Przejdź do treści

Mrożenie i witryfikacja w zapłodnieniu in vitro (IVF)

Mrożenie i witryfikacja w IVF
fot. 123rf.com

Nieodłączną częścią leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego jest stale rozwijana i coraz bardziej skuteczna technika krioprezerwacji. Technika ta umożliwia zabezpieczenie materiału biologicznego w ekstremalnie niskich temperaturach, czyli poprzez jego zamrożenie lub witryfikację. Na czym polegają różnice między nimi i która metoda jest bardziej skuteczna? Kulisy laboratorium embriologii odsłania dr Ricardo Faundez, Dyrektor embriologii w Klinikach Leczenia Niepłodności InviMed.

Zapisz się do newslettera

Przechowywanie zarodków w leczeniu niepłodności

Kiedy pacjenci poddają się leczeniu niepłodności z zastosowaniem zapłodnienia in vitro (IVF), wierzą, że uzyskają kilka prawidłowych i dobrze rokujących zarodków. Jednak nie zawsze tak się dzieje – część zarodków może okazać się niezdolna do życia. Wszystkie zdrowe zarodki, które nie zostaną wykorzystane są poddane procedurom krioprezerwacji. Oznacza to, że są przechowywane w bardzo niskiej temperaturze (-196 OC) do czasu, gdy będą potrzebne do późniejszego transferu.

Do wykorzystania w przyszłości przechowuje się nie tylko zarodki, ale także niezapłodnione komórki jajowe. Kiedy będą potrzebne:

  • zostają rozmrożone,
  • zapłodnione
  • a uzyskane zarodki przeniesione do macicy.

O mrożeniu komórek jajowych możesz przeczytać więcej na stronie https://www.invimed.pl/zachowanie-plodnosci

Czym różni się witryfikacja od zamrożenia?

Zarodki i komórki jajowe można skutecznie zamrażać i rozmrażać lepiej niż kiedykolwiek wcześniej. Do niedawna zamrażanie zarodków i komórek jajowych było wykonywane przy użyciu technologii znanej jako „powolne zamrażanie”. Ale została ona ostatnio zastąpiona bardziej zaawansowaną technologią – witryfikacją – która okazała się lepszą procedurą krioprezerwacji niż powolne zamrożenie.

Problem z zamrażaniem jakichkolwiek komórek polega na tym, że podczas ich schładzania, woda znajdująca się wewnątrz nich tworzy szkodliwe kryształki lodu. Natomiast w procedurze witryfikacji kryształki lodu nigdy się nie tworzą, ponieważ następuje bardzo szybkie schłodzenie.

Jak przebiega proces witryfikacji?

Słowo „witryfikacja” pochodzi od łacińskiego terminu vitrum, oznaczającego szkło. Podczas witryfikacji komórek jajowych i zarodków wykorzystuje się niezwykle szybkie tempo schładzania – około 15 000°C/min – dla niemal natychmiastowego zamrożenia. Witryfikacja „zawiesza” kriokonserwowane próbki w krystalicznej strukturze sieciowej, dzięki czemu nie dochodzi do tworzenia się kryształów lodu.

Wiele badań wykazało, że w wyniku witryfikacji powstają jedynie bardzo minimalne uszkodzenia. Zatem, technologia witryfikacji pozwala na przechowywanie próbek, z niewielkim lub wręcz zerowym negatywnym wpływem czasu na przechowywanie próbki.

Witryfikacja jest o wiele bardziej skomplikowana niż procedura powolnego zamrażania.

Obecne wskaźniki powodzenia ciąży w wyniku witryfikacji są porównywalne ze świeżymi cyklami IVF, co zostało osiągnięte dopiero w ciągu ostatnich lat.

Zobacz też: Leczenie niepłodności – czy to już? Kiedy in vitro? Jaką metodą?

Znaczenie witryfikacji w leczeniu in vitro (IVF)

Wszystkie najnowsze raporty rejestrów – z ESHRE, ASRM, SART, HFEA, Japonii, Chin – odnotowują rosnące znaczenie witryfikacji we wspomaganym rozrodzie. Jest to najbardziej widoczne w przypadku zarodków – zarówno w rosnącej liczbie cykli z zamrażaniem wszystkich zarodków, jak i w transferach kolejnych zarodków z krioprezerwacji po początkowym transferze świeżymi zarodkami.

