Przejdź do treści

Spermiogram – co to za badanie i jak się do niego przygotować?

Po wykonaniu spermiogramu zalecana jest wizyta u androloga, który prawidłowo zinterpretuje otrzymane wyniki – fot. 123rf

Niska jakość nasienia jest przyczyną niepłodności u prawie 40% par starających się o dziecko. Naukowcy alarmują – jakość męskiego nasienia pogarsza się z roku na rok, a w przeciągu ostatnich 40 lat uległa pogorszeniu o ponad połowę.

Zapisz się do newslettera

Nierzadko mężczyźni uciekają przed rozmowami na temat niepłodności, boją się poddać badaniom i unikają leczenia. Błąd! Jedno jest pewne, tylko szybko podjęte kroki mogą doprowadzić do wymarzonego rodzicielstwa. Sprawdź, czym jest spermiogram i jakie parametry nasienia uznawane są za prawidłowe.

Spermiogram – co to jest?

W celu poznania przyczyn obniżonej płodności u mężczyzn zalecane jest wykonanie wielu badań. Jednym z pierwszych i bardziej podstawowych jest rozszerzone badanie nasienia zwane spermiogramem.

Spermiogram łączy w sobie ocenę mikroskopową i makroskopową spermy. W badaniu ocenia się ogólne parametry nasienia, budowę plemników i określa proporcje pomiędzy prawidłowymi plemnikami a tymi z uszkodzeniami strukturalnymi.

Zobacz też: Męska niepłodność pod lupą polskich naukowców

Jak przygotować się do badania?

Przed wykonaniem badania zalecany jest 3-5 dniowy okres abstynencji seksualnej. Krótszy czas abstynencji seksualnej wiąże się z obniżeniem koncentracji plemników, dłuższy z kolei obniża żywotność plemników.

Ważne jest także aby przynajmniej 3 dni przed oddaniem nasienia nie pić alkoholu i nie zażywać używek odurzających.

Jak wygląda badanie?

Badanie polega na oddaniu nasienia drogą masturbacji do sterylnego pojemniczka. Nasienie oddaje się w specjalnie przygotowanym pokoju w klinice leczenia niepłodności lub w domu.

Ważne jest jednak, aby pojemnik dostarczyć do laboratorium w jak najkrótszym czasie – maksymalnie 1 godzina. Należy również zwrócić uwagę na temperaturę transportu, która musi mieścić się w przedziale 25- 35°C.

Zobacz też: Niepłodność męska – jak ją zdiagnozować i skutecznie leczyć?

Wyniki nasienia – normy

Za prawidłowe parametry nasienia uważane są te mieszące się w granicach normy. Parametry określane są w odniesieniu do najnowszych norm ustalonych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).

Aktualne normy nasienia (WHO)

  • Objętość ejakulatu ≥ 1,5 ml
  • Całkowita liczba plemników w ejakulacie ≥ 39 mln
  • Koncentracja plemników w 1 mln ≥ 15 mln
  • Żywotność ≥ 58%
  • Ruchliwość (ruch postępowy i niepostępowy) ≥ 40%
  • Plemniki w ruchu postępowym ≥ 32%
  • pH ≥ 7,2
  • morfologia (plemniki o prawidłowej budowie) ≥ 4%

Podczas badania ocenia się także zjawisko zwane aglutynacją, czyli przyleganie do siebie ruchliwych plemników, które tworząc skupisko ulegają unieruchomieniu.

Interpretacja wyników

Po wykonaniu spermiogramu zalecana jest wizyta u androloga, który prawidłowo zinterpretuje otrzymane wyniki. Być może konieczna okaże się dalsza diagnostyka i dobranie właściwej metody leczenia.

Nieprawidłowa ilość plemników w ejakulacie to:

  • azoospermia – całkowity brak plemników w badanej próbce
  • oligozoospermia – zbyt niska liczba plemników w badanej próbce (mniej niż 20 mln/ ml)
  • polizoospermia – zbyt duża liczba plemników w badanym ejakulacie (powyżej 250 ml /ml)

Nieprawidłowa objętość ejakulatu to:

  • aspermia – jedna porcja ejakulatu mniejsza niż 0,5 ml
  • hipospermia – jedna porcja ejakulatu ma objętość 0,5 ml – 2,0 ml
  • hiperspermia – jedna porcja ejakulatu ma objętość większą niż 6,0 ml

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Globulina SHBG – jaką pełni funkcję i co ma wspólnego z płodnością?

