Przejdź do treści

Naukowcy przewidzą IQ dziecka poczętego dzięki in vitro

Naukowcy przewidzą IQ dziecka poczętego dzięki in vitro
fot. Fotolia

Być może już w niedalekiej przyszłości osoby korzystające z metody zapłodnienia pozaustrojowego będą miały możliwość poznania IQ swojego przyszłego dziecka – prognozują naukowcy. Wszystko dzięki testom, które pozwolą wykryć złożone czynniki genetyczne, w tym również takie, które powodują choroby i obniżenie poziomu inteligencji dziecka.

Zapisz się do newslettera

O niezwykłym doniesieniu pisze magazyn „New Scientist”. Test, o którym mowa, to produkt firmy Genomic Prediction.

Zobacz także: Innowacyjny test wyznaczy optymalny moment transferu zarodka i zwiększy skuteczność in vitro

Naukowcy przewidzą IQ dziecka poczętego dzięki in vitro

Test jest w stanie oszacować ryzyko wystąpienia nieprawidłowości u płodu, w tym chorób prowadzących do obniżenia poziomu IQ. Póki co na podstawie takiego testu nie jest możliwe precyzyjne określenie poziomu inteligencji dziecka, jednak badanie wskazuje na embriony, których IQ będzie co najmniej o 25 punktów niższe od przeciętnej.

Sprawdzanie embrionów pod kątem inteligencji budzi jednak kontrowersje i pytania natury etycznej. Jak zapewnia firma Genomic Prediction, ich testy mają służyć wyłącznie identyfikacji zarodków, z których mogą narodzić się upośledzone dzieci.

Zobacz także: Nowa metoda selekcji plemników do in vitro. Większa szansa na ciążę?

Nieetyczna praktyka czy przyszłościowa diagnostyka?

Możliwe, że w przyszłości podobne badania będą wykorzystywane do wyszukiwania embrionów z materiałem genetycznym warunkującym ponadprzeciętną inteligencję.
– Myślę, że ludzie będą tego wymagać. Jeśli my tego nie zrobimy, zrobi to inna firma – zauważa współzałożyciel Genomic Prediction, Stephen Hsu.

Jak twierdzi genetyk Peter Visscher z University of Queensland w Australii, pomysł użycia tego typu testów na zarodkach, choć „odrażający, jest technologicznie wykonalny”. Metoda może jednak wiązać się z pewnymi ograniczeniami, ponieważ wiele par decydujących się na in vitro ma do wyboru zaledwie kilka zarodków.

Test już wkrótce będzie dostępny w Stanach Zjednoczonych.

Źródło: New Scientist, Interia – Mam Dziecko

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.

Techniki wspomagania rozrodu na świecie – jak wygląda Polska na tle innych państw?

Techniki wspomaganego rozrodu na świecie - jak wygląda Polska na tle innych państw?
W Europie problem niepłodności może dotyczyć aż 25 mln obywateli. – fot.Fotolia

Jedna na sześć par na świecie doświadcza jakiejś formy niepłodności. Szacuje się, że w Europie problem ten może dotyczyć aż 25 milionów obywateli. W zależności o miejsca, dostępne są różne techniki wspomaganego rozrodu. Kraje wspólnoty europejskiej również różnią się między sobą pod względem dopuszczalności określonych rozwiązań. Co gdzie jest legalne?

Zapisz się do newslettera

Techniki wspomaganego rozroduART (Assisted Reproductive Techniqes)  – to grupa metod terapeutycznych, których celem jest uzyskanie ciąży.  W zależności od metody, pomijany jest jeden lub kilka etapów naturalnego rozrodu.

Inseminacja

ICIinseminacja do szyjki macicy oraz IUI/AIDinseminacja do jamy macicy nasieniem partnera/dawcy to techniki legalne właściwie wszędzie na świecie. Nie wszędzie jednak są refundowane lub dofinansowywane przez państwo i nie wszędzie są dostępne dla wszystkich zainteresowanych – na przykład samotnych matek lub par homoseksualnych. Inseminacji samotnym kobietom i parom kobiet zakazuje na przykład Polska, Włochy, Francja, dopuszcza się ją między innymi w Niemczech, Hiszpanii, Danii, UK, Czechach, Szwecji, USA.