W Wielkiej Brytanii w 2018 roku stwierdzono, że „transfery świeżych zarodków zmniejszyły się o 11% w latach 2013-2018, podczas gdy transfery kriokonserwowanych zarodków prawie się podwoiły i stanowiły 38% wszystkich cykli IVF w 2018 roku”.

Ten trend z Wielkiej Brytanii jest widoczny we wszystkich innych rejestrach, jakie odnotowano w raportach krajów europejskich z ESHRE i globalnego monitoringu ICMART.

Równie istotny efekt witryfikacji zaobserwowano w kriokonserwacji komórek jajowych, która wykazała porównywalne wyniki ciąż klinicznych ze świeżymi zarodkami, w tym wskaźniki żywych urodzeń.

Jednakże porównywalną skuteczność stwierdzono tylko wtedy, gdy liczba oocytów dostępnych po witryfikacji i ogrzewaniu była równa liczbie dostępnych świeżych oocytów. Gdy nie była równa – wskaźniki zapłodnienia i porodu z oocytami witryfikowanymi były gorsze. Istnieje zatem element wydajności witryfikacji, który musi być brany pod uwagę, aby osiągnąć takie same wyniki reprodukcyjne jak w przypadku świeżych oocytów.

Witryfikacja a przeżywalność oocytów

Witryfikacja jest precyzyjną techniką, która wymaga dokładnego przestrzegania protokołu i jest podatna na niedociągnięcia oraz wszelkie szkodliwe skutki ogrzewania oocytów. Szczególnie gdy przeprowadza ją mniej doświadczony zespół. Ale nawet w najlepszym przypadku ogrzewanie przeżywa powyżej 90% oocytów. Czasami mniej. W zależności od tego, jak dobre są protokoły i kontrole jakości w klinice.

Ta utrata oocytów podczas odgrzewania może wyjaśniać, dlaczego wyniki cykli IVF z oocytami witryfikowanymi są nieco gorsze od tych ze świeżymi. Obecnie wiadomo, że zależy to od sposobu, w jaki przeprowadzana jest witryfikacja.

W przeglądzie systematycznym z 2017 roku stwierdzono, że witryfikacja jest obecnie „najlepszą strategią krioprezerwacji wszystkich stadiów rozwojowych zarodków i dojrzałego oocytu do zarodka w stadium blastocysty”. Z lepszymi wskaźnikami przeżywalności oocytów niż w przypadku powolnego mrożenia.

W przeglądzie tym zauważono również – co potwierdza powszechne obecnie stosowanie – że opłacalne mrożenie oocytów zrewolucjonizowałoby dawstwo komórek jajowych, umożliwiając ich bankowanie. Obecnie, z szerokim wyborem witryfikowanych oocytów dawczyń, dawstwo komórek jajowych mogłoby się odbywać bez długich list oczekujących na biorczynie, zabiegów transgranicznych czy cykli synchronizowanych.

Wszystkie dodatkowe zarodki pozostałe po cyklu IVF można poddawać krioprezerwacji za pomocą witryfikacji. Wskaźniki powodzenia przy użyciu witryfikowanych zarodków są tak korzystne, że eksperci debatują nad tym, czy witryfikowane zarodki powinny być stosowane we wszystkich procedurach IVF.
Skuteczność witryfikacji

Witryfikacja ma lepsze wskaźniki przeżywalności po ogrzewaniu w porównaniu do metod powolnego zamrażania. Poprzednie badania wykazały, że przy witryfikacji wskaźnik przeżywalności utrzymuje się na poziomie od 87% do 98%. Dla porównania, w przypadku powolnego zamrażania, wskaźnik ten wynosi 70%.

Według badań z 2019 roku, wskaźniki ciąż i żywych urodzeń były wyższe w przypadku komórek jajowych i zarodków, które zostały witryfikowane . Nie stwierdzono również istnienia zwiększonego ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u dzieci. Jednak technologia ta jest nowa, dlatego konieczne jest przeprowadzenie znacznie większej ilości badań.