Globulina SHBG
Obniżony poziom globuliny występuje w przypadku niedoczynności tarczycy oraz przy zespole policystycznych jajników – fot. Canva

SHBG (z ang. sex hormone binding globulin) zwane także globuliną, to białko wiążące i transportujące hormony płciowe. Oznaczenie ilościowe SHBG w organizmie pomaga zdiagnozować zaburzenia hormonalne, które mogą mieć poważne konsekwencje związane z płodnością.

Zapisz się do newslettera

Globulina SHBG – czym jest?

SHBG to białko, którego synteza zachodzi głównie w wątrobie. U kobiet w mniejszym stopniu za jego produkcję odpowiada gruczoł piersiowy, endometrium i jajowody, u mężczyzn natomiast gruczoł krokowy. Globulina SHBG wiąże a następnie transportuje hormony płciowe  –  u kobiet np. estradiol, a u mężczyzn testosteron.

Zobacz też: Badanie testosteronu: na czym polega i jakie są jego normy?

Globulina SHBG – jaka jest jej rola?

Oznaczenie stężenia białka transportującego i wiążącego hormony płciowe jest niezwykle istotne w diagnostyce niepłodności. Nawet niewielkie zaburzenia SHBG w organizmie mogą skutkować zaburzeniami hormonalnymi. W większości przypadków lekarze zalecają oznaczenie poziomu SHBG wraz ze zbadaniem poziomu testosteronu.

Badanie stężenia SHBG wykonuje się w przypadku poniższych dolegliwości:

U kobiet:

  • zaburzenia miesiączkowania
  • nadmierne owłosienie
  • łysienie

U mężczyzn:

  • zaburzenia erekcji
  • problemy z potencją
  • zanik mięśni

Jak wygląda badanie SHBG?

Badanie SHBG, które niestety nie jest refundowane przez NFZ,  wykonywane jest w laboratorium analitycznym. Stężenie białka oznaczane jest na podstawie krwi pobranej z krwi żylnej. Pacjent przed badaniem nie musi być na czczo.

Zobacz też: Hormon LH – sprzymierzeniec ciąży. Poznaj jego rolę i normy

Globulina SHBG – norma

Należy pamiętać, że u dzieci, zarówno płci męskiej jak i żeńskiej, otrzymany wynik może przekroczyć górną granicę normy. Nie jest to jednak powód do niepokoju, bowiem po okresie dojrzewania wyniki w większości przypadków są już prawidłowe.

Wartości referencyjne stężenia globuliny SHBG:

u kobiet: 26- 110 nmol/l

u mężczyzn: 11,4 – 52,3 nmol/l

U kobiet, które wkroczyły w okres menopauzy, stężenie globuliny SHBG obniża się.

Wysoki poziom globuliny SHBG

Podwyższony poziom globuliny SHBG może wskazywać na nadczynność tarczycy lub marskość wątroby. Podwyższony poziom SHBG obserwuje się u kobiet będących w ciąży, u osób z anoreksją lub w przypadku długotrwałego stresu.

Niska produkcja hormonów, stosowanie antykoncepcji, przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych – to także może mieć wpływ na podwyższony poziom SHBG. 

Niski poziom globuliny SHBG

Obniżony poziom globuliny występuje w przypadku niedoczynności tarczycy oraz przy zespole policystycznych jajników. Zbyt niski poziom utrzymuje się u osób chorych na akromegalię, w przypadku hirsutyzmu (nadmiernego owłosienia u kobiet), u osób otyłych, a także u kobiet po menopauzie.

źródło: Chcemy Być Rodzicami, ALAB, medme.pl

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.

Kolposkopia, czyli “oględziny pochwy”. Niedoceniana diagnostyka wielu kobiecych chorób

Kolposkopia, czyli “oględziny pochwy”. Niedoceniana diagnostyka wielu kobiecych chorób
fot.123rf

Nazwa “kolposkopia” pochodzi od dwóch greckich słów: kolpos – pochwa oraz scopia – oglądanie. Ta metoda badawcza jest znana od niemal stulecia, mimo to nie jest w pełni spopularyzowana i doceniana. 

