Przejdź do treści

In vitro krok po kroku [INFOGRAFIKA]

Szacuje się, że w Polsce co 5 para bezskutecznie stara się o dziecko. Taka sytuacja często rodzi frustrację, gniew, czasem nawet głębokie stany depresyjnie. Na szczęście medycyna coraz lepiej radzi sobie z niepłodnością. Dla wielu jedyną szansą na posiadanie upragnionego dziecka jest poddanie się zabiegowi in vitro, czyli zapłodnieniu poza organizmem kobiety.

Zapisz się do newslettera

[infografika na końcu artykułu]

Z danych Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE) wynika, że z zabiegu in vitro w Polsce korzysta nawet kilkanaście tysięcy par rocznie. Na świecie, w ciągu czterdziestu lat dzięki tej metodzie, urodziło się ponad osiem milionów dzieci!

In vitro dosłownie oznacza „w szkle”, bo do zapłodnienia dochodzi w warunkach laboratoryjnych, w wyniku połączenia gamety męskiej i żeńskiej. Zapłodnione komórki jajowe rozwijają się w zarodki, które umieszcza się w kobiecej macicy, gdzie rozpoczyna się ciąża.

Od czego zacząć?

Wiele par zastanawia się, kiedy warto się zgłosić do specjalistycznej kliniki leczenia niepłodności.

– Zgodnie z definicją, o niepłodności możemy mówić wtedy, kiedy para bezskutecznie stara się o dziecko po roku regularnego współżycia (3-5 razy w tygodniu), nie stosując w tym czasie środków antykoncepcyjnych. – mówi dr Janusz Pałaszewski, ordynator z Kliniki Leczenia Niepłodności INVICTA w Warszawie.

Jeśli nie uzyskają ciąży, warto umówić się na wizytę u lekarza specjalizującego się w leczeniu niepłodności w profesjonalnym ośrodku.

Pierwsza wizyta trwa ok. 40 minut. Należy na nią przyjść we dwoje. Lekarz przeprowadzi dokładny wywiad medyczny,  zbada narządy rodne kobiety, zleci partnerom odpowiednie badania. Podczas kolejnej wizyty, już na podstawie wyników badań, dobiera odpowiednią ścieżkę leczenia.

– Na początek warto podkreślić, że samo przyjście do kliniki leczenia niepłodności nie jest równoznaczne z poddaniem się zabiegowi in vitro. Dopiero po zweryfikowaniu wszystkich możliwych ścieżek terapeutycznych, rozważa się przeprowadzenie zapłodnienia pozaustrojowego. Bezwzględne wskazania do procedury stwierdza się u ok. 7-20% pacjentów, którzy bezskutecznie starają się od dziecko – wyjaśnia dr Pałaszewski.

Jakie są wskazania na podejście do zabiegu in vitro? M.in. jest to trwałe uszkodzenie jajowodów u kobiet, obniżona rezerwa jajnikowa, endometrioza, zaawansowany wiek, nieprawidłowe parametry nasienia, przedwczesna menopauza.

Pobranie komórek jajowych

– Kiedy zapadanie decyzja o zastosowaniu zabiegu in vitro, lekarz dobiera tzw. protokół stymulacji, czyli ustala indywidualny plan podawania leków hormonalnych, dzięki którym możliwe będzie uzyskanie u pacjentki od kilku do kilkunastu komórek jajowych. Tzw. kontrolowana hiperstymulacja zwiększa szansę na uzyskanie większej liczby zarodków i prawdopodobieństwo zajścia w ciążę – wyjaśnia dr Pałaszewski.

Farmakologiczna stymulacja jajników trwa zwykle 8-10 dni i przebiega pod stałą obserwacją lekarza, który we  właściwym momencie decyduje o zabiegu pick-up, czyli o pobraniu komórek jajowych. Zabieg przebiega w znieczuleniu ogólnym, pod stałą kontrolą anestezjolog i trwa nie więcej niż 15 minut. W tym samym czasie partner oddaje nasienie lub następuje wybór depozytu z banku, jeśli para decyduje się na in vitro z nasieniem dawcy.

Transfer zarodków

Następnie, w warunkach laboratoryjnych, komórki jajowe łączone są z plemnikami.  W specjalnym inkubatorze, zapewniającym odpowiednie, zbliżone do naturalnych warunki, zachodzą kolejne podziały komórkowe i rozwijają się zarodki. – Na tym etapie doświadczeni embriolodzy dokładnie analizują, które embriony podać kobiecie podczas transferu. Pacjenci w trakcie programu in vitro otrzymują informacje o tym, jak rozwijają się ich zarodki oraz rozmawiają z lekarzami na temat dalszych kroków. Najlepiej rokujący zarodek lub zarodki są transferowane do macicy, pozostałe zaś są zamrażane – wyjaśnia dr Pałaszewski.

