Przejdź do treści

Komórka jajowa okiem embriologa – co musisz o niej wiedzieć

komórka jajowa
pic. 123rf.com

Ta niepozorna komórka posiada niezwykłą moc – jest zalążkiem nowego życia. Co jeszcze czyni ją wyjątkową? Opowiadają embriolożki Wioletta Nowicka i Katarzyna Lewandowska z kliniki InviMed.

Zapisz się do newslettera

Komórka jajowa, inaczej oocyt, to komórka rozrodcza kobiety. Jest ona największą komórką ludzkiego ciała i można zobaczyć ją gołym okiem. Jej średnica wynosi 120–135 µm, czyli tyle, ile wielkość kropki na końcu tego zdania.

„Oocyty mają tyle lat, ile ich właścicielka. Proces ich powstawania – oogeneza – ma miejsce już na wczesnym etapie życia płodowego” – tłumaczy doktor nauk biologicznych Wioletta Nowicka, embriolog z kliniki InviMed w Gdyni. Podczas  oogenezy powstają oocyty I rzędu, które w tym stanie mogą pozostać do ostatniej owulacji, co znaczy, że mogą przetrwać ponad 40 lat. „Łatwo z powyższych informacji wnioskować, że choroby matki czy działanie czynników środowiskowych w trakcie ciąży mogą mieć wpływ na przyszłą płodność jej córki” – kontynuuje dr Nowicka.

Komórka jajowa – z góry zaprogramowana

W momencie narodzin każda dziewczynka posiada 1–2 mln oocytów I rzędu w pierwotnych pęcherzykach jajnikowych. Z tej liczby podczas owulacji uwolni się jedynie 400–500 dojrzałych komórek jajowych. Po uwolnieniu z jajnika komórka jajowa dostaje się do jajowodu, gdzie czeka na plemniki. Czas życia oocytu od momentu owulacji wynosi od 6 do 18 godzin. Jeśli nie połączy się z plemnikiem i nie powstanie zygota, komórka jajowa po prostu obumiera.

Jak przekonuje dr Wioletta Nowicka, komórka jajowa to wybredna kusicielka – „Może sama wybrać plemnik, którym zostanie zapłodniona. Co więcej, poprzez wydzielanie progesteronu przez komórki wzgórka jajonośnego „wabi” do siebie plemniki, ułatwiając im wędrówkę. Gdy wybierze tego najatrakcyjniejszego, zamyka innym plemnikom dostęp do siebie. To tzw. reakcja korowa – zapobiega zjawisku polispermii, czyli wniknięciu więcej niż jednego plemnika do oocytu”.

Komórka jajowa nie decyduje o płci dziecka. Oocyt zawsze ma chromosom X, więc o płci przyszłego dziecka decyduje plemnik, który może przekazać chromosom X – i wtedy na świat przyjdzie dziewczynka – bądź Y, który determinuje płeć męską.

Komórka jajowa a in vitro

Ocena stopnia jakości komórek jajowych stanowi ważny element predykcyjny prawidłowego rozwoju ciąży w procesie zapłodnienia pozaustrojowego. Jednym z etapów procedury in vitro jest wyszukiwanie przez embriologa komórek jajowych w płynie pęcherzykowym i dokonanie wstępnej oceny dojrzałości komórek.

Katarzyna Lewandowska, embriolog kliniczny ESHRE z kliniki InviMed w Katowicach, opisuje jak wygląda ta ocena: „W pełni dojrzała komórka jajowa prezentuje w przestrzeni okołożółtkowej jedno ciałko kierunkowe, w przeciwieństwie do niedojrzałych komórek, które tej struktury w swojej budowie nie posiadają. Następnie dojrzałe komórki jajowe są poddane dalszej ocenie morfologicznej – ocenie wielkości komórki, wielkości i stopnia fragmentacji ciałka kierunkowego, grubości osłonki przejrzystej, wyglądu  cytoplazmy, obecności anomalii w cytoplazmie oraz obecności fragmentów w przestrzeni okołożółtkowej”.

Prawidłowa budowa dojrzałej komórki jajowej świadczy o jej dobrej jakości. Tak przeselekcjonowane komórki jajowe są gotowe do zapłodnienia in vitro. Nowe życie otrzymuje swoją niepowtarzalną szansę.

Więcej dowiesz się tutaj:

E-raport – Wszystko o rezerwie jajnikowej. Komórka jajowa bez tajemnic

 

 

Dr n. biol. Wioletta Nowicka
Embriolog w klinice leczenia niepłodności InviMed w Gdyni.
Absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego. W 2019 roku ukończyła studia doktoranckie w dziedzinie biologii w zakresie genetyki medycznej. Pracę doktorską obroniła z wyróżnieniem.

 

 

Mgr Katarzyna Lewandowska
Embriolog w klinice leczenia niepłodności InviMed Katowice.
Absolwentka biotechnologii medycznej na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. Od 2019 roku ESHRE Clinical Embryologist.

 

 

Alina Windyga-Łapińska

Dziennikarka portalu In Vitro Online. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego.