Przejdź do treści

Badanie testosteronu: na czym polega i jakie są jego normy?

Lekarz pobiera pacjentowi krew /Ilustracja do tekstu: testosteron: badanie, normy, wyniki
Fot.: Pixabay.com

Testosteron to jeden z najważniejszych hormonów płciowych. Ma istotny wpływ na płodność mężczyzny, ale ważną rolę odgrywa również w organizmie kobiety. Kiedy zdecydować się na badanie poziomu testosteronu i jak interpretować uzyskane wyniki?

Zapisz się do newslettera

Testosteron to hormon steroidowy, który należy do grupy androgenów. Jest syntezowany przede wszystkim przez jądra (w komórkach Leydiga), a jego wytwarzanie znajduje się pod kontrolą hormonu LH. Niewielkie ilości testosteronu produkowane są również w korze nadnerczy, a u kobiety – w jajniku i łożysku.

Na testosteron całkowity składają się trzy rodzaje testosteronu:

  • testosteron wolny (1-4%),
  • testosteron związany z albuminami (poniżej 44%),
  • testosteron związany z globuliną SHBG (ok. 55%).

Jak testosteron wpływa na płodność?

U mężczyzn testosteron jest odpowiedzialny za rozwój układu rozrodczego oraz drugorzędowych cech płciowych. Stymuluje m.in. rozwój owłosienia, wzrost masy mięśniowej, obniżenie barwy głosu, powiększenie prącia i moszny oraz wpływa na proces produkcji i dojrzewania plemników. Dzięki właściwemu stężeniu testosteronu we krwi dorosły mężczyzny odczuwa popęd seksualny i może podejmować aktywność seksualną. Po 45. roku życia poziom tego hormonu ulega stopniowemu obniżeniu.

U kobiet, które nie zmagają się z zaburzeniami gospodarki hormonalnej, wpływ testosteronu na organizm maskowany jest przez działanie estrogenów. Testosteron jest jednak odpowiedzialny za prawidłowe funkcjonowanie jajników i poziom libido.

Badanie poziomu testosteronu – kto powinien je wykonać?

Oznaczenie poziomu testosteronu we krwi jest standardowym badaniem w diagnostyce niepłodności kobiecej i męskiej. U kobiet badanie stężenia testosteronu należy wykonać również w przypadku zaburzeń miesiączkowania oraz przy takich objawach, jak łysienie typu męskiego lub hirsutyzm.

U mężczyzn poziom testosteronu oznacza się zazwyczaj, by wskazać przyczynę obniżonego libido i zaburzeń erekcji. Innymi objawami, które powinny skłonić panów do wykonania tego badania, są m.in. ginekomastia, obniżenie masy ciała i brak owłosienia na twarzy i ciele.

Normy testosteronu

Zakresy referencyjne testosteronu są zależne od płci i wynoszą:

  • dla mężczyzn: 10-28 nmol/l
  • dla kobiet: 0,7-3 nmol/l

Niski poziom testosteronu

U mężczyzn zbyt niski poziom testosteronu objawia się obniżeniem libido, zmniejszeniem jąder i zaburzeniami erekcji. Często prowadzi do niepłodności i zaburzeń nastroju. Stężenie testosteronu poniżej normy może wynikać z uszkodzenia jąder (np. na skutek urazu lub stosowania używek) bądź chorób (miażdżycy, cukrzycy, zaburzeń pracy wątroby, chorób genetycznych).

Niższe stężenie testosteronu u kobiety może być wskazaniem do dalszej diagnostyki, jeśli wynikom tym towarzyszą nieregularne cykle miesiączkowe i/lub nieprawidłowy poziom estradiolu.

Wysoki poziom testosteronu

Wyższe stężenie testosteronu we krwi u kobiet często prowadzi do zaburzeń cyklu miesiączkowego i może wskazywać na zespół policystycznych jajników (PCOS). Wśród możliwych przyczyn wysokiego testosteronu znajdują się też otyłość, guzy jajnika lub nadnercza oraz przyjmowanie niektórych leków (np. stosowanych w leczeniu endometriozy).