Po 2-5 dniach od zapłodnienia możemy wykonać transfer, z reguły robi się to w 5. dobie życia zarodka, kiedy znajduje się on w tzw. stadium blastocysty. W jamie macicy umieszczane są jeden lub dwa zarodki uzyskane w wyniku zapłodnienia ( zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego).

Wsparcie psychologiczne

Pierwsze dni po transferze mają duże znaczenie dla powodzenia in vitro. Zaleca się, aby pacjentka unikała w tym czasie stresu oraz nadmiernej aktywności fizycznej. Ponadto zaleca się brak współżycia do czasu poddania się testom ciążowym. Po ok. 12 dniach pacjentka powinna zbadać swój poziom HCG we krwi, który pozwała na stwierdzenie ciąży biochemicznej. Potwierdzenie ciąży wykonuje się w piątym tygodniu po transferze.

Standardowo cała procedura in vitro, wraz z przygotowaniem, trwa 2-3 miesiące. Dla pacjentów, którzy zmagają się z niepłodnością, to najczęściej  trudny i obciążający psychicznie czas, dlatego w profesjonalnych klinikach leczenia niepłodności zwykle na każdym etapie starań pacjenci mogą skorzystać z pomocy doświadczonych psychologów.

Skuteczność in vitro

Sukces in vitro zależy przede wszystkim od indywidualnych uwarunkowań i stanu zdrowia partnerów. Zazwyczaj na podstawie wyników badań i wywiadu lekarskiego można przewidzieć, jakie są szanse na zajście w ciążę przy zastosowaniu tego rozwiązania. Czasami konieczne jest 2 lub 3 krotne podejście do zapłodnienia pozaustrojowego. Nie jest to regułą, ale warto w takim przypadku wykazać się wytrwałością w leczeniu. Po ewentualnym niepowodzeniu in vitro, dzięki uzyskanym danym, lekarz może zmodyfikować leczenie i tym samym zwiększyć szanse na uzyskanie ciąży.

Wsparcie finansowe

Zabieg in vitro to procedura wysokospecjalistyczna, nie refundowana ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia,  może być postrzegana jako kosztowna. Na szczęście, pomoc finansową dla par oferuje coraz więcej samorządów realizując programy dofinansowania miejskiego do zapłodnienia in vitro.

– Dla wielu osób dofinansowanie w kwocie. 5 tysięcy do zabiegu, który kosztuje średnio ok. 10 tys. to spore odciążenie dla domowego budżetu. Osobiście znam pacjentów, którzy mimo wskazań do procedury in vitro, właśnie ze względów finansowanych długo nie podejmowali decyzji o takim leczeniu. Mam nadzieję, że coraz więcej samorządów podejmie decyzje o realizacji programów miejskich   – tłumaczy dr Pałaszewski.

Obecnie refundacja in vitro obowiązuje m.in. Gdańsku, Wrocławiu, Warszawie, Szczecinie, czy w mniejszych miastach jak np. Chojnice.

mat. prasowe INVICTA

infografika: Invicta

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Odkrywcy in vitro

Robert Edwards zmarł w 2013 roku. – flickr.pl

Przebieg procedury in vitro opisywaliśmy już wielokrotnie. Dziś nadszedł czas, aby przybliżyć sylwetki jej twórców – niedocenianych geniuszy, dzięki którym miliony par zostały rodzicami.

Sir Robert Geoffrey Edwards urodził się w 1925 roku w brytyjskim Batley. Młodość Edwardsa przypadła na trudny okres II wojny światowej, toteż po ukończeniu szkoły średniej trafił na front. Dopiero po zakończeniu walk mógł zastanowić się nad swoją przyszłością. Rozpoczął studia na wydziale rolnictwa uniwersytetu walijskiego, potem wyjechał do Edynburga, gdzie kształcił się w Instytucie Genetyki Zwierząt. Już wówczas, w połowie lat 50-tych, zaczął prowadzić badania nad metodą zapłodnienia pozaustrojowego.

