Przejdź do treści

Jak wygląda badanie nasienia?

Jak wygląda badanie nasienia

Niemal u połowy par bezskutecznie starających się o dziecko problem z płodnością dotyczy mężczyzn. Dlatego też diagnostyka niepłodności męskiej powinna być stawiania równi z diagnostyką kobiet. W przypadku panów pierwszym krokiem jest badanie nasienia, które może dać odpowiedzi na wiele pytań i skrócić czas oczekiwania na ciążę. 

Zapisz się do newslettera

Niepłodność to już problem co piątej pary. Z analiz naukowców wynika, że w 40-50 proc. przypadków problemy z płodnością występują po stornie mężczyzn. Wśród najczęstszych przyczyn męskiej niepłodności wymienia się nieprawidłową dietę, niewłaściwy tryb życia, choroby jąder, zaburzenia rozwoju plemników i inne.

Badanie nasienia jest jednym z podstawowych badań profilaktyki męskiej niepłodności. Na czym polega i jak się do niego przygotować?

Zobacz też: Pierwsza wizyta u androloga – czego możesz się spodziewać?

Jak wygląda badanie nasienia?

Badanie nasienia to podstawowe badanie andrologiczne, które jest wstępem do dalszej diagnostyki. Na jego podstawie ocenia się jakość, liczebność i aktywność plemników. Badanie nasienia powinno być jednym z pierwszych badań zleconych parze, która przez rok bezskutecznie stara się o dziecko.

Badanie polega na oddaniu próbki nasienia. Zaleca się, aby na trzy dni do pięciu przed badaniem nie pić alkoholu i zachować abstynencję seksualną. Krótszy czas abstynencji może wiązać się z obniżeniem koncentracji plemników i zafałszowaniem wyniku. Z kolei zbyt długo magazynowane plemniki tracą na jakości.

Pamiętaj: proces dojrzewania plemników trwa ok. 75 dni. Zatem zmiana diety i stylu życia na kilka dni przed badaniem na niewiele się zda.

Nasienie można oddać w domu, jednak należy pamiętać, że musi zostać dostarczone do kliniki w ciągu 20 minut. Należy pamiętać, aby transportować je w temperaturze 25-37 stopni Celsjusza.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest oddanie materiału w klinice. Nasienie oddaje się drogą masturbacji do sterylnego pojemnika w specjalnym pokoju zamykanym na klucz.W tym czasie mężczyźnie może towarzyszyć partnerka. Para może skorzystać ze specjalnych prezerwatyw, a nasienie można oddać trakcie stosunku – do prezerwatywy.

Nasienie trafia następnie do laboratorium, gdzie jest analizowane pod kątem objętości, lepkości, barwy i konsystencji (analiza makroskopowa). Następnie oceniana jest również koncentracja i ruchliwość plemników (analiza mikroskopowa). Materiał jest analizowany przez program komputerowy i embriologa.

Zobaczteż: Czy plemnikom grozi wyginięcie? Co możemy zrobić dla jakości nasienia

Kiedy skonsultować wynik?

Konsultacji z lekarzem wymaga każdy wynik, który nie spełnia norm WHO:

  • Objętość ejakulatu ≥ 1,5 ml
  • Całkowita liczba plemników w ejakulacie ≥ 39 mln
  • Koncentracja plemników (liczba plemników w 1 ml nasienia) ≥ 15 mln
  • Ogólny odsetek ruchliwych plemników (ruch postępowy i niepostępowy) ≥ 40%
  • Odsetek plemników o ruchu postępowym ≥ 32%
  • Żywotność plemników (odsetek plemników żywych) ≥ 58%
  • pH ≥ 7,2
  • Morfologia plemników (odsetek plemników o całkowicie prawidłowej budowie) ≥ 4% ≥ – większe lub równe

Jeżeli para stara się o dziecko, każdy wynik badania nasienia należy skonsultować z andrologiem.

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.

Globulina SHBG – jaką pełni funkcję i co ma wspólnego z płodnością?

