Punkcja jajników w procedurze in vitro

0 Shares
0
0
0

Punkcja jajników, inaczej nakłucie pęcherzyków jajnikowych, jest jedną z kluczowych procedur stosowanych w leczeniu niepłodności metodą zapłodnienia in vitro (in vitro fertilisation, IVF). Polega ona na pobraniu komórek jajowych bezpośrednio z jajników pacjentki. Jest to zabieg wykonywany w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym.

Na czym polega punkcja jajników?

Punkcja jajników to inwazyjna procedura medyczna, której celem jest pobranie dojrzałych komórek jajowych bezpośrednio z pęcherzyków jajnikowych. Zabieg ten stanowi jeden z kluczowych etapów zapłodnienia in vitro i jest niezbędny do przeprowadzenia dalszych procedur, mających na celu uzyskanie zapłodnionej komórki jajowej, tzw. zarodka, który następnie może zostać przeniesiony do macicy pacjentki.

Punkcja jajników polega na przebiciu powłok jajnika cienką igłą pod kontrolą USG i pobraniu znajdującego się w środku płynu pęcherzykowego wraz z komórkami jajowymi. Zabieg ten musi być przeprowadzony w odpowiednim momencie cyklu hormonalnego pacjentki, aby uzyskać dojrzałe oocyty gotowe do zapłodnienia.

Przygotowanie do zabiegu punkcji

Przed wykonaniem punkcji jajników pacjentka musi przejść odpowiednie badania i przygotowania.

Podstawą jest ocena cyklu miesiączkowego i monitorowanie dojrzewania pęcherzyków jajnikowych za pomocą USG transwaginalnego. Pozwala to określić optymalny dzień do wykonania punkcji. Kilka dni przed zabiegiem rozpoczyna się stymulację jajników hormonami (np. gonadotropinami), aby uzyskać większą liczbę dojrzałych komórek jajowych. Wykonuje się również badania krwi w celu monitorowania reakcji jajników na stymulację.

Bezpośrednio przed punkcją pacjentka otrzymuje zastrzyk z hormonu hCG, który ostatecznie dojrzewa pęcherzyki jajnikowe. Zaleca się też profilaktyczne podanie antybiotyku, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia.

Przebieg punkcji jajników krok po kroku

  1. Zabieg punkcji jajników wykonywany jest zwykle w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym (znieczulenie docervix). 2. Pacjentka układana jest w pozycji ginekologicznej na specjalnym fotelu.
  2. Ginekolog wprowadza przez pochwę ultrasonograf transvaginalny, aby zobrazować jajniki i dojrzałe pęcherzyki.
  3. Przez ścianę pochwy wkłuwa się specjalną igłę punctacyjną, prowadząc ją pod kontrolą USG do pęcherzyków w jajniku.
  4. Po przebiciu ściany pęcherzyka ssie się jego zawartość wraz z komórkami jajowymi do specjalnej probówki. 6. Procedura jest powtarzana dla każdego dostępnego pęcherzyka w obu jajnikach. Czas trwania zabiegu to ok. 20-40 minut.
  5. Po zakończeniu punkcji igła jest usuwana, a miejsca nakłuć zaopatrywane.

Pobranie komórek jajowych

Podczas punkcji jajników pobiera się płyn pęcherzykowy z każdego dojrzałego pęcherzyka widocznego w USG. Zawiera on oocyty, czyli komórki jajowe otoczone warstwą komórek pęcherzyka jajnikowego.

Płyn pęcherzykowy jest badany w laboratorium IVF. Oocyty są oczyszczane z otaczających je komórek i oceniane pod kątem dojrzałości. Następnie są one zapładniane spermą partnera lub dawcy w procesie IVF lub ICSI, co umożliwia uzyskanie zarodków gotowych do transferu do macicy.

Po zabiegu

Po wykonaniu punkcji jajników zaleca się odpoczynek i powstrzymanie od wysiłku fizycznego przez 1-2 dni. Mogą wystąpić niewielkie krwawienie, ból w miejscu nakłuć oraz uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, które ustępują po kilku dniach.

W przypadku nasilonych dolegliwości należy skontaktować się z lekarzem. Zazwyczaj zaleca się standardowe leczenie objawowe, m.in. zimne okłady, leki przeciwbólowe, odpoczynek.

Istotne jest także utrzymywanie higieny i obserwowanie oznak ewentualnego zakażenia miejsca nakłuć. Przez ok. 2 tyg. zalecana jest wstrzemięźliwość seksualna i unikanie kąpieli.

Powikłania po punkcji jajników

Zabieg punkcji jajników uważany jest za bezpieczny, jednak jak każda inwazyjna procedura medyczna może się wiązać z pewnym ryzykiem powikłań. Do najczęstszych należą:

Krwawienie z miejsca nakłucia

Występuje u ok. 1-5% pacjentek. Zwykle jest niewielkie i ustępuje samoistnie lub po zastosowaniu standardowego leczenia jak przy krwawieniu miesiączkowym. Rzadko wymaga interwencji chirurgicznej.

Zakażenie

Dotyczy <1% przypadków. Objawia się gorączką, bólem brzucha, bolesnością przy dotyku. Wymaga antybiotykoterapii. Bardzo rzadko konieczne jest leczenie szpitalne.

Inne rzadsze powikłania to np. uszkodzenie pęcherza lub jelit. Występują sporadycznie i wiążą się zazwyczaj z istniejącymi już zmianami w obrębie narządów miednicy.

Wyniki punkcji i dalsze postępowanie

Liczbę i jakość oocytów uzyskanych podczas punkcji ocenia się w laboratorium. Zwykle uzyskuje się od kilku do kilkunastu dojrzałych komórek jajowych. Są one następnie zapładniane i hodowane przez ok. 5 dni w celu rozwoju zarodków gotowych do transferu do macicy.

Nadliczbowe zarodki dobrej jakości mogą zostać zamrożone w celu przechowywania na przyszłość. Transfer zarodka/zarodków do macicy odbywa się zwykle po ok. 2-5 dniach od punkcji w zależności od stosowanego protokołu IVF.

Na ok. 12-14 dni po punkcji wykonuje się test ciążowy w celu sprawdzenia, czy doszło do ciąży. W przypadku negatywnego wyniku istnieje możliwość wykonania kolejnych procedur z wykorzystaniem zamrożonych zarodków lub przeprowadzenia następnego pełnego cyklu IVF z punkcją jajników.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Warto przeczytać