Zapisz się do newslettera

Zobacz też: In vitro krok po kroku

Trudne początki

Kariera Roberta Edwardsa stopniowo nabierała tempa. Pod koniec lat 60-tych wykładał już fizjologię na Uniwersytecie w Cambridge. Sam również poświęcał wiele czasu na naukę, zwłaszcza dotyczącą rozwoju zarodków. Zainteresował tym tematem ginekologa i położnika Patricka Steptoe’a. Wspólnie opracowali metodę zapłodnienia komórki jajowej przez plemnik poza organizmem kobiety. W 1972 roku byli już gotowi nieść pomoc niepłodnym parom – niestety, pierwsi pacjenci Edwardsa i Steptoe’a nie zostali rodzicami. Dopiero w 1978 nastąpił przełom: do badaczy zgłosiło się małżeństwo, które przez 10 lat bezskutecznie starało się o dziecko. Naukowcy mieli już dość wiedzy i doświadczenia, by tym razem odnieść sukces.

Louise Brown

Louise Brown była pierwszym dzieckiem urodzonym dzięki metodzie in vitro. Rodzice dziewczynki nie posiadali się ze szczęścia. Edwards i Steptoe przezwyciężyli techniczne trudności związane z procedurą zapłodnienia pozaustrojowego, ale napotkali na potężny opór ze strony konserwatywnych mediów, polityków oraz duchownych. Oni zaś zgodnie roztrząsali moralne aspekty narodzin „dziecka z probówki”. Paradoksalnie przyjście na świat Louse Brown wzbudziło większe kontrowersje niż działalność koncernów zbrojeniowych, których szeroko rozumiani „obrońcy życia” o nic nie oskarżają. To właśnie ten sprzeciw sprawił, że komitet noblowski nie nagrodził Edwardsa i Steptoe’a już wtedy, w latach 80-tych. Tymczasem drugi z wymienionych badaczy wkrótce ciężko zachorował i zmarł w 1988 roku. Do momentu śmierci Stepote’a, ponad 10 000 dzieci urodziło się dzięki metodzie in vitro. Nowatorska technika leczenia niepłodności powoli zdobywała popularność.

Zobacz też: Czytajmy i żyjmy dobrze w 2020!

Ostatecznie doceniony

Dopiero w 2010 roku Robert Edwards otrzymał Nagrodę Nobla z dziedziny medycyny. Z powodu złego stanu zdrowia nie mógł odebrać jej osobiście, niemniej świat ostatecznie docenił jego odkrycie. Dzięki metodzie in vitro urodziło się już ponad 5 000 000 dzieci – więcej, niż liczy ludność Norwegii. Na przestrzeni 40 lat udoskonalono procedurę zapłodnienia pozaustrojowego, jednak jej zasadnicze założenia się nie zmieniły.

Historycy i biografowie poświęcają szczególnie dużo uwagi zbrodniarzom, jednocześnie zapominając o geniuszach pokroju Edwardsa i Steptoe’a. Warto zatem znać nazwiska tych dwóch naukowców, którzy zamiast przerzedzać ludzkość, pozwolili jej wykonać krok naprzód.

 

Bartosz Jaster

Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonat i badacz historii, miłośnik literatury faktu. Członek Fundacji Rozszczepowe Marzenia, niosącej pomoc dzieciom z wadami wrodzonymi.

O „doktor” Miriam Menkin

Podział komórki jajowej zaobserwowany przez Miriam Menkin – fot. domena publiczna

Zwykle rewolucyjne dokonania zawdzięczamy wielu ludziom, nawet jeśli po latach są kojarzone wyłącznie z jednym nazwiskiem (rzadziej dwoma). Podobnie było w przypadku in vitro – choć procedurę zapłodnienia pozaustrojowego opracowali Edwards i Steptoe, nie odnieśliby sukcesu, gdyby nie odkrycie Miriam Menkin.

Kobiety również mają swój niebagatelny wkład w leczenie niepłodności. Dzisiaj to stwierdzenie wydaje się oczywiste – wszak mamy XXI wiek – ale blisko osiemdziesiąt lat temu trudno im było zaistnieć w świecie nauki. Ale to właśnie wtedy, w 1944 roku, Miriam Menkin stała się pierwszą osobą, która zaobserwowała podział komórki jajowej. Wydarzenie wydawało się równie niezwykłe jak okoliczności, które do niego doprowadziły. Smutna prawda była bowiem taka, że pomimo swoich nieprzeciętnych umiejętności, Miriam pełniła w laboratorium jedynie funkcję asystentki.