Przyszłe udoskonalenia technik witryfikacji mogą obejmować:

  • zmniejszenie toksyczności roztworów witryfikacyjnych,
  • udoskonalenie urządzeń wykonujących automatycznie witryfikację
  • oraz standaryzację procedury.
Zagrożenia związane z witryfikacją

Jak dotąd badania wyglądają obiecująco, gdy porównuje się powolne zamrażanie z witryfikacją. Jednakże konieczne są dalsze badania, aby przyjrzeć się długoterminowemu rozwojowi dzieci urodzonych w wyniku procesu witryfikacji.

Niektóre potencjalne zagrożenia związane z witryfikacją obejmują:

  • Ryzyko związane z pobieraniem komórek jajowych

Istnieje pewne ryzyko związane z kontrolowaną stymulacją jajników i pobieraniem komórek jajowych. Choć prawdopodobieństwo wystąpienia poważnych problemów jest niewielkie, proces pobierania komórek wiąże się z ryzykiem:

  • wystąpienia dolegliwości bólowych,
  • niewielkich urazów jajników,

a także urazów:

  • pęcherza moczowego,
  • jelit,
  • macicy
  • lub jajników.
  • Działanie kriokonserwantów

Istnieją obawy, że nadmierna ekspozycja na kriokonserwanty może być szkodliwa dla komórek jajowych lub zarodków, dlatego poszukuje się nowych metod, aby jeszcze bardziej skrócić czas, w którym są one narażone na działanie potencjalnie toksycznych substancji chemicznych.

Ważne jest, aby pamiętać, że nie ma gwarancji powodzenia uzyskania ciąży. Nie każda kriokonserwowana komórka jajowa i nie każdy zarodek przetrwają proces ogrzewania. Nie każda ogrzewana komórka zostanie zapłodniona. Nie każdy zarodek rozwinie się i będzie wystarczająco zdrowy, by dokonać transferu.

Witryfikowane komórki jajowe i zarodki mogą pomóc zajść w ciążę później, ale nie ma metody ani procesu, który gwarantowałby sukces wszystkim pacjentkom.

Zobacz też: 33 ciąże w lubuskim programie in vitro – sukces na miarę nowych żyć!

Ekspert

Dr n. wet. Ricardo Faundez

Dyrektor embriologii w Klinikach Leczenia Niepłodności InviMed. Jeden z pierwszych embriologów w Polsce, którzy zajęli się wspomaganiem rozrodu człowieka metodą in vitro. Ma ponad 30 lat doświadczenia i stopień naukowy doktora. Dzięki jego wiedzy i umiejętnościom na świat przyszły tysiące dzieci. Jego działalność naukowa i dydaktyczna umacniają jego pozycję jako niekwestionowanego eksperta w swojej dziedzinie. Jeden z założycieli InviMed, który nadal konsultuje embriologicznie pary leczące niepłodność. Absolwent Uniwersytetu w Chile (Santiago de Chile), uzyskał stopień Doktora Nauk na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Posiada bogate doświadczenie zawodowe oraz praktykę w embriologii klinicznej. Jest autorem wielu publikacji naukowych oraz członkiem wielu organizacji, m.in.: Warszawskiej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej, Polskiego Towarzystwo Andrologii, ESHRE - European Society of Human Reproduction and Embryology, ALPHA – Society of Clinical Embryologists, American Society of Reproductive Medicine, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii PTMRiE, Towarzystwa Biologii Rozrodu TBR.

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Czynniki wpływające na powodzenie in vitro

powodzenie in vitro
fot. 123rf.com

In vitro, czyli wspomagana technika rozrodu, od dziesiątek lat z powodzeniem stosowana jest na całym świecie. Dla wielu par to właśnie zapłodnienie pozaustrojowe jest jedyną szansą na posiadanie potomstwa. Jak zatem zwiększyć szansę na powodzenie in vitro? Oto czynniki mające istotny wpływ.