Globulina SHBG
Obniżony poziom globuliny występuje w przypadku niedoczynności tarczycy oraz przy zespole policystycznych jajników – fot. Canva

SHBG (z ang. sex hormone binding globulin) zwane także globuliną, to białko wiążące i transportujące hormony płciowe. Oznaczenie ilościowe SHBG w organizmie pomaga zdiagnozować zaburzenia hormonalne, które mogą mieć poważne konsekwencje związane z płodnością.

Zapisz się do newslettera

Globulina SHBG – czym jest?

SHBG to białko, którego synteza zachodzi głównie w wątrobie. U kobiet w mniejszym stopniu za jego produkcję odpowiada gruczoł piersiowy, endometrium i jajowody, u mężczyzn natomiast gruczoł krokowy. Globulina SHBG wiąże a następnie transportuje hormony płciowe  –  u kobiet np. estradiol, a u mężczyzn testosteron.

Zobacz też: Badanie testosteronu: na czym polega i jakie są jego normy?

Globulina SHBG – jaka jest jej rola?

Oznaczenie stężenia białka transportującego i wiążącego hormony płciowe jest niezwykle istotne w diagnostyce niepłodności. Nawet niewielkie zaburzenia SHBG w organizmie mogą skutkować zaburzeniami hormonalnymi. W większości przypadków lekarze zalecają oznaczenie poziomu SHBG wraz ze zbadaniem poziomu testosteronu.

Badanie stężenia SHBG wykonuje się w przypadku poniższych dolegliwości:

U kobiet:

  • zaburzenia miesiączkowania
  • nadmierne owłosienie
  • łysienie

U mężczyzn:

  • zaburzenia erekcji
  • problemy z potencją
  • zanik mięśni

Jak wygląda badanie SHBG?

Badanie SHBG, które niestety nie jest refundowane przez NFZ,  wykonywane jest w laboratorium analitycznym. Stężenie białka oznaczane jest na podstawie krwi pobranej z krwi żylnej. Pacjent przed badaniem nie musi być na czczo.

Zobacz też: Hormon LH – sprzymierzeniec ciąży. Poznaj jego rolę i normy

Globulina SHBG – norma

Należy pamiętać, że u dzieci, zarówno płci męskiej jak i żeńskiej, otrzymany wynik może przekroczyć górną granicę normy. Nie jest to jednak powód do niepokoju, bowiem po okresie dojrzewania wyniki w większości przypadków są już prawidłowe.

Wartości referencyjne stężenia globuliny SHBG:

u kobiet: 26- 110 nmol/l

u mężczyzn: 11,4 – 52,3 nmol/l

U kobiet, które wkroczyły w okres menopauzy, stężenie globuliny SHBG obniża się.

Wysoki poziom globuliny SHBG

Podwyższony poziom globuliny SHBG może wskazywać na nadczynność tarczycy lub marskość wątroby. Podwyższony poziom SHBG obserwuje się u kobiet będących w ciąży, u osób z anoreksją lub w przypadku długotrwałego stresu.

Niska produkcja hormonów, stosowanie antykoncepcji, przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych – to także może mieć wpływ na podwyższony poziom SHBG. 

Niski poziom globuliny SHBG

Obniżony poziom globuliny występuje w przypadku niedoczynności tarczycy oraz przy zespole policystycznych jajników. Zbyt niski poziom utrzymuje się u osób chorych na akromegalię, w przypadku hirsutyzmu (nadmiernego owłosienia u kobiet), u osób otyłych, a także u kobiet po menopauzie.

źródło: Chcemy Być Rodzicami, ALAB, medme.pl

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Kolposkopia, czyli “oględziny pochwy”. Niedoceniana diagnostyka wielu kobiecych chorób

Kolposkopia, czyli “oględziny pochwy”. Niedoceniana diagnostyka wielu kobiecych chorób
fot.123rf

Nazwa “kolposkopia” pochodzi od dwóch greckich słów: kolpos – pochwa oraz scopia – oglądanie. Ta metoda badawcza jest znana od niemal stulecia, mimo to nie jest w pełni spopularyzowana i doceniana. 