Zapisz się do newslettera

Zobacz też: Odkrywcy in vitro

Na przekór trudnościom

Miriam urodziła się w 1901 roku na Łotwie. Niedługo potem jej rodzina wyemigrowała do Stanów. Tam Menikin zdobyła gruntowne wykształcenie: skończyła histologię na Uniwersytecie Cornella oraz genetykę na Uniwersytecie Columbii, aczkolwiek nigdy nie uzyskała tytułu doktorskiego – głównie ze względu na płeć. Należy bowiem wspomnieć, że przed II wojną światową tylko nieliczne uczelnie medyczne przyjmowały kobiety (m.in. Harwardzie kształcili się wyłącznie mężczyźni). Co gorsza, nielicznym studentkom stawiano wyższe wymagania. Zniechęcona Miriam zdobywała więc wiedzę w różnych zespołach badawczych, gdzie sprawowała jednak podrzędne funkcje. Na początku lat 40-tych jednym z jej przełożonych był John Rock, jeden z późniejszych twórców tabletki antykoncepcyjnej.

Pozorny błąd

Zespół Rocka przez ponad 6 lat bezskutecznie starał się zapłodnić komórkę jajową w warunkach laboratoryjnych. W tym czasie naukowcy pobrali ponad 800 komórek jajowych od pacjentek poddających się histerektomii, nasienie zaś pozyskiwali we własnym zakresie. Ze 138 prób nie powiodła się żadna. W 1944 Miriam Menkin urodziła drugie dziecko, a ponieważ wówczas jeszcze nie wprowadzono urlopów macierzyńskich, krążyła od kołyski do laboratorium. Przypuszcza się (choć być może to pogłoska wymyślona przez zazdrosnych kolegów po fachu), że Miriam dokonała przełomowego odkrycia przez przypadek: niewłaściwie rozcieńczoną próbkę nasienia pozostawiła na płytce z komórką jajową przez godzinę, choć protokół nakazywał, by czas ten skrócić o połowę. Gdy następnego dnia badaczka pochyliła się nad mikroskopem, nie mogła uwierzyć własnym oczom. Zapłodniona komórka zaczęła się dzielić!

Zobacz też: Nieudane in vitro – co dalej?

„Doktor Miriam”

Choć wieść o odkryciu obiegła świat, Menkin pozostała niedoceniona. Nadal nie mogła zdobyć doktoratu, ponieważ była zależna od męża, którego zwolniono z pracy. On z kolei zarządził, że przeprowadzą się do Karoliny Północnej. Po kolejnych kilku latach kobieta zarobiła dość pieniędzy na to, by rozwieść się i powrócić do Bostonu, gdzie Rock prowadził swoje badania – tyle tylko, że nie zajmował się już kwestią zapłodnienia pozaustrojowego, lecz pracował nad tabletką antykoncepcyjną. Co więcej, stał się zagorzałym przeciwnikiem in vitro, twierdząc, jakoby ta metoda mogła doprowadzić do „narodzin potwora”. Menkin zakończyła swój osobisty związek z mężczyzną, ale zawodowo wciąż była zależna od Rocka i innych naukowców, którzy nie pozwolili jej na prowadzenie samodzielnych badań.

Miriam Menkin zmarła w 1992 roku. Dziś przez wielu bywa określana jako embriolożka lub „doktor Miriam Menkin”, bo choć formalnie nie zasłużyła na te tytuły, nikt już nie wątpi w jej ogromny wkład w naukę i medycynę.

 

Bartosz Jaster

Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonat i badacz historii, miłośnik literatury faktu. Członek Fundacji Rozszczepowe Marzenia, niosącej pomoc dzieciom z wadami wrodzonymi.

Rozenek kręci dokument o in vitro

W dokumencie o in vitro zabiorę Was do laboratorium i innych miejsc dostępnych tylko dla personelu medycznego – fot. Instagram m_rozenek

Małgorzata Rozenek-Majdan, jedna z popularniejszych celebrytek w Polce, jest mamą dwójki synów – Stanisława i Tadeusza, poczętych dzięki metodzie in vitro. Kilka dni temu Majdanowie ogłosili, że ich wielomiesięczne starania i walka o kolejne potomstwo zakończyły się sukcesem – para spodziewa się dziecka. Ostatnio Małgorzata poinformowała, że jest w trakcie nagrywania dokumentu o zapłodnieniu pozaustrojowym in vitro.

Zapisz się do newslettera

Małgorzata Rozenek-Majdan swoją karierę w mediach rozpoczęła w 2012 roku, prowadząc program „Perfekcyjna pani domu”. Małgorzata nigdy nie ukrywała, że jej synowie z małżeństwa z Jackiem Rozenkiem, przyszli na świat dzięki metodzie in vitro. Celebrytka wielokrotnie powtarzała, że zapłodnienie pozaustrojowe to dla niej jedyna szansa na posiadanie upragnionego potomstwa. Z tego względu Małgorzata rozpoczęła walkę z rządem o prawa do metody in vitro, odwiedziła sejm i pojawiła się na Kongresie Praw Obywatelskich. W maju 2019 gwiazda wydała książkę „In vitro. Rozmowy intymne”. Pojawia się w niej mnóstwo historii par starających się o upragnione potomstwo, rozmowy z lekarzami i odpowiedzi na wiele trudnych pytań.

