplazmatyczne wstrzyknięcie nasienia zwiększa wskaźnik żywych urodzeń, wówczas gdy jest stosowane u kobiet ze słabymi oocytami. Tym samym skuteczność ICSI jest zdecydowanie mniejsza, gdy para zmaga się z niepłodnością spowodowaną czynnikiem męskim.

Źródło: News Medical

Zobacz też: In vitro z zamrożonych zarodków niesie ryzyko podwyższonego ciśnienia i zagraża zdrowiu?

 

Klaudia Kierzkowska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, miłośniczka podróży, teatru i włoskiej kuchni.