Zapisz się do newslettera

Na czym polega kolposkopia?

Badanie polega na wzrokowej ocenie powierzchni szyjki macicy, ścian pochwy i sromu w kilkukrotnym powiększeniu i dobrym oświetleniu.

Poza wizualną oceną, elementem badania są próby barwnikowe (3-5% kwas octowy i płyn Lugola). Celem badania jest przede wszystkim ocena tak zwanej strefy przekształceń (transformacji), czyli granicy nabłonka płaskiego ścian pochwy z nabłonkiem gruczołowatym, który pokrywa kanał szyjki macicy. Strefa styku nabłonków podlega migracji w trakcie życia kobiety. 

W strefie przekształceń zaczyna się rozwijać większość schorzeń szyjki macicy. Stąd też zaletą kolposkopii jest możliwość wczesnego i małoinwazyjnego wykrycia zmian, na przykład wczesnych etapów zakażenia HPV. Zmian związanych z tym onkogenem nie da się zaobserwować gołym okiem, jednak w powiększeniu, które umożliwia kolposkopia, są one widoczne. 

Zobacz też: Test PCT: co to za badanie i jak się do niego przygotować?

Próby barwnikowe w kolposkopii

Próby barwnikowe nastawione są na wykrycie infekcji nabłonka pochwy i szyjki macicy. Zainfekowany nabłonek zabarwia się pod wpływem działania kwasu octowego i płynu Lugola.

Na przykład: wtórne zmniejszenie przejrzystości po kontakcie z roztworem kwasu octowego oraz brak zabarwienia tego obszaru na brunatny kolor przez płyn Lugola jest kryterium rozpoznawczym aktywnego zakażenia i replikacji wirusów Papilloma (HPV). 

W kolposkopii rozpoznanie jest właściwie natychmiastowe, badanie pozwala ustalić lokalizację i zasięg zmian oraz zaobserwować, które obszary są zaatakowane najsilniej. Dzięki temu można precyzyjnie pobrać wycinki histopatologiczne z ognisk chorobowych i wykonać miarodajne badanie w kierunku zmian przed nowotworowych i nowotworowych. 

To z kolei umożliwia szybkie podjęcie leczenia. Pamiętajmy, że wcześnie zdiagnozowane zmiany umożliwiają w 100% skuteczne leczenie i uniknięcie rozwoju nowotworów. 

Zmiany uwidocznione w trakcie kolposkopii o kilka lat wyprzedzają odchylenia w badaniu cytologicznym. Dziwny wydaje się więc fakt, że kolposkopia jest w większości krajów stosowana jako badanie II rzutu do weryfikowania odchyleń w badaniu cytologicznym. – mówi dr n. med. Grzegorz Głąb z Grupy Medycznej Parens.

Zobacz też: Badanie HSG: kiedy się je wykonuje, na czym polega i jak się do niego przygotować?

Kolposkopia jako samodzielne narzędzie diagnostyczne

Kolposkopia może być narzędziem diagnostyki pierwotnej, które czułością przewyższa powszechnie zalecaną diagnostykę cytologiczną.

W ostatnich latach kolposkopia przeżywa pewnego rodzaju renesans, pojawiają się opinie ekspertów, według których powszechne stosowanie kolposkopii połączonej z badaniami molekularnymi DNA HPV typów wysokoonkogennych, wykrywającymi kobiety zainfekowane, ale niekoniecznie już chore, wydaje się bardziej efektywne od badania opartego na konwencjonalnej cytologii. 

Zmienia się także aparatura stosowana do badania. Kolposkopy optyczne są obecnie wypierane przez wersje elektroniczne – videokolposkopy cyfrowe HD, HDMI czy, w niedalekiej perspektywie, 4K. 