Zobacz też: Inseminacja (IUI): jak się do niej przygotować, ile trwa i jak przebiega?

Dawstwo nasienia i komórek jajowych

Dopuszczane są wszędzie tam, gdzie legalna jest inseminacjain vitro. W większości krajów handel organami i częściami ciała jest nielegalny, w związku z tym wypłacanie wynagrodzenia za pobranie komórek jajowych jest również nielegalne. Wynagrodzenie jest przyznawane za poddanie się procedurom medycznym, nie za samo oddanie komórek. Stąd też, w większości przypadków, zapłata jest stała, nie proporcjonalna do ilości oddanych komórek jajowych. Dawcy nasienia i komórek jajowych podpisują kontrakt, w którym, między innymi, zawarte jest zastrzeżenie, że dawca nie ma żadnych praw do opieki nad dzieckiem poczętym z oddanego materiału, ani nie ponosi żadnej odpowiedzialności za urodzone dziecko, ani za niewykorzystane zamrożone komórki i embriony.

Regulowanym przez prawo aspektem dawstwa spermy i komórek jajowych jest też  anonimowość dawcy oraz możliwość uzyskania danych dawcy przez poczęte z oddanego nasienia lub komórki jajowej potomstwo. W konflikcie pozostają tu dwa interesy: dawcy, by pozostać anonimowy/anonimową oraz dziecka, by znać swoje pochodzenie. Posiadanie informacji o korzeniach jest ważne dla kształtowania się własnej tożsamości dziecka, może okazać także się przydatne w sytuacji wystąpienia określonych chorób. Dawca z kolei może życzyć sobie anonimowości, ze względu na swoją sytuację rodzinną, czy życiową. W Stanach Zjednoczonych dawca ma wybór, czy chce pozostać anonimowy, a jeśli tak to do jakiego stopnia. Jednak w 2002 roku sąd w USA, powołując się na Europejską Konwencję Praw Człowieka, uznał, że interes dziecka ma większą wagę, przyznając dorosłemu dziecku prawo do poznania danych dawcy nasienia, mimo, że były one zastrzeżone przez centrum leczenia niepłodności. Od tamtej pory tendencje są takie, by orzekać na korzyść prawa dzieci do poznania biologicznych rodziców.

Adopcja embrionów

W trakcie leczenia niepłodności metodą in vitro materiał genetyczny par jest przechowywany, by w razie potrzeby posłużyć do przyszłego zapłodnienia. Często zdarza się, że zapłodnione komórki jajowe nie są wykorzystywane przez genetycznych rodziców i pozostają w biobankach. Są cztery drogi postępowania z tym materiałem: utylizacja, oddanie na cele naukowe, dalsze przechowywanie w banku, oddanie innym starającym się o dziecko ludziom. Każda z tych strategii budzi kontrowersje, występują ogromne różnice w prawnych regulacjach postępowania z niewykorzystanymi zapłodnionymi komórkami jajowymi. Adopcja embrionów jest legalna na przykład Australii, USA,  Polsce, Hiszpanii, Czechach, Niemczech, UK.

Zobacz też: Jak wygląda mrożenie zarodków? Opowiada ekspertka

Surogacja

Surogacja, potocznie “wynajem brzucha” to technika, która budzi zdecydowanie najwięcej skrajnych emocji. Polega na tym, że kobieta godzi się być matką zastępczą dla płodu na czas ciąży. Dziecko po urodzeniu zostaje przekazane innej osobie lub parze. Wyróżnia się dwa rodzaje surogacji: tradycyjną, która polega na sztucznym zapłodnieniu surogatki nasieniem mężczyzny, który będzie wychowywał dziecko oraz pełną, w przypadku której surogatce wszczepia się komórkę jajową kobiety, która będzie wychowywała dziecko, zapłodnioną przez jej męża, partnera lub anonimowego dawcę. W różnych miejscach na świecie przyjmowane są oba jej rodzaje, jeden z nich lub żaden z nich. Brane jest pod uwagę kryterium finansowe: czy jest to surogacja altruistyczna, za którą surogatka nie pobiera opłaty, czy komercyjna, kiedy surogatka dostaje wynagrodzenie za noszenie ciąży. Ma to znaczenie ponieważ zakłada się, że w przypadku surogacji komercyjnej dochodzić może do nadużyć wobec osób, które ze względu na swoją złą sytuację ekonomiczną podejmują decyzję o zostaniu surogatką, podczas gdy nie jest to działanie zgodne z ich najlepszym interesem, sumieniem, czy innym istotnym dla ich życia czynnikiem. Różnice w prawie również zdarzają się jeśli chodzi o regulację kwestii rodzicielstwa i opieki nad dzieckiem. Najczęściej rozwiązuje się te kwestie poprzez adopcję dziecka już po urodzeniu. Natomiast przed ciążą lub w czasie ciąży spisuje się kontrakt dotyczący utrzymania surogatki od zapłodnienia do porodu,ewentualnego wynagrodzenia i deklaracji zrzeczenia się praw do dziecka po urodzeniu.