Zobacz też: „In vitro. Rozmowy intymne” – premiera książki Małgorzaty Rozenek-Majdan

Dokument o in vitro

Aktualnie Małgorzata nagrywa dokument na temat leczenia niepłodności, o czym poinformowała na swoim instagramowym koncie. Rozenek-Majdan opublikowała zdjęcie z planu, które podpisała:

W dokumencie o in vitro, który właśnie nagrywamy, zabiorę Was do laboratorium i innych miejsc dostępnych tylko dla personelu medycznego. Pokazując etap po etapie, rozwiewamy wątpliwości, które przeciwnicy In vitro, nie znając tej procedury próbują zasiać, a wszystko po to żeby ułatwić każdej potrzebującej tej procedury pary, dostęp do niej.

 

Wpis cieszy się dużą popularnością i mnóstwem pozytywnych komentarzy. Obserwatorzy podziwiają Małgorzatę, wspierają i chwalą za wspaniałą inicjatywę.  Podkreślają jednak, że in vitro w Polsce wciąż jest tematem tabu.

W filmie będzie można zobaczyć laboratorium medyczne z kliniki leczenia niepłodności, a także posłuchać rozmów z lekarzami i specjalistami. Małgorzata nie ukrywa swojego podekscytowania nowym projektem.

Autorka: Klaudia Kierzkowska

Zobacz też: Rozenek będzie miała dziecko – kolejne z in vitro

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Zarodek z in vitro, który zamieszkiwał dwa łona

Donna i Jasmine Francis-Smith zostały mamami – fot. Facebook

W Wielkiej Brytanii urodził się chłopiec, który przyszedł na świat dzięki metodzie in vitro. Nie byłoby w tym nic dziwnego gdyby nie fakt, że przed porodem chłopiec zamieszkiwał dwa łona. Czy to w ogóle możliwe?

Zapisz się do newslettera

Współdzielona ciąża

Donna i Jasmine Francis-Smith, kobiety zamieszkujące Wielką Brytanię, zostały mamami. Brytyjki skorzystały z metody zapłodnienia in vitro, dzięki której na świecie pojawił się ich wymarzony synek Otis. W związku z tym, że obie kobiety chciały doświadczyć wyjątkowości bycia w ciąży, zdecydowały się na niestandardową, zmodyfikowaną formę zabiegu. Do zapłodnienia komórki jajowej doszło w ciele jednej z mam – Donny, gdzie płód dojrzewał przez pewien czas, po czym został umieszczony w macicy Jasmin. W ciele drugiej mamy pozostał aż do rozwiązania.

Pobrali ode mnie jajeczko, a następnie umieścili je z powrotem na 18 godzin przed włożeniem do ciała Jasmine, po czym zaszła w ciążę. To doświadczenie bardzo nas do siebie zbliżyło emocjonalnie, ale dzięki niemu mamy też szczególną więź z Otisem. – mówi Donna, jedna z mam niedawno narodzonego chłopca.

Przeprowadzona procedura nosi nazwę AneVivo i ma miejsce w ciele mamy, a nie w środowisku laboratoryjnym. W standardowej metodzie in vitro, do zapłodnienia komórki dochodzi poza organizmem kobiety.

Zobacz też: Samotne kobiety nie mają prawa do swoich zarodków

AneVivo w Polsce

Co ciekawe metoda AneVivo dostępna jest również w Polsce. Metodę tę opracowała szwajcarska firma biotechnologiczna Anecova przy wsparciu naukowców z Politechniki Federalnej w Lozannie. Mimo iż AneVivo, podobnie jak standardowa procedura in vitro, wciąż budzi jeszcze wiele kontrowersji, jedno jest pewne – to prawdziwy przełom w medycynie.

Ta jakże innowacyjna metoda zapłodnienia umożliwia swobodny przepływ substancji odżywczych, płynów, komórek endometrium w celu interakcji pomiędzy środowiskiem matki a zarodkiem.

Autorka: Klaudia Kierzkowska

Zobacz też: Dziecko trojga rodziców – Brytyjczycy zalegalizowali innowacyjne in vitro

 

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.