Pacjentka może śledzić etapy badania, jego wynik jest rejestrowany cyfrowo, istnieje możliwość poddania go dalszej obróbce elektronicznej, poprawiającej dokładność rozpoznania. Przyszłością są mobilne urządzenia z bezprzewodową transmisją danych przez sieci telefonii komórkowej (Mobile ODT Eva System).

Zobacz też: Na czym polega zachowanie płodności?

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Hormon LH – sprzymierzeniec ciąży. Poznaj jego rolę i normy

Hormon LH – określany mianem hormonu luteinizującego lub lutropiny – jest jednym z hormonów gonadotropowych. Jego stężenie w organizmie dostarcza wielu informacji na temat niepłodności, ciąży, dojrzewania czy menstruacji.

Zapisz się do newslettera

Hormon LH – co to takiego?

Lutropina to jeden z hormonów gonadotropowych, wydzielanych przez przedni płat przysadki mózgowej. Składa się z części glikoproteinowej i dwóch podjednostek (α i β). Pomiar jego stężenia ustala się najczęściej poprzez wykonanie badania krwi pobranej z żyły łokciowej. Orientacyjny poziom lutropiny można także określić z próbki moczu, wykorzystując testy owulacyjne dostępne w aptece. Badanie nie musi być wykonywane na czczo.

Zobacz też: Luteina: co to za hormon i jak przygotowuje organizm do ciąży?

Lutropina – rola

Lutropina to jeden z hormonów badanych podczas diagnostyki hormonalnej. Ustalenie poziomu LH jest niezwykle pomocne w przypadku podejrzenia niepłodności zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Jego stężenie oznaczane jest także w przypadku zaburzeń miesiączkowania, w ciąży, jak i podczas podejrzeń chorób np. przysadki, jajników, jąder.

Hormon luteinizujący bierze udział w regulowaniu cyklu miesięcznego u kobiety. Jego poziom nie jest stały i zmienia się wraz z fazami cyklu, a także wraz z wiekiem. Najwyższe stężenie lutropiny u kobiet obserwujemy w 12-14 dniu cyklu.

W ciągu 24 godzin po szczycie stężenia LH we krwi ma miejsce pęknięcie pęcherzyka Graffa i owulacja. Lutropina bierze udział w powstawaniu ciałka żółtego i wspiera jego funkcję wydzielniczą. W przypadku gdy dojdzie do zapłodnienia, poziom LH w organizmie utrzymuje się na wysokim poziomie, bowiem hormon ten pomaga w utrzymaniu wczesnej ciąży.

U mężczyzn hormon luteinizujący odpowiada za stymulację komórek śródmiąższowych do wydzielania testosteronu.

Zobacz też: Estradiol- badanie i normy. Co oznacza za wysoki i za niski poziom tego hormonu?

Lutropina – normy

Stężenie poziomu lutropiny zmienia się wraz z fazami cyklu jak i wraz z wiekiem.

Prawidłowy poziom LH u kobiet:

  • faza folikularna – 1,4 – 9,6 mlU/ml
  • faza owulacyjna – 2,3 – 21 mlU/ml
  • po menopauzie – 42 -188 mlU/ml

Prawidłowy poziom LH u mężczyzn

  • 1,5 – 9,2 mlU/ml

U niemowląt oraz dzieci lutropina wzrasta, po czym w wieku 6 miesięcy u chłopców i 1-2 lat u dziewczynek osiąga najniższą wartość. Jednak w wieku 6-8 lat jej poziom ponownie zaczyna rosnąć.

Podwyższony  poziom LH

  • u kobiet – podwyższony poziom LH w połączeniu z podwyższonym poziomem FSH może świadczyć o pierwotnej niewydolności jajników.
  • u mężczyzn – podwyższony poziom LH może oznaczać pierwotną niewydolność jąder.

Obniżony poziom LH

  • u kobiet – obniżony poziom LH w połączeniu z obniżonym poziomem FSH może świadczyć o wtórnej niewydolności jajników, zmianach w przysadce mózgowej lub podwzgórzu.