Altruistyczna surogacja jest legalna w: Australii, Belgii, Kanadzie (z wyłączeniem Quebecu), Danii, Nowej Zelandii. Finlandia dopuszcza zarówno altruistyczną jak i komercyjną surogację. Podobnie Rosja, Portugalia, Iran, Ukraina, Indie i Gruzja. Grecja dopuszcza obie formy i precyzyjnie reguluje dostępność surogacji (tylko heteroseksualne pary lub samotne kobiety) i ochronę surogatki oraz przyszłych rodziców. Podobnie Izrael –  cały proces zorganizowany jest podobnie do adopcji i znajduje się pod kontrolą Państwa. W niektórych stanach USA surogacja altruistyczna i komercyjna jest legalna (Kalifornia), niektóre dopuszczają tylko altruistyczną surogację (Nowy Jork), w innych wszystkie formy surogacji są surowo zabronione (Michigan). Są też kraje takie, jak Czechy, gdzie prawo nie odnosi się do surogacji wprost, ale zwyczajowo uważana jest za legalną. W Polsce surogacja jest nielegalna, matką dziecka w świetle prawa jest tylko osoba, która to dziecko urodziła.

Zobacz też: Szwecja: bezpłatne in vitro dla samotnych kobiet

In vitro – Kto może starać się o dziecko?

W 2016 roku ostatnie państwo, w którym in vitro było całkowicie zabronione – Costa Rica – zniosło zakaz. W wielu krajach funkcjonują natomiast obostrzenia umożliwiające korzystanie z terapii in vitro tylko określonym grupom osób. W większości przypadków, również w Polsce, wspomaganie rozrodu ograniczone jest do par heteroseksualnych. Kobiety pragnące samodzielnie zajść w ciążę oraz pary jednopłciowe mają utrudniony dostęp do wspomaganego rozrodu. Kraje muzułmańskie idą dalej – in vitro jest dostępne tylko dla małżonków. 

W związku z tym, że zakwalifikowanie się do leczenia niepłodności  bywa skomplikowane, a dla niektórych niemożliwe z prawnego punktu widzenia, wiele osób decyduje się na „turystykę reprodukcyjną”. W USA korzystanie z usług klinik zlokalizowanych w bardziej liberalnym stanie jest na porządku dziennym. Podobnie jak wycieczki z Kanady do Stanów Zjednoczonych, czy  z Polski do Czech. Zaskakującą destynacją jest Barbados, gdzie powstała nowoczesna klinika, bank spermy i komórek jajowych oraz swojego rodzaju biuro podróży, oferujące pacjentom gotowe pakiety “wycieczek” z wyżywieniem, zakwaterowaniem i transportem na lotnisko.

Zobacz też: In vitro wyłącznie dla małżeństw? Projekt ustawy trafił do Sejmu

 

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. Zawodowo interesuje się prawami człowieka i etyką medyczną. W czasie wolnym dużo czyta - najchętniej z jednym ze swoich trzech kotów na kolanach, trenuje roller derby i fotografuje.

Zapłodnienie pICSI. Na czym polega ta metoda i jaką daje skuteczność?