Natomiast zbyt wysoki poziom testosteronu u mężczyzn może prowadzić m.in. do znacznego podwyższenia libido i ciśnienia tętniczego.

Jak przygotować się do badania testosteronu

Poziom testosteronu bada się na podstawie próbki krwi. Na pobranie należy zgłosić się na czczo w godzinach porannych. W przypadku kobiet oznaczenie testosteronu zaleca się wykonać pomiędzy 2. a 5. dniem cyklu miesiączkowego.

Źródło: ALABlaboratoria.pl, mamazone.pl, wylecz.to, poradnikzdrowie.pl

POLECAMY TEŻ: Czynnik V Leiden. Dlaczego warto wykonać to badanie?

Natalia Łyczko

dziennikarka, redaktorka online

Dieta i in vitro – jak zwiększyć swoje szanse na powodzenie?

dieta i in vitro
fot.Fotolia

Procedury związane z leczeniem niepłodności i zapłodnieniem in vitro to ogromne obciążenie dla organizmu – zarówno fizyczne, jak i emocjonalne. Wiąże się też z wielkimi nadziejami i wysiłkiem włożonym w starania o dziecko. Stąd też warto, wprowadzając niewielkie zmiany w swojej codziennej diecie, jeszcze bardziej zwiększyć szanse na pozytywny rezultat. Jak możesz to zrobić?

Zapisz się do newslettera

Żywienie dla zdrowia

W trakcie przechodzenia przez proces in vitro, należy skupić się na zdrowych, zbilansowanych posiłkach. Nie jest to najlepszy czas na wprowadzanie ogromnych zmian, np. przechodzenie na dietę bezglutenową, jeśli dotąd gluten na co dzień gościł w twoim menu.

Jedno z badań wskazuje, że powodzenie in vitro może zwiększyć dieta śródziemnomorska – wynik ten odnosi się do kobiet mających mniej, niż 35 lat i wagę mieszczącą się w normie. Badanie nie było co prawda przeprowadzone na dużej grupie – 244 kobiety – ale niezależnie od wpływu na proces zapłodnienia, na pewno jest to dieta polecane przez różnego rodzaju dietetyków. Zaszkodzić, nie zaszkodzi.

W grupie, w której znalazły się kobiety stosujące dietę najbliższą śródziemnomorskiej, odsetek ciąż po pierwszym cyklu in vitro wyniósł 50%. W grupie, do której przyporządkowano panie o nawykach żywieniowych najmniej przypominających dietę śródziemnomorską, zabiegi przyniosły pozytywny efekt tylko w 29%.

cytat: chcemybycrodzicami.pl

Niewątpliwym plusem diety śródziemnomorskiej jest duża zawartość antyoksydantów, które chronią organizm przed wolnymi rodnikami. Naukowcy podejrzewają, że może być to jedna z przyczyn jej korzystnego wpływu na IVF.

Co warto wiedzieć o diecie śródziemnomorskiej?

  • Bazą są świeże owoce i warzywa.
  • Wybierając mięso, postaw na chude ryby i drób, np. filet z dorsza, pierś z indyka.
  • W diecie powinny znaleźć się produkty pełnoziarniste, takie jak quinoa, kasze, pełnoziarnisty makaron.
  • Postaw na warzywa strączkowe – fasole, ciecierzycę, soczewicę.
  • Bardzo ważna jest obecność zdrowych tłuszczów pochodzenia roślinnego – awokado, oliwa z oliwek, nasiona, np. słonecznika, sezamu, dyni oraz orzechy – warto wybrać orzechy brazylijskie, które mają w sobie m.in. witaminę E, wapń, magnez, potas i kwas foliowy.
  • Unikaj: czerwonego mięsa, cukru, przetworzonego pożywienia.
  • Ogranicz ilość soli, smak potraw podkręć ziołami – czy wiesz, że np. suszona bazylia ma w sobie bardzo dużo żelaza?

Odżywianie nie tylko dla kobiet

Co ważne, jest to sposób odżywiania, który warto, aby zastosowali także partnerzy. Dieta śródziemnomorska zawiera w sobie wiele składników pozytywnie wpływających także na męską płodność. Przykład?