Zapisz się do newslettera

Na czym polega kolposkopia?

Badanie polega na wzrokowej ocenie powierzchni szyjki macicy, ścian pochwy i sromu w kilkukrotnym powiększeniu i dobrym oświetleniu.

Poza wizualną oceną, elementem badania są próby barwnikowe (3-5% kwas octowy i płyn Lugola). Celem badania jest przede wszystkim ocena tak zwanej strefy przekształceń (transformacji), czyli granicy nabłonka płaskiego ścian pochwy z nabłonkiem gruczołowatym, który pokrywa kanał szyjki macicy. Strefa styku nabłonków podlega migracji w trakcie życia kobiety. 

W strefie przekształceń zaczyna się rozwijać większość schorzeń szyjki macicy. Stąd też zaletą kolposkopii jest możliwość wczesnego i małoinwazyjnego wykrycia zmian, na przykład wczesnych etapów zakażenia HPV. Zmian związanych z tym onkogenem nie da się zaobserwować gołym okiem, jednak w powiększeniu, które umożliwia kolposkopia, są one widoczne. 

Zobacz też: Test PCT: co to za badanie i jak się do niego przygotować?

Próby barwnikowe w kolposkopii

Próby barwnikowe nastawione są na wykrycie infekcji nabłonka pochwy i szyjki macicy. Zainfekowany nabłonek zabarwia się pod wpływem działania kwasu octowego i płynu Lugola.

Na przykład: wtórne zmniejszenie przejrzystości po kontakcie z roztworem kwasu octowego oraz brak zabarwienia tego obszaru na brunatny kolor przez płyn Lugola jest kryterium rozpoznawczym aktywnego zakażenia i replikacji wirusów Papilloma (HPV). 

W kolposkopii rozpoznanie jest właściwie natychmiastowe, badanie pozwala ustalić lokalizację i zasięg zmian oraz zaobserwować, które obszary są zaatakowane najsilniej. Dzięki temu można precyzyjnie pobrać wycinki histopatologiczne z ognisk chorobowych i wykonać miarodajne badanie w kierunku zmian przed nowotworowych i nowotworowych. 

To z kolei umożliwia szybkie podjęcie leczenia. Pamiętajmy, że wcześnie zdiagnozowane zmiany umożliwiają w 100% skuteczne leczenie i uniknięcie rozwoju nowotworów. 

Zmiany uwidocznione w trakcie kolposkopii o kilka lat wyprzedzają odchylenia w badaniu cytologicznym. Dziwny wydaje się więc fakt, że kolposkopia jest w większości krajów stosowana jako badanie II rzutu do weryfikowania odchyleń w badaniu cytologicznym. – mówi dr n. med. Grzegorz Głąb z Grupy Medycznej Parens.

Zobacz też: Badanie HSG: kiedy się je wykonuje, na czym polega i jak się do niego przygotować?

Kolposkopia jako samodzielne narzędzie diagnostyczne

Kolposkopia może być narzędziem diagnostyki pierwotnej, które czułością przewyższa powszechnie zalecaną diagnostykę cytologiczną.

W ostatnich latach kolposkopia przeżywa pewnego rodzaju renesans, pojawiają się opinie ekspertów, według których powszechne stosowanie kolposkopii połączonej z badaniami molekularnymi DNA HPV typów wysokoonkogennych, wykrywającymi kobiety zainfekowane, ale niekoniecznie już chore, wydaje się bardziej efektywne od badania opartego na konwencjonalnej cytologii. 

Zmienia się także aparatura stosowana do badania. Kolposkopy optyczne są obecnie wypierane przez wersje elektroniczne – videokolposkopy cyfrowe HD, HDMI czy, w niedalekiej perspektywie, 4K. 

Pacjentka może śledzić etapy badania, jego wynik jest rejestrowany cyfrowo, istnieje możliwość poddania go dalszej obróbce elektronicznej, poprawiającej dokładność rozpoznania. Przyszłością są mobilne urządzenia z bezprzewodową transmisją danych przez sieci telefonii komórkowej (Mobile ODT Eva System).

Zobacz też: Na czym polega zachowanie płodności?

Redakcja In Vitro Online

Jedyny poradnikowy portal o in vitro.