Zapłodnienie pICSI
W technice pICSI kluczową rolę odgrywa zdolność łączenia się plemnika z kwasem hialuronowym. – fot. Fotolia

W klasycznej metodzie ICSI wybór plemnika zdolnego do zapłodnienia komórki jajowej odbywa się wyłącznie na podstawie jego ruchliwości i morfologii. W zapłodnieniu in vitro techniką pICSI pod uwagę brany jest jeszcze jeden ważny parametr, który może wpłynąć na efektywność procedury.

Zapisz się do newslettera

W technice pICSI (z ang. Phisiological Intracytoplasmic Sperm Injection) kluczową rolę odgrywa zdolność łączenia się plemnika z kwasem hialuronowym.

Tylko prawidłowo zbudowane i dojrzałe plemniki mają zdolność do wiązania się z hialuronianem. Wszystko dzięki specjalnym receptorom (białkom) umiejscowionych na ich główkach. Umożliwiają one rozpoznanie i przyłączenie się do kwasu hialuronowego, który jest z kolei składnikiem wieńca promienistego komórki jajowej.

Zobacz też: Jak wygląda zapłodnienie techniką ICSI? Wyjaśnia embriolog

Zapłodnienie pICSI a test HBA

W celu sprawdzenia zdolności do łączenia się plemnika z hialuronianem przeprowadza się test HBA, będący uzupełnieniem podstawowego badania nasienia. Dzięki temu testowi lekarz może określić, czy dana para powinna podejść do procedury zapłodnienia pozaustrojowego metodą pICSI.

Należy pamiętać, że na 2-7 dni przed badaniem mężczyzna powinien zachować abstynencję seksualną, unikać alkoholu oraz innych używek.

Test HBA polega na oddaniu nasienia drogą masturbacji do specjalnego pojemnika. Następnie pod mikroskopem embriolog zliczana ruchome plemniki. Ekspert obserwuje, które z nich wiążą się z płytką pokrytą kwasem hialuronowym, a które nie.

Test ten jest zalecany mężczyznom z wysokim odsetkiem nieprawidłowo zbudowanych plemników i zaburzeniami jakości chromatyny plemnikowej.

Zobacz też: Nowa metoda selekcji plemników do in vitro. Większa szansa na ciążę?

Dlaczego zdolność wiązania plemników z kwasem hialuronowym jest taka ważna?

Dojrzałe i prawidłowo budowane plemniki, które wiążą się z hialuronianem, są w stanie rozpoznać komórkę jajową i dotrzeć do jej wnętrza.

Ponadto, zdolność ta wiąże się ze zwiększoną integralnością chromatyny plemnikowej i prawidłową morfologią główki plemnika. Odpowiada również za zmniejszony odsetek występowania aneuploidii chromosomowych.

W in vitro można wykorzystać specjalne podłoża z kwasem hialuronowym oraz narzędzia umożliwiających dokonanie selekcji plemników o najwyższej jakości. Co ciekawe, zdolność plemników do wiązania z hialuronianem obecna jest zarówno po preparatyce, jak i po zamrożeniu nasienia.

Źródło: InviMed, Parens, Klinika Bocian

Anna Wencławska

Koordynatorka treści internetowych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, pasjonatka obcych kultur i języków orientalnych.

Aspekt wsparcia psychologicznego przy zapłodnieniu in vitro

Aspekt wsparcia psychologicznego przy zapłodnieniu in vitro
Niepłodność dla wielu par jest ciężką próbą i kończy się rozpadem związku.

Niepłodność to w ostatnich latach znacząco narastający problem. Według danych statystycznych już niemal co piąta para (20%) ma trudności związane z zajściem w ciążę. Jest to sytuacja niepokojąca, a dalsze nasilanie się problemu jest bardzo prawdopodobne. Wynika to z wieku, w jakim najczęściej pary decydują się na powiększenie rodziny. 

Zapisz się do newslettera

Wsparcie psychologiczne

Płodność po 30. roku życia znacząco spada, a w dzisiejszej kulturze jest to zwykle pierwszy moment, kiedy młodzi ludzie osiągają stabilność i samodzielność zawodową. W związku z tym często, gdy już zdecydują się na posiadanie potomstwa, napotykają problemy.