Zapisz się do newslettera

Czynniki wpływające na powodzenie IVF

Wiek kobiety

Niestety, wraz z upływem lat (w przypadku kobiet) szanse na powodzenie in vitro maleją. Jednak w przypadku, gdy kobieta zdecyduje się na wykorzystanie oocytów dawcy (komórek dających początek komórce jajowej), wpływ wspomnianego czynnika jest znikomy.

Niepłodność męska

Kobiety, których mężczyźni są bezpłodni, są na ogół młodsze i mają lepszą jakość oocytów w porównaniu z kobietami zmagającymi się z innymi przyczynami niepłodności. Powoduje to wyższy wskaźnik ciąż i żywych urodzeń.

Niepowodzenie zapłodnienia

Słabe lub nieudane zapłodnienie, w którym zapłodniono mniej niż 20 proc. oocytów, wiąże się z następującymi czynnikami:

  • niepłodnością pierwotną,
  • niepłodnością czynnika męskiego,
  • mniejszą liczba pobranych oocytów.

Brak rozwoju embrionalnego

W przypadku od 4 do 5 proc. kobiet, zarodki z zapłodnionych oocytów nie rozwijają się.

Niepowodzenie implantacji

Po rozwoju i implantacji embrionu, aż w około 60 proc. przypadków nie dochodzi do poczęcia. Na niepowodzenie implantacji ma wpływ:

  • wiek kobiety,
  • implantacja więcej niż dwóch zarodków,
  • niepłodność pierwotna,
  • niski wskaźnik odzyskiwania oocytów,
  • niski wskaźnik wykorzystania zarodków.

Zobacz też: Szczepienie na COVID-19 nie ma negatywnego wpływu na nasienie

Niski wskaźnik żywych urodzeń

Na niski wskaźnik żywych urodzeń po transferze zarodków ma wpływ:

  • wiek kobiety,
  • transfer tylko jednego zarodka,
  • niski wskaźnik odzyskiwania oocytów,
  • choroby jajowodów, a dokładniej szkodliwy wpływ wydzielanego płynu nagromadzonego w jajowodzie. Stwierdzono, że salpingektomia podwaja wskaźnik ciąż po zapłodnieniu in vitro.

Niestety, tylko 32 proc. cykli in vitro kończy się żywym porodem, co dowodzi, że większość prób poczęcia za pomocą zapłodnienia pozaustrojowego nadal kończy się niepowodzeniem.

Stosowanie docytoplazmatycznych iniekcji plemników (ICSI)

W nowoczesnej technologii wspomaganego rozrodu, docytoplazmatyczne wstrzyknięcie nasienia (ICSI) stosowane jest rutynowo w większości przypadków IVF i dotyczy ponad połowy wszystkich pacjentów. Dlatego dane dotyczące wyników IVF obejmują również dane ICSI. Stwierdzono jednak, że docytoplazmatyczne wstrzyknięcie nasienia zwiększa wskaźnik żywych urodzeń, wówczas gdy jest stosowane u kobiet ze słabymi oocytami. Tym samym skuteczność ICSI jest zdecydowanie mniejsza, gdy para zmaga się z niepłodnością spowodowaną czynnikiem męskim.

Źródło: News Medical

Zobacz też: In vitro z zamrożonych zarodków niesie ryzyko podwyższonego ciśnienia i zagraża zdrowiu?

 

Klaudia Kierzkowska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, miłośniczka podróży, teatru i włoskiej kuchni.

Dieta śródziemnomorska zwiększa szanse na skuteczne in vitro

dieta śródziemnomorska
Dbanie o prawidłowe odżywianie najlepiej zacząć jak najwcześniej. – fot. Canva

Nowe badania wykazały, że kobiety, które stosują dietę śródziemnomorską w ciągu sześciu miesięcy przed leczeniem wspomaganym mają znacznie większe szanse na zajście w ciążę. Dietetycy mówią też od dłuższego czasu, że ten rodzaj żywienia wspiera nasza witalność. 