Pomidory

Te aromatyczne warzywa zawierają likopen – silny przeciwutleniacz, który chroni plemniki przed działaniem wolnych rodników. Badania sugerują, że związek ten poprawia też ruchliwość plemników i strukturę nasienia.

cytat: chcemybycrodzicami.pl

Zobacz też: Co to są fitoestrogeny i jak działają na organizm?

Źródło: healthline

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, absolwentka UW. Obecnie studentka V roku psychologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS oraz studentka studiów podyplomowych Gender Studies na UW.

Leczenie niepłodności u pacjentek onkologicznych – skuteczność stymulacji hormonalnej

Leczenie niepłodności u pacjentek onkologicznych – skuteczność i bezpieczeństwo
fot.Pixabay

Amerykańscy naukowcy skupili się na obserwacji odpowiedzi na stymulację hormonalną u kobiet chorujących na różne typy nowotworu.

Zapisz się do newslettera

Płodność a nowotwór

Terapia onkologiczna ma istotny wpływ na żeńską płodność, jednak wciąż nie jest znany wpływ raka jako takiego na płodność. W przeszłości przeprowadzono badania, które wykazały, że kobiety obciążone nowotworem potrzebują silniejszej stymulacji hormonalnej, by osiągnąć gotową do pobrania komórkę jajową, inne badania z kolei nie wykazały różnic w wymaganej stymulacji hormonalnej u kobiet zdrowych i chorych na nowotwór.

Badania amerykańskich naukowców, których wyniki ukazały się w zeszłym roku w magazynie Fertility Research and Practice miały na celu rozjaśnienie tej zależności. Skupili się oni na obserwacji odpowiedzi na stymulację hormonalną u kobiet chorujących na różne typy nowotworu. Komórki miały być pobrane i zamrożone przed rozpoczęciem terapii onkologicznej.

Zobacz też: Co to jest zarodek?

Na czym polegało badanie?

Badacze przeprowadzili retrospekcyjne badanie kohortowe, w ramach którego przeanalizowali wyniki stymulacji hormonalnej 147 pacjentek onkologicznych, które zdecydowały się na pobranie i zamrożenie komórek jajowych (lub stworzenie i zamrożenie zarodków) w pewnej klinice leczenia niepłodności w latach 2007-2014.  Tę grupę podzielili na dwie podgrupy, z zależności od zaawansowania nowotworu. Odpowiedź na stymulację hormonalną tych pacjentek porównali z odpowiedzią zdrowych kobiet poddanych stymulacji w tej samej klinice w tych samych latach.

Zobacz też: Nowy Jork – dziadkowie użyją nasienia zmarłego syna, by spłodzić wnuka?

Wyniki badania

Nie zaobserwowane istotnych różnic między odpowiedzią na stymulację hormonalną w e wszystkich trzech grupach kobiet. Czas stymulacji, liczba uzyskanych komórek nie rózniły się. Jednak kobiety chorujące na nowotwór miały statystycznie niższą rezerwę jajnikową, niż zdrowe kobiety, wymagały zastosowania większych dawek FSH.

To pozwoliło badaczom wyciągnąć wniosek, że stymulacja hormonalna pacjentek przed rozpoczęciem terapii onkologicznej, mimo, że wymaga wyższej dawki FSH,  jest jak najbardziej skuteczna i pozwala na uzyskanie zdrowych, dojrzałych komórek jajowych, co pozwala na wyhodowanie zarodków, które mogą zostać użyte w przyszłości, po wygranej walce z rakiem.

Źródło: Fertility Research and Practice

Zobacz też: Jakość nasienia w populacji spada? Na pewno w Szwajcarii

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. W wolnym czasie dużo czyta, najchętniej z kotem na kolanach, jeździ na wrotkach i fotografuje.