Stres i frustracja są tak silne, że dla niektórych par jest to ciężka próba, czasem kończąca się rozpadem związku. Pomoc psychologiczna jest ważna w czasie starań o dziecko. Specjalista pomaga zrozumieć partnerom emocje towarzyszące silnym rozczarowaniom.

Należy pamiętać, że każda reakcja w sytuacji niepowodzenia w prokreacji wymaga indywidualnego podejścia. Psycholog uwzględnia wtedy specyfikę sytuacji, wcześniejsze doświadczenia w tym zakresie oraz rodzaj motywacji.

Niepłodność zawsze powinna być rozpatrywana w kontekście pary, dlatego podstawą pomocy psychologicznej powinny być interwencje wspierające utrzymanie dobrych relacji partnerskich i właściwej komunikacji oraz budowanie umiejętności radzenia sobie ze stresem. To ważne elementy wspomagające medyczne interwencje.

Przyczyny niepłodności mogą występować zarówno po stronie mężczyzny, jak i kobiety. Do najczęstszych przyczyn niepłodności męskiej można zaliczyć niską jakość nasienia, zaburzenia hormonalne i genetyczne oraz zaburzenia ejakulacji.

U kobiet natomiast najczęstsze przyczyny niepłodności to zaburzenia jajeczkowania, niedrożność jajowodów, brak równowagi hormonalnej oraz inne powiązane ze sobą przyczyny, niekiedy trudne do zdiagnozowania. Z wieloma czynnikami powodującymi niepłodność lekarze potrafią skutecznie sobie radzić. Diagnostyka niepłodności rozwija się bardzo dynamicznie pozwalając coraz dokładniej analizować czynniki chorobowe, dlatego metody inseminacji, czy in vitro, dają coraz większą skuteczność.

Zobacz też: In vitro z komórką dawczyni

Skutki psychologiczne długotrwałego leczenia niepłodności

Co jednak w przypadku, gdy proces leczenia się przedłuża, kolejne badania nie nastrajają optymistycznie, a kolejne próby kończą się niepowodzeniem? W takich wypadkach wskazane, a nawet konieczne może się okazać wsparcie psychologa.

Moment, w którym warto skorzystać z jego wiedzy i doświadczenia, dla każdego może być inny. Niektórzy decydują się na takie wsparcie na początku leczenia niepłodności, inni szukają pomocy w dalszej perspektywie. Ważne jest by mieć świadomość, że problemy z płodnością mogą się przekładać na inne płaszczyzny życia. W konfrontacji z niepłodnością zmienia się bowiem postrzeganie otaczającego nas świata i nas samych.

Trudności w staraniach o potomstwo negatywnie wpływają na psychikę obojga partnerów. Długotrwały proces leczenia może prowadzić do chronicznego stresu, spadku poczucia własnej wartości, a w skrajnych przypadkach do depresji. Stopień natężenia emocji zazwyczaj jest uzależniony od czasu, w jakim dana osoba jest narażona na szkodzące psychice czynniki.

Im dłuższy okres leczenia niepłodności, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków psychologicznych. Ciągła huśtawka nastrojów wynikająca z ogromnych pokładów nadziei przy każdym cyklu, a potem rozczarowań w sytuacji niepowodzenia, dla każdego z partnerów jest cierpieniem, które każdy znosi inaczej. Wahania emocjonalne mogą być tak duże, że pary często zaczynają się kłócić i oskarżać. Napięcia rosną, gdy problemy z płodnością zostały zdiagnozowane tylko u jednego z partnerów.

Niepłodność trudniejsza dla kobiet?

Według badań, większe prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków psychicznych zmagania się z niepłodnością dotyczy kobiet, ale może to być wynikiem mniejszej liczby badań przeprowadzanych wśród mężczyzn z diagnozą niepłodności.

Wczesne i właściwe określenie źródła zaburzeń emocjonalnych może je w znacznym stopniu zniwelować, co bezpośrednio przełoży się na poprawę formy psychicznej partnerów i zwiększy szanse na powodzenie w leczeniu niepłodności.

Pomoc profesjonalna psychologa i psychoterapeuty proponowana osobom dotkniętym problemem niepłodności może mieć różne formy. Podstawowe to rozmowa i konsultacja psychologiczna oraz psychoedukacja. Bardziej zaawansowane, sięgające do głębszych problemów, takich jak rywalizacja w związku czy zaburzenia seksualne, wymagają psychoterapii indywidualnej, terapii pary oraz – w niektórych sytuacjach – psychoterapii grupowej.