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Męska niepłodność pod lupą polskich naukowców

Polscy naukowcy biorą pod lupę męską niepłodność
fot.123rf

Lekarze z opolskiego Klinicznego Centrum Ginekologii, Położnictwa i Neonatologii oraz naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu rozpoczęli wspólne badania nad męską niepłodnością. 

Zapisz się do newslettera

Niska jakość nasienia – problem społeczny

Zdaniem dr. hab. Ewy Kratz, kierowniczki Katedry i Zakładu Diagnostyki Laboratoryjnej UM we Wrocławiu, można mówić już o męskiej niepłodności jako o problemie społecznym. Według danych WHO, co kilka lat wartości referencyjne prawidłowego nasienia się obniżają – populacja przestaje spełniać wcześniejsze kryteria. 

Zobacz też: Azoospermia a in vitro. Czy mam szansę zostać ojcem?

Jakie są przyczyny pogorszenia jakości nasienia? 

Dr n.med Andrzej Rogoza, androlog z kliniki InviMed, jest zdania, że na spadek populacyjnej jakości nasienia wpływa przede wszystkim nadmierna ekspozycja na szkodliwe substancje chemiczne – palenie papierosów, picie alkoholu, niezdrowa, wysoko przetworzona dieta. Do tego dochodzi otyłość, która jest czynnikiem zakłócającym spermatogenezę oraz codzienny stres. 

Najliczniejszą grupą mężczyzn odwiedzających androloga w klinice leczenia niepłodności są mężczyźni przed 35 rokiem życia, intensywnie pracujący w systemie korporacyjnym lub we własnym biznesie. 90% z nich ma podwyższony poziom prolaktyny nazywanej hormonem stresu, która wpływa na jakość produkcji nasienia – wyjaśnia doktor Andrzej Rogoza.

Zobacz też: Rozwój i transfer zarodka podczas in vitro – jak to wygląda krok po kroku? [WIDEO]

Ekspert podkreśla, że środowiskowe czynniki ryzyka się wzmagają. Najważniejsze z nich to:

  • stres, który często wiąże się z pogonią za sukcesem, ratami kredytów czy kursem walut,
  • niewysypianie się, zarywanie nocy
  • siedzący tryb pracy i życia
  • narażenie na wysokie temperatury, przegrzewanie jąder 
  • dieta, która ma coraz mniej składników odżywczych, a coraz więcej chemii (uwaga na tzw. odżywki, stosowane dla poprawy kondycji, a których faktyczny skład nie jest podawany na opakowaniach),
  • ogólne zanieczyszczenie środowiska, od trującego smogu po wszechobecny hałas, 
  • palenie tytoniu

Zobacz też: Jak wygląda badanie nasienia?

Co będą badać naukowcy z Wrocławia i Opola?

Program badań obejmuje analizę plazmy nasienia w celu wykrycia markerów biochemicznych męskiej niepłodności. Plazma nasienia to wydzieliny gruczołów i komórek traktu rozrodczego, z wyłączeniem plemników. Wyniki badań będą wspomagać laboratoryjną diagnostykę męskiej niepłodności – wyjaśniła dr hab. Ewa Kratz.

Tytuł projektu badawczego to „Analizy biomarkerów plazmy nasienia w aspekcie męskiej płodności” i realizowany jest on pod kierownictwem merytorycznym dr hab. n. med. Ewy Kratz, kierownik Katedry i Zakładu Diagnostyki Laboratoryjnej Wrocławskiego Uniwersytetu Medycznego. W Klinicznym Centrum  Ginekologii, Położnictwa i Neonatologii  za współpracę naukową odpowiada dr n. med. Iwona Gilowska, kierownik Laboratorium Diagnostyki Niepłodności.

Zobacz też: Zapłodnienie pICSI. Na czym polega ta metoda i jaką daje skuteczność?

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. W wolnym czasie dużo czyta, najchętniej z kotem na kolanach, jeździ na wrotkach i fotografuje.