Jakość nasienia w populacji spada? Na pewno w Szwajcarii

Jakość nasienia młodych mężczyzn w Szwajcarii spada
fot.Fotolia

Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Genewie zbadali jakość nasienia młodych Szwajcarów. Jakość nasienia 17% z nich znajduje się znacznie poniżej normy WHO, co rodzi uzasadnione podejrzenie, że młodzi mężczyźni będą się w przyszłości borykać z problemami z poczęciem dziecka. Wyniki badania zostały opublikowane w magazynie “Andrology”.

Zapisz się do newslettera

Wyniki poniżej normy WHO

Aż 17% młodych Szwajcarów ma poniżej 15 mln plemników na mililitr ejakulatu, podczas gdy wartość referencyjna WHO wynosi 39 mln. Jedynie 38% Szwajcarów mieści się w przedziale jakości uważanym za średnią w Europie (41-67 mln/ml). Badanie naukowców z Genewy jako pierwsze zostało przeprowadzone na poziomie ogólnokrajowym, w innych krajach europejskich badania miały zasięg regionalny.

Najwyższą jakość nasienia w Europie, zgodnie z danymi Szwajcarskich naukowców, mają mężczyźni w Hiszpanii, Estonii i na Litwie, jednak porównywanie wyników jest utrudnione ze względu na różnicę w metodologii badań.

Jeśli chodzi o Polskę, przekrojowe badania nasienia nie były robione, naukowcy dysponują tylko wynikami mężczyzn, którzy zgłosili się do kliniki leczenia niepłodności, co czyni ich mało reprezentatywną grupą.

Zobacz też: Normy nasienia według WHO, czyli męska płodność pod lupą

Przebieg badania

Naukowcy przebadali 2500 mężczyzn w wieku 18-22 lat. Próbki nasienia pobierane były jako element badań przed rekrutacją do wojska. Mężczyźni pochodzą z różnych regionów Szwajcarii. Uczestnicy wypełniali kwestionariusz dotyczący ich ogólnego zdrowia, stylu życia, diety i edukacji. Rodzice uczestników również zostali objęci badaniem i otrzymali osobny, odpowiednio sprofilowany kwestionariusz.  Nasienie było badane pod kątem liczby, koncentracji plemników i ich ruchliwości i kształtu.

Jakość męskiego nasienia nie różniła się wśród mężczyzn pochodzących z różnych regionów, również między mieszkańcami miast i obszarów wiejskich.

Zdaniem androloga, współautora badań, doktora Alfreda Seann’a, niskie parametry nasienia mogą mieć wpływ na płodność mężczyzn, jednak mówią bardziej o ryzyku niepłodności, niż są jej pewnym wyznacznikiem. Mimo wszystko, ekspert uważa wyniki za znak ostrzegawczy, że jakość nasienia w populacji młodych mężczyzn Szwajcarii wkracza w fazę krytyczną.

Zobacz też: Nowy Jork – dziadkowie użyją nasienia zmarłego syna, by spłodzić wnuka?

Dlaczego jakość nasienia spada?

Professor Serge Nef z Uniwersytetu w Genewie (UNIGE) powiedział dziennikarzom The Independent,  że niska jakość nasienia może być związana z rosnącym natężeniem takich czynników środowiskowych jak zanieczyszczenie środowiska, w tym powietrza, pestycydy w żywności oraz stylem życia, w szczególności paleniem papierosów, piciem alkoholu i stosowaniem innych używek. Czynnikiem pogarszającym jakość nasienia zdaniem doktora Nef’a jest również nadwaga i otyłość.

Bieżące dane sugerują, że gorszej jakości nasienie pojawia się u mężczyzn, których matki paliły na początku ciąży. Profesor zwraca uwagę na rosnącą liczbę zachorowań na raka jądra jako na prawdopodobną przyczynę spadku średniej jakości nasienia w populacji. Według danych statystycznych z różnych krajów Europy, im więcej zachorowań na raka jądra, tym gorsza populacyjna jakość nasienia.

Źródło: The Independent

E-wydanie Magazynu Chcemy Być Rodzicami znajdziesz tutaj.

Olga Plesińska

Bioetyk, dziennikarka. W wolnym czasie dużo czyta, najchętniej z kotem na kolanach, jeździ na wrotkach i fotografuje.