Na każdym etapie leczenia osoby zmagające się z niepłodnością potrzebują wsparcia psychologicznego, np. w postaci warsztatów podnoszących kompetencje osobiste i ułatwiających radzenie sobie z emocjami i stresem, czy poprawiających komunikację w parze.

Ekspert

Dr n. med. Katarzyna Bajszczak

Psycholog-seksuolog kliniczny, psychoterapeuta dorosłych oraz dzieci i młodzieży.

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Koniec dofinansowania in vitro w Łodzi? PiS blokuje wojewódzki program

Koniec dofinansowania in vitro w Łodzi? PiS blokuje wojewódzki program.
Program dofinansowania znosi barierę ekonomiczną w dostępie do leczenia in vitro – fot.Fotolia

Od dwóch lat Łódź zapewnia dofinansowanie leczenia niepłodności metodą in vitro. W zeszłym roku miejski program rozciągnął się na całe województwo. Teraz 2 mln złotych przeznaczone na ten cel mogą zostać zablokowane przez radnych PiS.

Zapisz się do newslettera

Większy dostęp do in vitro w Łodzi

W województwie łódzkim 25 lipca 2018 roku został wprowadzony program dofinansowania in vitro. 200 tys złotych z budżetu umożliwiło podjęcie leczenia 39 par. W ramach programu terapia była aż 40 razy tańsza, zakwalifikowane osoby musiały zapłacić za leczenie tylko 250 zł. Tym samym program znosi barierę ekonomiczną w dostępie do in vitro.  Miejski odpowiednik wojewódzkiego programu działa w Łodzi już dwa lata, w ciągu tego czasu przyszło dzięki niemu na świat 80 dzieci. Kilka dni temu prezydent Łodzi Hanna Zdanowska ogłosiła kolejną edycję programu. W tym roku budżet na in vitro wynosi 2 mln złotych, co daje szansę na terapię dla dużo większej grupy osób.

Zobacz też: Skąd wziąć pieniądze na in vitro, czyli nierówne szanse niepłodnych par.

PiS wnioskuje o wykreślenie z budżetu in vitro

Radni PiS wystąpili do marszałka województwa o wykreślenie z budżetu programu leczenia niepłodności, w ramach którego starające się o dziecko pary z województwa łódzkiego otrzymują dofinansowanie do terapii in vitro. Na ostatniej komisji finansów wnioskowali o to, by 2 mln złotych przeznaczone na tegoroczny program in vitro przeznaczyć na inną metodę leczenia niepłodności. Nie podali konkretnie, jaką. Bo chodzi głównie o to, żeby nie przekazywać tych pieniędzy na in vitro. Dla wielu mieszkańców województwa dofinansowanie było jedyną możliwością skorzystania z programu i posiadania potomstwa mówi Gazecie Wyborczej Dariusz Joński, radny sejmiku z Inicjatywy Polskiej. Łódzcy radni PiS nazwali finansowanie in vitro opowiadaniem się po stronie cywilizacji śmierci.

Skuteczność programu in vitro

Według danych łódzkiego ratusza, o sukcesie może mówić około 40% uczestników programu. Leczeniem objętych zostało 500 par, urodziło się 116 dzieci, około 200 kobiet jest w ciąży. In vitro jest obecnie najskuteczniejszą metodą leczenia niepłodności, skuteczność wynosi od 25 do 40%, przy trzech zabiegach rośnie do 50%. Łódzcy radni z Inicjatywy Polskiej To trochę tak, jakby ktoś chciał za 2 mln zł zakupić mieszkankom województwa kalendarzyk.

29 stycznia 2019 o g.11 pod urzędem marszałkowskim w Łodzi odbędzie się protest przeciwko cofnięciu finansowania in vitro. Budżet ma być głosowany w południe.  

 

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. Zawodowo interesuje się prawami człowieka i etyką medyczną. W czasie wolnym dużo czyta - najchętniej z jednym ze swoich trzech kotów na kolanach, trenuje roller derby i fotografuje.