Zapisz się do newslettera

Naukowcy zapytali kobiety o ich dietę przed poddaniem się zabiegowi zapłodnienia in vitro (IVF). Wyniki pozwoliły by stwierdzili, że te, które jadły więcej świeżych warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych, ryb i oliwy z oliwek oraz mniej czerwonego mięsa, miały o 65-68% większe prawdopodobieństwo pomyślnej ciąży i porodu w porównaniu z kobietami, które najmniej przestrzegają diety śródziemnomorskiej.  

Dieta to podstawa 

Badanie, które zostało opublikowane w Human Reproduction, skupiło się na wzorcach żywieniowych, a nie na poszczególnych składnikach odżywczych, żywności lub grupach żywności. Oceniono dietę 244 kobiet za pomocą kwestionariusza częstotliwości spożywania pokarmów, kiedy zapisały się do Jedności Wspomaganego Poczęcia w Atenach w Grecji, na swój pierwszy zabieg zapłodnienia in vitro.  

W kwestionariuszu zapytano ich o to, jak często jedli określone grupy żywności w ciągu ostatnich sześciu miesięcy; wyniki dały kobietom punktację MedDiet, która wahała się od 0-55, z wyższymi wynikami wskazującymi na większe przestrzeganie diety śródziemnomorskiej. Kobiety były w wieku 22-41 lat i nie były otyłe (wskaźnik masy ciała poniżej 30 kg/m2).  

Zobacz też: In vitro z zamrożonych zarodków niesie ryzyko podwyższonego ciśnienia i zagraża zdrowiu?

Naukowcy, pod kierunkiem profesora nadzwyczajnego Nikosa Yiannakourisa z Wydziału Żywienia i Dietetyki Uniwersytetu Harokopio w Atenach, podzielili kobiety na trzy grupy w zależności od ich wyniku MedDiet. Pierwsza grupa miała wyniki od 18 do 30, druga od 31 do 35 a trzecia grupa zdobyła od 36 do 47 punktów. Okazało się, że w porównaniu z 86 kobietami z grupy o najwyższej punktacji, 79 kobiet z grupy o najniższej punktacji miało znacznie niższy odsetek ciąż (29% w porównaniu z 50%) i żywych urodzeń (26,6% w porównaniu z 48,8%).  

Kiedy naukowcy przyjrzeli się kobietom w wieku poniżej 35 lat, odkryli, że każda pięciopunktowa poprawa wyniku MedDiet wiązała się z około 2,7 razy większym prawdopodobieństwem zajścia w ciążę i porodu żywego.  

Ważnym przesłaniem z naszego badania jest to, że kobiety próbujące płodności powinny być zachęcane do zdrowej diety, takiej jak dieta śródziemnomorska, ponieważ większe przestrzeganie tego zdrowego wzorca żywieniowego może pomóc zwiększyć szanse na udaną ciążę i urodzenie żywego dziecka – wyjaśnia prof. Yiannakouris. – Należy zauważyć, że jeśli chodzi o poczęcie dziecka, dieta i styl życia są tak samo ważne dla mężczyzn jak dla kobiet. Wcześniejsze badania naszej grupy badawczej wśród męskich partnerów naszego badania sugerowały, że przestrzeganie diety śródziemnomorskiej może również pomagają poprawić jakość nasienia. Podsumowując, odkrycia te podkreślają znaczenie wpływu diety i jakości diety na płodność oraz wspierają korzystny wpływ diety śródziemnomorskiej na wyniki wspomaganego rozrodu – dodaje. 

Źródło: https://sciencedaily.com/ 

Zobacz też: Czynniki wpływające na powodzenie in vitro

  1. Dimitrios Karayiannis, Meropi D Kontogianni, Christina Mendorou, Minas Mastrominas, Nikos Yiannakouris. Adherence to the Mediterranean diet and IVF success rate among non-obese women attempting fertilityHuman Reproduction, 2018; DOI: 10.1093/humrep/dey003
  2. Dimitrios Karayiannis, Meropi D. Kontogianni, Christina Mendorou, Lygeri Douka, Minas Mastrominas, Nikos Yiannakouris. Association between adherence to the Mediterranean diet and semen quality parameters in male partners of couples attempting fertilityHuman Reproduction, 2016; DOI: 10.1093/humrep/dew288